Кіріспе

Адам денесінің қолтық астындағы жүйкесі

Қолтықасты жүйке немесе айналмалы жүйке – адам денесінің қолтық асты деңгейінде (қолтық асты) брахиальды плекс (жоғарғы саба, артқы бөлім, артқы жіпше) арқылы пайда болатын және C5 және C6 жүйке талшықтарын тасымалдайтын жүйке. Қолтықасты жүйке төртбұрышты кеңістік арқылы артқы айналмалы иық артериясы және венасымен бірге өтеді, содан кейін дельтовидті және кішкентай дөңгелек бұлшықтарын қозғайды.

Құрылымы

Жүйке бастапқыда қолтық артериясының артында, subscapularis бұлшықетінің алдында, дельтоид бұлшықетінің астында, артқы омыртқалық айналмалы қан тамырларымен бірге жатыр. Ол дельтоид бұлшықетінің алдыңғы жиегіне дейін созылып, қозғалыс жүйкеленуін қамтамасыз етеді. Алдыңғы тармағы сондай-ақ бұлшықетті тесіп өтіп, үстіндегі теріні қамтамасыз ететін бірнеше кішкентай терілік тармақтарды бөліп шығарады. Артқы тармағы (төменгі тармағы) кіші тереске және дельтоид бұлшықетінің артқы бөлігіне жүйкелендіруді жүзеге асырады.

Функция

Аксиллярлық жүйке қолдың екі бұлшық етін қамтамасыз етеді: дельтовид бұлшық еті (иықтың бұлшық еті) және кішкентай дөңгелек бұлшық еті (айналмалы манжета бұлшық еттерінің бірі). Аксиллярлық жүйке сонымен қатар иық буынынан сезімдік ақпаратты жеткізеді. Ол дельтовид бұлшық етінің төменгі бөлігін жабатын теріні де иннервациялайды, бұл аймақ "полк белгісі" деп аталады. Бұл аймақты аксиллярлық жүйкенің жоғарғы бүйірлік тері тармағы иннервациялайды. Браххиалды плексстің артқы тамыры иық-қолқа буынынан төмен қарай бөлініп, аксиллярлық жүйкені құрайды, ол қол сүйегінің хирургиялық мойнын айналып өтеді, ал радиалдық жүйке қол сүйегінің алдыңғы бөлігін айналып, оның бүйірлік жиегі бойымен төмен түседі.

Клиникалық маңызы

Ақсақ жүйке иық буынының алдыңғы төменгі шығуында, қолтықтың қолтық астындағы қысылуында немесе иық сүйегінің хирургиялық мойнының сынуында зақымдануы мүмкін. Ақсақ жүйке зақымдануының мысалы – ақсақ жүйке салдарынан қозғалыс шектелуі. Жүйкеге зақым келтіру мыналарға әкеледі:

Терес минор және дельтовид бұлшықтарының сал болуы, нәтижесінде қолды көтерудің (15-90 градус аралығында) мүмкін болмауы, иықтың әлсіз иілуі, созылуы және айналуы. Дельтовид және терес минор бұлшықтарының сал болуы иықтың жазық деформациясына алып келеді. Режименттік белгі орналасқан терінің сезімталдығының жоғалуы.