Кіріспе

Бағдарламалық жасақтаманы дамыту тұжырымдамасы Жедел қолданбаларды әзірлеу (RAD), сондай-ақ жедел қолданба құрастыру (RAB) деп те аталады, адаптивті бағдарламалық жасақтаманы дамыту тәсілдерінің жалпы атауы және Джеймс Мартиннің жедел даму әдісінің атауы. Жалпы алғанда, RAD бағдарламалық жасақтаманы дамыту тәсілдері жоспарлауға қарағанда бейімделу процесіне көбірек мән береді. Прототиптер көбінесе жобалық сипаттамалармен қатар немесе кейде тіпті олардың орнына қолданылады. RAD әсіресе пайдаланушы интерфейсі талаптарымен басқарылатын бағдарламалық жасақтаманы дамытуға (бірақ оған ғана шектелмейді) өте ыңғайлы. Графикалық пайдаланушы интерфейсі құрастырушылар жиі жедел қолданбаларды дамыту құралдары деп аталады. Жедел дамудың басқа тәсілдеріне адаптивті, икемді, спиральді және біріктірілген модельдер жатады.

Тарих

Жедел қолданбаларды әзірлеу 1970 және 1980 жылдары дамыған, мысалы, Құрылымдық жүйелерді талдау және жобалау әдісі (SSADM) сияқты жоспарланған каскадты процестерге жауап ретінде пайда болды. Осы әдістердің біріндегі қиындық – олар көпірлер мен ғимараттарды жобалау және салу үшін қолданылатын дәстүрлі инженерлік модельге негізделгендігі болды. Бағдарламалық жасақтама мүлдем басқа типтегі өнім. Бағдарламалық қамтамасыз ету мәселені шешуге қолданылатын процесті түбірінен өзгерте алады. Осының салдарынан, даму процесінен алынған білім шешімнің талаптары мен жобасына кері байланыс бере алады. Жоспарға бағытталған тәсілдер талаптарды, шешімді және оны жүзеге асыру жоспарын қатаң түрде анықтауға тырысады және өзгерістерге қарсы процеске ие. RAD тәсілдері, керісінше, бағдарламалық жасақтаманы әзірлеудің білімді қажет ететін процесс екенін мойындайды және жоба барысында алынған білімді пайдалануға көмектесетін икемді процестерді ұсынады, соның арқасында шешімді жақсартуға немесе бейімдеуге болады. Бұл RAD-тің алғашқы баламасы Барри Боем жасаған және оны спиральді модель деп атады. Боем және басқа RAD тәсілдері прототиптерді әзірлеуге, сондай-ақ қатаң жобалық сипаттамалардың орнына баса назар аударды. Прототиптердің дәстүрлі сипаттамалардан бірнеше артықшылықтары бар:

Қауіпті азайту. Прототип жүйенің ең қиын болуы мүмкін бөліктерін өмірлік циклдің басында тексеруге мүмкіндік береді. Бұл жобаның мүмкіндігі туралы құнды ақпаратты ұсынады және команданы тым күрделі немесе уақытты көп алатын шешімдерді іздеуден сақтайды. Өмірлік циклдің басында проблемаларды табудың бұл артықшылығы RAD тәсілінің маңызды ерекшелігі болды. Проблеманы қаншалықты ертерек анықтаса, оны шешу де соншалықты арзанға түседі. Пайдаланушылар ерекшеліктерді жасауға қарағанда, пайдалану және кері байланыс беруде жақсы. Каскадты модельде пайдаланушы талаптар жиынтығына қол қойғаннан кейін, жүйе іске асырылғанда, кейбір маңызды мүмкіндіктердің жоқ екенін немесе жобаның тым күрделі екенін сезінуі мүмкін. Жалпы алғанда, пайдаланушылар жүйенің прототипімен танысқанда, оның қандай болуы керектігін абстрактілі түрде анықтауға қарағанда, әлдеқайда пайдалы кері байланыс береді. Прототиптер пайдалануға жарамды және дайын өнімге айналуы мүмкін. Кейбір RAD әдістерінде жүйені минималды функционалдылықтан бастап, орташа пайдалылыққа және соңында дайын жүйеге дейін дамыған прототиптер сериясі ретінде құру тәсілі қолданылды. Бұл тәсілдің үстімізде айтқан екі артықшылығынан басқа, пайдаланушылар процесте әлдеқайда ертерек пайдалы бизнес-функционалдылықты алуға мүмкіндік берді. Барри Боем және басқалардың идеяларынан бастап, Джеймс Мартин 1980 жылдары IBM-де жедел қолданбаларды әзірлеу тәсілін жасады және 1991 жылы "Жедел қолданбаларды әзірлеу" кітабын жариялап, оны ресмилендірді. Бұл IT-мамандардың арасында RAD терминіне қатысты шатасу тудырды. RAD-ті каскадты модельге жалпы балама ретінде және Мартин жасаған нақты әдіс ретінде ажырату маңызды. Мартин әдісі білімді және пайдаланушы интерфейсіне бағытталған бизнес жүйелеріне бейімделген. Бұл идеяларды RAD-тің алғашқыларын Джеймс Керр мен Ричард Хантер одан әрі дамытып, жетілдірді. Олар осы тақырыпта "Inside RAD" атты кітап жазды, онда RAD жобасының менеджерінің RAD әдістемесін нақты уақыт режимінде нақты RAD жобасында қалай жүргізгені және жетілдіргені көрсетілді. Осы тәжірибелі мамандар және олар сияқтылар RAD-ті дәстүрлі жүйелерді жобалау өмірлік циклы тәсілдеріне балама ретінде танымал етуге көмектесті. RAD тәсілі бизнес-процестерді қайта құруға қызығушылықтың ең жоғары кезеңінде жетілді. Бизнес-процестерді қайта құру идеясы ақпараттық технологияның жаңа мүмкіндіктерін ескере отырып, сату және клиенттерді қолдау сияқты негізгі бизнес-процестерді түбірінен қайта қарау болды. RAD көбінесе ірі бизнес-инжиниринг бағдарламаларының маңызды бөлігі болды. RAD-тің жылдам прототиптеу әдісі пайдаланушылар мен сарапшыларға технологияның көмегімен негізгі бизнес-процестерді жаңаша ойлауға көмектесетін маңызды құрал болды. Джеймс Мартиннің RAD-қа деген ыңғайлылығының көп бөлігі Дупонттың Ақпараттық инженерия бөлімінен және оның жетекшісі Скотт Шульцтан, сондай-ақ Джон Андервудпен болған қарым-қатынастарынан туындады. Джон Андервуд Австралия мен Гонконгта көптеген табысты RAD жобаларын жүзеге асырған RAD-ті дамыту компаниясын басқарды. Сәтті жобаларға ANZ Bank, Lend Lease, BHP, Coca Cola Amatil, Alcan, Гонконг Жокей Клубы және тағы да көптеген жобалар кірді. Бұл жетістік Скотт Шульц пен Джеймс Мартиннің екеуінің де Австралияда Джон Андервудпен бірге әдістерді және Австралияның маңызды миссиялық RAD жобаларын жүзеге асырудағы табыстылығының себептерін түсіну үшін уақыт өткізуіне әкелді.