Кіріспе

Кіші теңіз псевдокоеломат омыртқасыздарының филамы Киноринха (/k//ai//n//ou//'//r//I//N//k//@//, //k//I//n//@//) (κινέω, ῥύγχος rhúnkhos "мұрын") – мейобентостың бір бөлігі ретінде, барлық тереңдіктегі күл немесе құмда кең таралған шағын теңіз омыртқасыздарының филамы. Оларды көбінесе саз айдаһарлары дейді. Қазіргі түрлері шамасында, ал кембрий кезеңінің өкілдері .

Анатомия

Киноринхтер – аяқсыз жануарлар, денелері бас, мойын және он бір сегменттен тұратын денеден құралған. Олар – панартроподалардан басқа, сегменттелген денелі Экдизозоалардың жалғыз өкілдері. Жастарда, туысына байланысты, сегіз немесе тоғыз сегмент болады, соңғы екі немесе үш сегменті өсу кезінде қосылады. Басқа экдизозоидтар сияқты, оларда сыртқы кірпіктер жоқ, бірақ дене бойында көптеген тікендер және басының айналасында жеті тікен қабаты бар. Бұл тікендер локомоция үшін қолданылады: бас кері тартылып, алға итеріледі, содан кейін тікендерімен субстратқа жабысып, дене жоғары көтеріледі. Дене қабырғасы жұқа синциальды қабаттан тұрады, ол берік қабықша бөліп шығарады; ересекке дейін өскенде қабықша бірнеше рет жаңарып (құтылады). Тікендер – дененің қабырғасының қозғалмалы өсінділері, ішкі қуысқа ие және қабықшамен жабылған. Бас толығымен кері тартылады және кері тартылғанда «плацидтер» деп аталатын мойын пластиналарымен жабылған. Киноринхтер түрлеріне қарай диатомды жәндіктерді немесе сазда табылған органикалық заттарды жейді. Ауыз бастың ең жоғарғы нүктесіндегі конус тәрізді құрылымда орналасқан, ол жұтқыншаққа, содан кейін қабықшамен жабылған қыртқышқа ашылады. Екі жұп сілекей безі және бір немесе бірнеше жұп «бақша бездері» қыртқышқа жалғасып, ас қорыту ферменттерін бөліп шығарады. Қыртқыштан кейін асқазан және ішектің функцияларын біріктіретін орта ішек орналасқан, ол қабықшасыз болады, бұл оған қоректік заттарды сіңіруге мүмкіндік береді. Қысқа артқы ішек қабықшамен жабылған және дене мүшесінің артқы жағындағы анусқа ашылады. Бір жұп жыныс бездері дене мүшесінің орталық бөлігінде орналасқан және соңғы сегменттегі тесіктерге ашылады. Көптеген түрлерде спермалық өзек екі немесе үш тікенді құрылымды қамтиды, олардың жұптасуға көмектесетіні болжанады, бірақ толық мәліметтері белгісіз. Жеке сперматозоидтардың ұзындығы дене ұзындығының төрттен бірін құрайды. Личинкалар еркін тіршілік етеді, бірақ олардың көбею процесі туралы көп мәлімет жоқ.

Жіктеу

Олардың ең жақын туыстары Loricifera және Priapulida типтері деп есептеледі. Бірге олар Scalidophora құрайды.