Кіріспе

Амбоаз ( /ɑ̃bwaz/) – Францияның орталық бөлігіндегі Эндр және Луар департаментіндегі коммуна. Бүгінде шағын сауда қаласы болса, бұрын француз корольдік сарайының орны болған.

География

Амбоаз Луара өзенінің жағасында, Тур қаласынан шығысқа қарай орналасқан. Ол тарихи Ченонсо сарайынан да шамалы алыстықта, кішкентай Шенонсо ауылының жанындағы Шер өзені бойында жатыр. Амбоаз станциясы Луараның солтүстік жағалауында орналасқан және Орлеан, Блуа және Тур қалаларымен теміржол байланысы бар.

Тарих

Клодвиг I (466 – 511) және вестготтар 503 жылы арверн тайпасымен одақтастық туралы бейбіт келісімге қол қойды, бұл оған 507 жылы Воуилле шайқасында вестготтар патшалығын жеңуге көмектесті. Жанна д'Арк 1429 жылы Орлеанға жолында Патай шайқасына қатысу үшін осы жерден өтті. Château du Clos Lucé 1516 және 1519 жылдар аралығында Леонардо да Винчинің тұрақты мекені болды. Да Винчи король Франциск I-нің құшағында қайтыс болды және ол Амбуаз замкінің жанындағы мазарға жерленді. Үйдің бастапқы бөліктерінің бір бөлігі жоғалған, бірақ ол әлі күнге дейін сақталып тұр, онда да Винчидің туындылары мен өнертабыстарының мұражайы орналасқан және Луара өзеніне қарайды. Амбуаз құпиясы – 1560 жылы Конде мен гугеноттардың Франциск II, Екатерина Медичи және Гиздерге қарсы жасаған құпия жоспары. Амбуаз замкі Шотландия королевасы Мэри Стюарттың өмірінің көп бөлігіне мекен болды, ол Генрих II-нің француз сарайында тәрбиеленді. Ол 1548 жылы Шотландиядан Францияға, Парижге жақын Сен-Жермен-ан-Лейдегі француз королінің сүйікті сарайы арқылы келді және 1561 жылға дейін Францияда болды, содан кейін сол жылдың 15 тамызында Форт фиордымен Эдинбургке қайтып келді. Амбуаз эдикты (1563) протестанттарға дін тану еркіндігін берді. Осы жерде 1743 жылы француз философы, «Белгісіз философ» (өл. 1803) деп танылған Луи Клод де Сент-Мартин дүниеге келді. Абд әл-Кадер Ибн Мухи әд-Дин (шамамен 1807 – 1883) Амбуаз замкінде түрмеге қамалған. 2019 жылы, да Винчидің қайтыс болуының 500 жылдығына орай, Амбуаз шебердің өмірін және қалада аяқталған жұмыстарын тойлаған көптеген шаралар өткізді. Мысалы, Château du Clos Lucé-ге келген келушілердің саны 2019 жылы 500 000 деп есептелді, бұл әдеттегі жылдық көрсеткіштен 30% артық.

Көрікті жерлер

Қала Леонардо да Винчи Франция королі Франциск I-нің шақыруымен тұрған Clos Lucé сарайымен әйгілі, және сонда оның өмірі аяқталды. Корольдің қалаға көрінетін Амбоаз қамалы жақын маңда орналасқан. Тар көшелерде ағаштан салынған үйлердің тамаша мысалдары кездеседі. Қаланың сыртында 1775 жылы Шоисель герцогы салған қытай пагодасы – Шантелупа пагодасы бар. Пагода жеті қабаттан тұрады, әр қабаты алдыңғысынан сәл кіші. Барлық қабаттарға жететін ішкі баспалдаққа қоғамның кіруі ашық. Пошта мұражайы (Hôtel Joyeuse ішінде) – пошта тасымалдау қызметінің тарихын баяндайтын мұражай. Базар алаңының алдында Макс Эрнсттің 20-шы ғасырдағы фонтаны орналасқан.

Экономика

Амбоизде дамыған туризмге қатысты кәсіпкерлік ортасы бар. 2021 жылға дейін қала Mecachrome дәлдік инженерлік компаниясының штаб-квартирасына да ие болды, ол аэроғарыш, автоспорт, энергетика және қорғаныс салаларында қызмет етеді.