Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрт-құртты жейтін организм, қазіргі кезде тасталған сүтқоректілер таксоны.
Organism which eats insects
the now abandoned mammal taxon
Құрт жейтін жануар немесе өсімдік – құрттармен қоректенеді. Басқаша атауы – энтомофаг, бұл адамның құрттарды жеу әрекетін де білдіреді. Омыртқалылардың алғашқы құрт жейтін түрлері – қосмекенділер болды. Олар 400 миллион жыл бұрын пайда болғанда, алғашқы қосмекенділер балық жейтін, көптеген өткір, конус тәрізді тістері бар, қазіргі крокодил сияқты еді. Дегенмен, тістердің осындай орналасуы экзоскелеті бар жануарларды жеуге де ыңғайлы, сондықтан құрттарды жеу қабілеті – балық жеудің бір түрі болып табылады. Бір кезде құрт жейтін сүтқоректілер Insectivora орнына жіктелген. Бұл орналасу қазір тоқтатылды, себебі барлық құрт жейтін сүтқоректілер тығыз байланысты емес. Insectivora таксондарының көп бөлігі қайта жіктелді, ал әлі қайта жіктелмеген және бір-бірімен нақты туыс екені анықталған түрлер Eulipotyphla орнында қалды. Жеке-жеке кішкентай болғанымен, құрттардың саны өте көп. Құрттар дерлік барлық теңізге жатпайтын және полярлық емес орталарда жануарлар биомассасының үлкен бөлігін құрайды. Әлемдік құрттар биомассасы шамамен 1012 кг (бір миллиард тонна) және олардың саны 1018 (бір миллиард миллиард немесе квинтиллион) организмге жетеді деп есептеледі. Көптеген жаратылыстар құрттарды негізгі тамақ ретінде пайдаланады, ал құрттарды жемейтін көптеген жануарлар (техникалық тұрғыдан алғанда) оларды ақуыздық қосымша ретінде қолданады, әсіресе көбейген кезде.
An insectivore is a carnivorous animal or plant that eats insects. An alternative term is entomophage, which can also refer to the human practice of eating insects. The first vertebrate insectivores were amphibians. When they evolved 400 million years ago, the first amphibians were piscivores, with numerous sharp conical teeth, much like a modern crocodile. The same tooth arrangement is however also suited for eating animals with exoskeletons, thus the ability to eat insects is an extension of piscivory. At one time, insectivorous mammals were scientifically classified in an order called Insectivora. This order is now abandoned, as not all insectivorous mammals are closely related. Most of the Insectivora taxa have been reclassified; those that have not yet been reclassified and found to be truly related to each other remain in the order Eulipotyphla. Although individually small, insects exist in enormous numbers. Insects make up a very large part of the animal biomass in almost all non marine, non polar environments. It has been estimated that the global insect biomass is in the region of 1012 kg (one billion tons) with an estimated population of 1018 (one billion billion, or quintillion) organisms. Many creatures depend on insects as their primary diet, and many that do not (and are thus not technically insectivores) nevertheless use insects as a protein supplement, particularly when they are breeding.
Мысалдар
Құрт жейтін жануарларға әртүрлі карп түрлері, опоссум, бақалар, кесірткелер (мысалы, хамелеондар, гекон), бұлбұл, қарлығаштар, эхидналар, номаттар, қарақұйрықтар, армадиллолар, тобырлылар, панголиндер, тобырлы қасқырлар, жарықшалар және өрмекшілер жатады. Тіпті ірі сүтқоректілердің де жәндіктермен қоректенгені туралы мәліметтер бар; жәндіктермен қоректену приматтардың арасында да әртүрлі деңгейде кездеседі, мысалы, мармосеттер, тамариндер, тарсилер, галаголар және ай-ай. Алғашқы приматтар түнгі және ағаш өмірін кешетін, құрттармен қоректенетін жануарлар болған деген пікір бар.
Examples of insectivores include different kinds of species of carp, opossum, frogs, lizards (e. g. chameleons, geckos), nightingales, swallows, echidnas, numbats, anteaters, armadillos, aardvarks, pangolins, aardwolfs, bats, and spiders. Even large mammals are recorded as eating insects; Insectivory also features to various degrees amongst primates, such as marmosets, tamarins, tarsiers, galagos and aye aye. There is some suggestion that the earliest primates were nocturnal, arboreal insectivores.
Жәндік жейтін өсімдіктер
Жәндік жейтін өсімдіктер – жануарларды немесе қарапайым жануарларды ұстап, оларды жеу арқылы бір бөлігін қоректік заттардан алатын өсімдіктер. Олардың аулаудан алатын пайдасы айқын түрде әртүрлі: кейбір түрлерде бұл қоректік заттардың шағын бөлігін құрайды, ал басқаларында – маңызды көз болуы мүмкін. Дегенмен, әдетте, осындай жануарлық тағам, қаншалықты құнды болса да, белгілі бір маңызды минералдардың көзі ретінде, өсімдіктердің негізгі энергия көзі емес, олар оны көбінесе фотосинтез арқылы алады. Жәндік жейтін өсімдіктер кездейсоқ ұсталған жәндіктер мен басқа жануарлық материалды жеуі мүмкін. Бірақ, мұндай тағам олардың қоректенуінің маңызды бөлігін құрайтын көптеген түрлер, әсіресе, жеткілікті мөлшерде тағамды тартып, қамтамасыз ету үшін ерекше, көбінесе таңғажайып бейімделген. Олардың жемтіктері әдетте, бірақ тек оған ғана шектелмейді, жәндіктер мен басқа да бунақденелілерден тұрады. Жануарлық тағамға тәуелділікке бейімделген өсімдіктер, жемтегін ұстау үшін әртүрлі механизмдерді қолданады, мысалы, шұңқырлар, жабысқақ беттер, триггерлік механизмдер, көпіршік тұзақтары, түкпен орау және омар тұзақтары сияқты.
Insectivorous plants are plants that derive some of their nutrients from trapping and consuming animals or protozoan. The benefit they derive from their catch varies considerably; in some species, it might include a small part of their nutrient intake and in others it might be an indispensable source of nutrients. As a rule, however, such animal food, however valuable it might be as a source of certain critically important minerals, is not the plants' major source of energy, which they generally derive mainly from photosynthesis. Insectivorous plants might consume insects and other animal material trapped adventitiously. However, most species to which such food represents an important part of their intake are specifically, often spectacularly, adapted to attract and secure adequate supplies. Their prey animals typically, but not exclusively, comprise insects and other arthropods. Plants highly adapted to reliance on animal food use a variety of mechanisms to secure their prey, such as pitfalls, sticky surfaces, hair trigger snaps, bladder traps, entangling furriness, and lobster pot trap mechanisms.