Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Биомедициналық библиографиялық деректер қоры MEDLINE (Medical Literature Analysis and Retrieval System Online, немесе MEDLARS Online) – өмір ғылымдары және биомедициналық ақпараттың библиографиялық деректер қоры. Ол медицина, медбикелік, фармация, стоматология, ветеринариялық медицина және денсаулық сақтау салаларын қамтитын академиялық журналдардағы мақалалар туралы библиографиялық мәліметтерді қамтиды. MEDLINE биология және биохимия саласындағы көптеген әдебиеттерді, сондай-ақ молекулалық эволюция сияқты салаларды да қамтиды. АҚШ Ұлттық медицина кітапханасы (NLM) құрастырған MEDLINE интернетте тегін қолжетімді және PubMed және NLM Ұлттық биотехнологиялық ақпарат орталығының Entrez жүйесі арқылы іздеуге болады.
Biomedical bibliographical database
MEDLINE (Medical Literature Analysis and Retrieval System Online, or MEDLARS Online) is a bibliographic database of life sciences and biomedical information. It includes bibliographic information for articles from academic journals covering medicine, nursing, pharmacy, dentistry, veterinary medicine, and health care. MEDLINE also covers much of the literature in biology and biochemistry, as well as fields such as molecular evolution. Compiled by the United States National Library of Medicine (NLM), MEDLINE is freely available on the Internet and searchable via PubMed and NLM's National Center for Biotechnology Information's Entrez system.
Тарих
MEDLARS (медициналық әдебиеттерді талдау және іздеу жүйесі) – биомедициналық библиографиялық ақпаратты іздеудің компьютерлік жүйесі. Ол 1964 жылы Ұлттық медицина кітапханасымен құрылып, жалпы қолдануға арналған алғашқы, кең ауқымды, компьютерлік ретроспективті іздеу қызметі болды.
MEDLARS (Medical Literature Analysis and Retrieval System) is a computerised biomedical bibliographic retrieval system. It was launched by the National Library of Medicine in 1964 and was the first large scale, computer based, retrospective search service available to the general public.
MEDLARS-тің бастапқы дамуы
1879 жылдан бері Ұлттық медицина кітапханасы мыңдаған журналдардағы медициналық мақалаларға ай сайын нұсқаулық болатын "Индекс Медикус" басылымын жариялап келеді. Библиографиялық сілтемелердің үлкен көлемі қолмен жинақталды. 1957 жылы NLM қызметкерлері "Индекс Медикус" жүйесін механикаландыруды жоспарлай бастады, себебі бұл ақпаратты оны тек "Индекс Медикус" үшін ғана емес, сондай-ақ қосалқы өнімдерді дайындау үшін де тиімдірек өңдеуге деген ниеттен туды. 1960 жылы егжей-тегжейлі техникалық талаптар дайындалды және 1961 жылдың көктемінде жүйені жасау үшін 72 компанияға өтініштер жіберілді. Нәтижесінде, келісімшарт "General Electric" компаниясына берілді. 1963 жылдың наурыз айында NLM-ге MEDLARS жүйесін іске қосатын Minneapolis Honeywell 800 компьютері жеткізілді, ал NLM директоры Франк Брэдвей Роджерс (1949-1963 жылдар) сол кезде: "Егер бәрі жақсы болса, 1964 жылғы қаңтардағы "Индекс Медикус" басылымы осы жылдың соңына қарай жүйеден шығуға дайын болады. Бұл медициналық библиография саласында жаңа дәуірдің басталуы болуы мүмкін" деді. MEDLARS-ты жасауға 3 миллион доллар жұмсалды, ал 1964 жылы оның аяқталуымен бірдей оның сияқты толыққанды жұмыс істейтін, қолжетімді электрондық сақтау және іздеу жүйесі болған жоқ. Бастапқы компьютерлік конфигурация 1964 жылдан 1975 жылдың қаңтарында MEDLARS II-ге алмастырылғанға дейін қолданылды.
Since 1879, the National Library of Medicine has published Index Medicus, a monthly guide to medical articles in thousands of journals. The huge volume of bibliographic citations was manually compiled. In 1957 the staff of the NLM started to plan the mechanization of the Index Medicus, prompted by a desire for a better way to manipulate all this information, not only for Index Medicus but also to produce subsidiary products. By 1960 a detailed specification was prepared, and by the spring of 1961, request for proposals were sent out to 72 companies to develop the system. As a result, a contract was awarded to the General Electric Company. A Minneapolis Honeywell 800 computer, which was to run MEDLARS, was delivered to the NLM in March 1963, and Frank Bradway Rogers (Director of the NLM 1949 to 1963) said at the time, " If all goes well, the January 1964 issue of Index Medicus will be ready to emerge from the system at the end of this year. It may be that this will mark the beginning of a new era in medical bibliography." MEDLARS cost $3 million to develop, and at the time of its completion in 1964, no other publicly available, fully operational electronic storage and retrieval system of its magnitude existed. The original computer configuration operated from 1964 until its replacement by MEDLARS II in January 1975.
MEDLARS онлайн-жосығы
1971 жылдың соңында MEDLINE ("MEDLARS Online") деп аталатын онлайн нұсқасы, қашықтағы медициналық кітапханалардан MEDLARS жүйесінде онлайн іздеу жасау мүмкіндігі ретінде қолжетімді болды. Бұл алғашқы жүйе 239 журналды қамтыды және бір уақытта 25 онлайн пайдаланушыны (алыстан, медициналық кітапханалардан қашықтықтан кірген) қолдай алатынын мақтан тұтты. Дегенмен, бұл жүйе көбінесе кітапханалардың қолдауында болды, зерттеушілер алдын ала бағдарламаланған іздеу тапсырмаларын кітапханашыларға жіберіп, нәтижелерді басып шығарылған түрде алатын, бірақ NLM компьютерлік деректерімен нақты уақытта әрекеттесу мүмкіндігі сирек болды. Бұл жағдай 1990 жылдардың басына дейін және Дүниежүзілік Желінің пайда болуымен де жалғасты. 1996 жылы, көптеген үй компьютерлері тиімді веб-браузерлерді автоматты түрде орнатуды бастағаннан кейін, MEDLINE-ның тегін қоғамдық нұсқасы іске қосылды. PubMed деп аталған бұл жүйе 1997 жылдың маусым айында жалпы онлайн пайдаланушыларға ұсынылды, осы кезде MEDLINE іздеулері Веб арқылы көрсетілді. Бұл іздеулер 1781 жылдан қазіргі уақытқа дейінгі биомедицина және денсаулық сақтау саласындағы 5639 таңдалған жарияланымды қамтыды. Алғашқыда деректер базасы 1965 жылдан бастап мақалаларды қамтыды, бірақ ол жақсартылды және қазір негізгі индекске 1781 жылға дейінгі жазбаларды табуға болады. Деректер базасына Интернет арқылы PubMed интерфейсі арқылы тегін қол жеткізуге болады, ал жаңа сілтемелер сейсенбі және сенбі күндері қосылады. 1995-2003 жылдары қосылған сілтемелердің шамамен 48%-ы АҚШ-та жарияланған мақалаларға, шамамен 88%-ы ағылшын тілінде жарияланған, ал шамамен 76%-ы мақала авторлары жазған ағылшын тіліндегі аннотацияларға арналған.
In late 1971, an online version called MEDLINE ("MEDLARS Online") became available as a way to do online searching of MEDLARS from remote medical libraries. This early system covered 239 journals and boasted that it could support as many as 25 simultaneous online users (remotely logged in from distant medical libraries) at one time. However, this system remained primarily in the hands of libraries, with researchers able to submit pre programmed search tasks to librarians and obtain results on printouts, but rarely able to interact with the NLM computer output in real time. This situation continued through the beginning of the 1990s and the rise of the World Wide Web. In 1996, soon after most home computers began automatically bundling efficient web browsers, a free public version of MEDLINE was deployed. This system, called PubMed, was offered to the general online user in June 1997, when MEDLINE searches via the Web were demonstrated. from 5,639 selected publications covering biomedicine and health from 1781 to the present. Originally, the database covered articles starting from 1965, but this has been enhanced, and records as far back as 1781 are now available within the main index. The database is freely accessible on the Internet via the PubMed interface, and new citations are added Tuesday through Saturday. For citations added during 1995 2003, about 48% are for cited articles published in the U. S., about 88% are published in English, and about 76% have English abstracts written by authors of the articles.
Қайта алу
MEDLINE ақпаратты іздеу үшін Медициналық тақырыптарды (MeSH) пайдаланады. MEDLINE-ді іздеуге арналған қозғалтқыштар (мысалы, Entrez және PubMed) әдетте MeSH терминдерін, мақаланың тұжырымдамасы мен тақырыбындағы сөздерді, авторлардың есімдерін, жарияланған күнін және т.б. біріктіретін Бульдік өрнектерді қолданады. Entrez және PubMed берілген мақалаға ұқсас мақалаларды табуға қабілетті, бұл математикалық бағалау жүйесіне негізделген, ол екі мақаланың тұжырымдамасы мен тақырыбындағы сөздердің ұқсастығын ескереді. MEDLINE 1991 жылы «рандомизацияланған бақылаулы зерттеу» түрін, ал 2001 жылы «жүйелі шолу» MeSH кіші жиынын қосты.
MEDLINE uses Medical Subject Headings (MeSH) for information retrieval. Engines designed to search MEDLINE (such as Entrez and PubMed) generally use a Boolean expression combining MeSH terms, words in the abstract and title of the article, author names, date of publication, etc. Entrez and PubMed can also find articles similar to a given one based on a mathematical scoring system that takes into account the similarity of word content of the abstracts and titles of two articles. MEDLINE added a "publication type" term for “randomized controlled trial” in 1991 and a MESH subset “systematic review” in 2001.
Маңыздылық
MEDLINE бүкіл әлемдегі биомедициналық зерттеушілер мен журналдық үйірмелер үшін маңызды ресурс болып табылады. Кокрейн кітапханасы және басқа да көптеген дерекқорлармен қатар, MEDLINE дәлелдік медицинаны қолдануға мүмкіндік береді.
MEDLINE functions as an important resource for biomedical researchers and journal clubs from all over the world. Along with the Cochrane Library and a number of other databases, MEDLINE facilitates evidence based medicine.
Журналдарды енгізу
MEDLINE-де 5200-нан астам биомедициналық журнал тіркелген. Таңдау ғылыми саласы мен журналдың сапасы негізінде әдебиетті таңдау жөніндегі техникалық сараптамалық кеңес комитетінің ұсынымдарымен жүзеге асырылады. Журналдар базасы (Entrez базаларының бірі) PubMed-ті қоса алғанда, Entrez-ге енген барлық журналдар туралы, оның атауының аббревиатурасы және баспагері сияқты ақпаратты қамтиды. Қағидаларға сай келмейтін журналдар алынып тасталады. MEDLINE-де тіркелу журналға қанаушылық емес бедел береді.
More than 5,200 biomedical journals are indexed in MEDLINE. Selection is based on the recommendations of a panel, the Literature Selection Technical Review Committee, based on the scientific scope and quality of a journal. The Journals Database (one of the Entrez databases) contains information, such as its name abbreviation and publisher, about all journals included in Entrez, including PubMed. Journals that no longer meet the criteria are removed. Being indexed in MEDLINE gives a non predatory identity to a journal.
Қолданылуы
2008 жылдан бері PubMed қолданысы артып келеді. 2011 жылы PubMed/MEDLINE 1,8 миллиард рет ізделді, бұл өткен жылғы 1,6 миллиард іздеуден көп. MEDLINE сияқты қызметтер пайдаланудың қарапайымдылығын, күшін және толықтығын теңестіруге тырысады. MEDLINE-нің негізгі пайдаланушылары кәсіби мамандар (медициналық ғалымдар, денсаулық сақтау қызметкерлері) екенін ескере отырып, MEDLINE-де тиімді іздеу – үйрену қажет дағды; жаңа пайдаланушылар кейде қарапайым іздеулер нәтижесінде көптеген мақалалар табылуына көңілі толады. Керісінше, мыңдаған мақалаларды қамтитын іздеу толықтығын қамтамасыз етпейді. Әдеттегі интернеттік іздеу жүйесінен өзгеше, PubMed MEDLINE іздеуіне біраз уақыт жұмсау қажет. MeSH дерекқорын пайдаланып, қызығушылық тақырыбын анықтау – іздеу сапасын жақсартудың ең тиімді жолдарының бірі. MeSH терминдерін шектеулермен (мысалы, жариялану күні немесе түрі), белгілеуіштермен (мысалы, жағымсыз әсерлер немесе алдын алу және бақылау) және мәтіндік сөздерді іздеумен бірге қолдану да маңызды. Тақырып бойынша бір мақала тауып, "Қатысты мақалалар" сілтемесін басып, ұқсас жіктелген мақалалар жинағын алу, нәтижесінде аз мәлімет берген іздеуді кеңейтуге көмектеседі. Денсаулық және медицина тақырыптарын үйренуге тырысатын қарапайым пайдаланушылар үшін NIH MedlinePlus ұсынады. Сондықтан, мұндай пайдаланушылар PubMed арқылы медициналық әдебиетті өздері іздеп оқуға құқылы болса да, оны пациенттер мен олардың отбасы мүшелері үшін түсінікті және қолдануға ыңғайлы етуде де көмек ала алады.
PubMed usage has been on the rise since 2008. In 2011, PubMed/MEDLINE was searched 1.8 billion times, up from 1.6 billion searches in the previous year. A service such as MEDLINE strives to balance usability with power and comprehensiveness. In keeping with the fact that MEDLINE's primary user community is professionals (medical scientists, health care providers), searching MEDLINE effectively is a learned skill; untrained users are sometimes frustrated with the large numbers of articles returned by simple searches. Counterintuitively, a search that returns thousands of articles is not guaranteed to be comprehensive. Unlike using a typical Internet search engine, PubMed searching MEDLINE requires a little investment of time. Using the MeSH database to define the subject of interest is one of the most useful ways to improve the quality of a search. Using MeSH terms in conjunction with limits (such as publication date or publication type), qualifiers (such as adverse effects or prevention and control), and text word searching is another. Finding one article on the subject and clicking on the "Related Articles" link to get a collection of similarly classified articles can expand a search that otherwise yields few results. For lay users who are trying to learn about health and medicine topics, the NIH offers MedlinePlus; thus, although such users are still free to search and read the medical literature themselves (via PubMed), they also have some help with curating it into something comprehensible and practically applicable for patients and family members.