Кіріспе

Оңтүстік-Батыс Англиядағы ұлттық парк – Экзмур, Батыс Сомерсет және Солтүстік Девондағы төбелі ашық дала. Ол Экзе өзенінің атымен аталады, оның бастауы аймақтың орталығында, Симонсбаттан солтүстік-батысқа қарай екі шақырым жерде орналасқан. Экзмур бұрынғы ежелгі патшалық аңшылық орман аймағы ретінде дәлірек анықталады, ол 1815–1818 жылдары ресми түрде сараланды. Дала өз атын Брендон төбелеріне, Шығыс Лин аңғарына, Порлок аңғарына және Бристоль шығанағының жағалауына берген ұлттық паркті құрайды. Экзмур ұлттық паркінің жалпы ауданы – , оның 71% Сомерсетте, ал 29% Девонда орналасқан. Жоғартқы аймақ девон және ерте карбон кезеңдеріне жататын шөгінді жыныстармен жабылады, төменгі беткейлерде триас және юра дәуірінің жыныстары бар. Бұл жыныстар жағалауға жеткенде, жартастар пайда болады, олар шатқалдармен және сарқырамалармен тілінеді. 1991 жылы ол мұра жағалауы ретінде танылды. Экзмурдың ең биік нүктесі – Дункери-Бикон; ол Сомерсеттегі ең биік нүкте болып табылады. Жер бедері төменгі жазықтардағы бұталы өсімдіктер қауымдастығын, ежелгі орманды және сирек кездесетін флора мен фаунаның мекені болатын батпақты жерді қолдайды. Экзмур жыртқышы туралы да хабарлар бар, ол Экзмур аймағында кездесетін криптозоологиялық мысық. Бірнеше аймақ Табиғатты сақтауды және Геологиялық сақтауды қарастыру учаскелері ретінде белгіленген. Мезолит дәуірінен бері адам қонысының іздері бар. Бұл қола және темір дәуірінде ауыл шаруашылығы және минералды кендерді өндіру үшін дамыды. Көшпенді тастардың, обалардың және көпірлердің қалдықтарын әлі де табуға болады. Патшалық орман 13-шы ғасырда жарғы алды, бірақ аймақты басқарған орманшылар Домсдей кітабында тіркелген. Орта ғасырларда қой шаруашылығы кең таралған, ал жайылымдарды лицензиялау жүйесі жерді бөлуге байланысты Инклоузер актілерімен жүзеге асырылды. Қазіргі уақытта бұл аймақ әртүрлі демалыс мақсаттары үшін пайдаланылады.

Ұлттық сипаттағы аймақ

Эксмор Англияның табиғи ортасы үшін жауапты мемлекеттік орган Natural England ұлттық ерекшеленген аймақ (No. 145) ретінде белгіленген. Ілеспе табиғи аймақтар: оңтүстік-батыста Кулм, оңтүстікте Девон Редлендс және шығыста Таунтон аймағы мен Кванток шеттері.

Экзмур ұлттық паркі

Эксмор 1954 жылы 1949 жылғы Ұлттық парктері мен елді мекендерге қолжетімділік туралы заңға сәйкес Ұлттық парк деп жарияланды. Ірі елді мекендер – Порлок, Дулвертон, Линтон және Линмут, олардың халқы парк тұрғындарының шамамен 40 пайызын құрайды. Линтон мен Линмут бірге бір шіркеулік округ ретінде біріктірілген және Линтон мен Линмут жартас көліктік жолымен байланысты. Экзур бұрын патшалық орман және аң ауру алаңы болған, ол 1818 жылы сатылды. Эксмор ұлттық паркінің бірнеше аймақтары флорасы мен фаунасының ерекшелігіне байланысты ғылыми маңызы бар жерлер деп жарияланды. Бұл жұлдыздарды қарау үшін өте қолайлы орын. 2011 жылы Халықаралық қараңғы аспан қауымдастығы оны Еуропаның алғашқы Халықаралық қараңғы аспан қорығы деп таныды.

Геология

Эксмур – девон және ерте карбон кезеңдеріне жататын шөгінді тау жыныстарынан құралған жоталы аймақ. Геологиялық кезең және жүйе атауы «Девон» атауы Девоннан шыққан, себебі осы жастағы тау жыныстары алғаш рет осы жерде зерттелді және сипатталды. Порлок пен Тимберскомб арасындағы төмендіктерді құрайтын триас және юра дәуіріне жататын тау жыныстарын, сондай-ақ Майнхедтен Ярдке дейінгі аймақты (Эксмур ұлттық паркінің ішінде, бірақ өзінің шетінде) есептемегенде, Эксмурдың барлық қатты тау жыныстары Эксмур тобына жатады. Бұл топ шағыл тастар, құмтастар, сланцтар, шиферлер, әктас, сазды тастар және балшық тастардан тұрады. Тау жыныстарының арасында кварц пен темір кендері кездеседі, оларды жер бетінде және жер астында табуға болады. Гленторн аймағы Хангман құмтасты формациясының (бұрынғы «тобы») Трентишоу мүшесін (бұрынғы «формациясы») көрсетеді. Хангман құмтасы Солтүстік Девон мен Сомерсет аймандарының орта девон кезеңін көрсетеді. Бұл ерекше тұщы сулы кен орындары көбінесе шөлдік жағдайларда қалыптасқан. Ұлыбританияның бұл аймағы мұз басуға ұшырамағандықтан, үстіртқы жазық едәуір көне географиялық нысан болып сақталып қалған. Тас негізі мен кейінгі жер беттік шөгінділердің үсті жағын ылғалды, қышқыл топырақты бауыз жабады.

Жағалау сызығы

Эксмордың жағалауы бар. Ұлыбритания материгіндегі ең биік теңіз жартасы (жартас 60 градустан аса еңіске ие деп есептелсе) – Комб Мартин маңындағы Ұлы Хангман, биіктігі - . Оның серігі – Кішкентай Хангман жартасы, ол Эксмордың шекарасын белгілейді. Жағалау төбелері Кулбоун төбесінде ең жоғары биіктікке жетеді. Эксмордың ормандық аймақтары кейде жағалауға дейін созылады. Эксмордың жағалау шөбіндегі жерлер өсімдік түрлерінің көптігіне байланысты ғылыми маңызы бар арнайы қорғалатын аймақ ретінде танылған. Жартасты басқарулар, шатқалдар, сарқырамалар мен биік жартастардың көрінісі 1991 жылы Эксмор жағалауына мұра жағалауы мәртебесін берді. Үлкен сарқырамалары мен үңгірлерімен бұл керемет жағалау альпинистер мен саяхатшылар үшін шытырман оқиғаларға толы алаңға айналды. Жартастар Ұлыбританиядағы ең ұзын және қиын теңіз жартасының бойымен өтуге мүмкіндік береді. Оңтүстік-Батыс жағалау жолы, Англия мен Уэльстегі ең ұзын ұлттық жол, Майнхедтен басталып, Эксмордың барлық жағалауымен өтеді. Линмут, Порлок Уэйр және Комб Мартинде шағын порстар бар. Бұрын жағалау саудасы үшін маңызды болған порстар қазір көбінесе демалыс үшін қолданылады; порттарда жеке меншікке тиесілі желкенді қайықтар мен коммерциялық емес балық аулау қайықтарын кездестіруге болады. және Секстонның шұңқыры Уотермут шығанағы портының алдында табиғи жартасқа айналады.

Өзендер

Биік жазықтар көптеген өзендер мен ағыстардың су жиналатын алабын құрайды. Эксмурда атаулы өзендердің шамамен 100-ге жуығы бар. Эксмордың атына ие болған Экз өзені Симонсбат ауылының жанында, Бристоль шығанағының жағалауына жақын жердегі Экз бастауында пайда болады, бірақ көбінесе оңтүстікке қарай ағып, оның ұзындығының көп бөлігі Девон аймағында орналасқан. Ол Девонның оңтүстік (Англия арнасы) жағалауындағы маңызды риа (эстуарь) арқылы теңізге құяды. Оның Эксморда басталатын бірнеше салалары бар. Барл өзені солтүстік Эксмордан ағып, Девондағы Эксебриджде Экз өзенімен қосылады. Өзен және Барл аңғары ерекше ғылыми маңызы бар биологиялық нысандар ретінде белгіленген. Уимблболл көлінен тағы бір сала – Хадео өзені бастау алады. Эксморда пайда болатын көптеген өзендер солтүстікке қарай Бристоль шығанағына құяды. Олардың ішінде Эксмурдың батыс жиегінен ағып, Хеддонның аузындағы Солтүстік Девон жағалауына жететін Хеддон өзені және Линмуттың шығысына қарай Уотерсмитте кездесетін Шығыс және Батыс Лин өзендері бар. Хоар-Ок-Вотер – Шығыс Лин өзенінің тармағы, оның құйылысы да сол жерде. Хорнер өзені, сондай-ақ Хорнер суы деп те аталады, Люккомбке жақын жерде басталып, Хёрлстон Пойнт маңындағы Порлок шығанағына құяды. Моль өзені Эксмордың оңтүстік-батыс беткейінде пайда болады және Дартмурдан солтүстікке қарай ағып өтетін Тау өзенінің негізгі саласы болып табылады. Баджворти суы – солтүстікке қарай жағалауға ағып баратын шағын өзендердің бірі және ол Лорна Дуун жырларымен байланысты.

Климат

Оңтүстік-Батыс Англияның қалған бөлігімен бірге Экзмурдың қоңыржай климаты бар, ол әдетте Англияның қалған бөлігінен ылғалдырақ және жұмсақ. Симонсбаттағы орташа жылдық температура маусымдық және тәуліктік өзгерістермен бірге, бірақ теңіздің әсерінен ауқымы Ұлыбританияның көптеген басқа бөліктеріне қарағанда кіші. Қаңтар ең суық ай, ал шілде мен тамыз айлары аймақтағы ең жылы айлар, орташа тәуліктік максималды температура шамамен. Жалпы, желтоқсан айы ең аз күн сәулесіне толы, ал маусым айы ең көп күн сәулесіне толы. Англияның оңтүстік-батысы Азор антициклонының ықпалына байланысты артықшылықты жағдайға ие, ол солтүстік-шығысқа қарай, әсіресе жазда Ұлыбританияға қарай кеңейеді. Эксмордың ішінде климаттық деректерді тіркеу үшін екі метеорологиялық станция жұмыс істейді: Лискомбе және Неттлкомбе.

Тарих

Бұл аймақты мезолиттік дәуірден бастап адамдар мекендегендігі туралы деректер бар. Неолит дәуірінде адамдар аңшы және жинаушы ретінде ғана емес, орманнан тазартылған жерлерде мал өсіруге және егін салуға кірісті. Сондай-ақ, металл құралдар, қару-жарақ, ыдыстар мен әшекейлер жасау үшін минералды кендерді өндіру және балқыту неолит дәуірінің соңында басталып, қола және темір дәуірлерінде де жалғасты. Тар баспалдақтары – Барл өзені арқылы салынған тарихи (б.з.д. 1000) көпір, ол Уитпипулдың оңтүстік-шығысында және Дулвертонның солтүстік-батысында орналасқан. Тас плиталардың салмағы бір-бірнеше 5 тоннаға жетеді, ал бұл көпірді Англия мұрагерлік қоры ерекше сәулеттік, тарихи және мәдени маңызы бар екенін мойындап, I санаттағы ескерткіш ретінде тіркеді. Римдіктердің бұл аймақта қоныстанғандығын көрсететін айғақтар аз, тек жағалаудағы екі бекініс табылған. Ланакомбта бірнеше тік тұрған тастар мен обалар бар, олар ежелгі ескерткіштер тізіміне енгізілген. Тас орнатулардың биіктігі аралығында. Қола дәуіріне тән тас обалар тік тұрған тастармен тығыз байланысты. Парракомбтағы Холуэлл қамалы – нормандық бекініс, ол шығыс-батыс және солтүстік-оңтүстік сауда жолдарының қиылысын күзету үшін салынған, бұл адамдар мен тауарлардың қозғалысын жеңілдетіп, халықтың өсуіне ықпал етті. Құрылысының басқа да түсіндірмелеріне сәйкес, ол Хеддон өзені арқылы өтетін жолдан салық алу үшін немесе Комб Мартин маңындағы күміс кенін қорғау және бақылау үшін салынған болуы мүмкін. Оның диаметрі және жартасқа қазылған шұңқырдың түбінен биіктігі шамамен тереңдігі болған. Ол 11-шы ғасырдың соңында немесе 12-шы ғасырдың басында салынған. Қамалдағы жер жұмыстары әлі де жақын жердегі жаяу жолдан көрінеді, бірақ оларға қоғамдық қол жеткізілмейді.

Патшалық орман құру

13 ғасырдың соңындағы "Жүз ролл" деректеріне сәйкес, Англия королі Генрих II (1189 жылы қайтыс болды) Уильям Вротхемді Эксмордың басқарушысы лауазымына тағайындаған. "Стуард", "Warden" және "Forester" аталымдары патшалық орманның бас офицеріне қатысты қолданылған синонимдер болып көрінеді.

Қараушылар

Алғашқы тіркелген күзетшілер Додо, Альмер және Годрик болды, олар 1086 жылғы «Domesday Book» кітабында «Widepolla орманшылары» деп аталды, ал Уитпул орманның ежелгі астанасы болған. Денис отбасы Илчестер және «Петхертон» аймақтарымен байланысты болды. 1217 жылы қайтыс болған Уильям Вротэм Эксмур және Солтүстік Петертон ормандарының басқарушысы болды. Уолтер мен Роберт 13 ғасырдың басында Форд аббаттығына берілген құжатқа куәлік еткен кезде Эксмурдың орманшылары деп аталды. 1276 жылы Брушфорд маңының қазылары Джон де Камераға қатысты Экскур сотында шағымданып, оны Эксмурдың орманшысы деп сипаттады. «Уайткомб» Уильям Лукар, Элизабет Лукардың бауыры, Генрих VI тұсында, 1422 мен 1461 жылдар аралығында уақытша орманшы болды. Уильям де Ботро, 3-ші барон Ботро 1435 жылы Ричард Йорк герцогымен Эксмур және Нерош ормандарының өмір бойына күзетшісі болып тағайындалды. Глостерширдегі Арон Актоннан сэр Джон Пойнтц 1568 жылы Эксмурдың күзетшісі немесе бас орманшысы болды, ол Экстон, Хокридж және Уитпул маңының қуатты иесі Генри Рольге (Хетон Сэтчвилл, Петрокстоу) қарсы Экскур сотында іс қозғады. 1608 жылы сэр Хью Поллард өзінің орынбасары Уильям Пинкомбтың Экскур сотына берген ісі бойынша бас орманшы болып тағайындалды. Джеймс Батлер, 1-ші Ормонд герцогы, 1660 және 1661 жылдары Эксмур орманының күзетшісі болып тағайындалды. Джеймс Бови 17 ғасырда орманшы болды. Сэр Ричард Акленд (немесе мүмкін сэр Томас Дайк Акленд) 1818 жылға дейін соңғы орманшы болды. Күзетшінің міндеттерінің бірі – аңшы иттілерінің басшысы болу еді, және бұл міндетті Девон мен Сомерсет аңшы иттілерінің басшысы атқара берді, бұл лауазым бүгінге дейін сақталып келеді. 1820 жылға қарай патшалық орман бөлініп кетті. Орманның төрттен бір бөлігі 1818 жылы Джон Найтқа (1765–1850) сатылды. Бұл бөлік қазіргі Экзмур приходын құрайды, оның шіркеуі Симонсбат қаласында орналасқан.

Жүн саудасы

Эксмур Орман приходы Уилитон және Фриманнерлердің жүзінің бір бөлігі болды. Орта ғасырларда жүн саудасы үшін қой шаруашылығы экономиканың басым саласына айналды. Жүнді шалғайдағы шаруашылықтарда жіпке тоқып, саудагерлер жинап, тоқып, жуып, бояп, Данстер сияқты дамыған қалаларда аяқтады. Жерді қоршауға көшу басталды және 17 ғасырдан бастап ірі меншіктер пайда болды, бұл үлкен, дұрыс пішіндес егістік алаңдарын құруға әкелді. 16-17 ғасырларда жалпы пайдаланудағы жерлерге сырттан келген шаруалардың малдары тым көптеп жайылып, олар осы құқық үшін ақы төледі. Бұл малдың санына байланысты дауларға және жерді қоршауға соқтырды. 17 ғасырдың ортасында Джеймс Бови орман сақшысы болды. Ол Симонсбатта салған үй 150 жыл бойы орман ішіндегі жалғыз үй болды. 1818 жылы корольдік орман сатылғанда Джон Найт Симонсбат үйін және оған қоса шаруашылықты 50 000 фунт стерлингке сатып алды. Ол корольдік орманды егіс жеріне айналдыруға кірісті. 19 ғасырдың ортасында Барль өзенінің жанында кен орыны ашылды. Кен орыны бастапқыда Уиль Мария деп аталды, кейін Уиль Элиза деп өзгертілді. 1845-54 жылдары мыс кені, содан кейін 1857 жылға дейін темір кені болды, бірақ бұл жердегі алғашқы кен өндіру жұмыстары 1552 жылға дейін жетеді. Симонсбатта 1992 жылғы су тасқынынан зақымданған, қайта жаңартылған Виктория дәуіріндегі сумен жұмыс істейтін ағаралық фабрикасы Ұлттық саябаққа сатып алынып, қайта жұмыс істеуге келтірілді; қазір ол саябақтағы түрлі аймақтардағы жаяу жолдарының белгілерін, қақпаларын, баспалдақтарын және көпірлерін жасау үшін қолданылады.

Экология

Эксмордың арнайы ғылыми қызығушылыққа ие жағалаулық шөптесін жерінен өзге, тағы екі аймақ ерекше белгіленген. Солтүстік Эксмур Дункерли-Биконды, Холникотт және Хорнер су табиғатты сақтауды қарастыру орындарын, сондай-ақ Цепочкалар геологиялық сақтауды қарастыру орындарын қамтиды. Цепочкалар аймағы оңтүстік-батыс төмендіктегі шөптесін алқаптары және ежелгі орманнан биік жазықтарға шөптесін алқаптарға өту үшін ұлттық маңызы бар. Оңтүстік Эксмур SSSI кішкентай, Барл өзенін және оның салаларын, су астындағы өсімдіктерді, мысалы, ауыспалы көпжапырақты (Myriophyllum alterniflorum) қамтиды. Аймақ ішінде жартылай табиғи ормандық жерлер бар, оның ішінде ежелгі орман да бар. Ең көп кездесетін ағаш түрі – кең жапырақты емен (Quercus petraea), бұталар қабаты өте сирек, ал жер бетіндегі флораға бракен, көкжидек және түрлі мохтар кіреді. Бұл шөптесін жерлерде құстардың, оның ішінде винхат (Saxicola rubetra) және еуропалық тасқар (Saxicola rubicola) өте көп көбейеді. Бидайқұс (Oenanthe oenanthe) тас шекаралық қабырғалар мен тасты жерлерге жақын жиі кездеседі. Шарапқұс (Locustella naevia) бұталар мен биік шөпте көбейеді. Орман шеттеріндегі ағаштар кіші қызылқұс (Acanthis cabaret), жалпы сұңқар (Buteo buteo) және қарға (Corvus corax) үшін ұя салуға қолайлы орындарды ұсынады.

Флора

Эксмур ландшафтының шамамен төрттен бір бөлігін өңделмеген қыралар мен батпақтар жабады, кең жапырақты (емен, шаған және леспе) және қылқан жапырақты ағаштардан тұратын қоспа. Хорнер ормандары мен Тарр Степс ормандары – бұл көрнекті мысалдар. Елдегі теңіз деңгейінен ең жоғары орналасқан емен ағашы Симонсбаттағы Бірч Кливте өседі, бірақ емендер тік қабырғаларда да өседі.

Фауна

Қойлар 3000 жылдан бері сортаңды далаларда жайылып келеді, сортаңдық шөптер мен қалампырмен қоректене отырып, Эксмур ландшафтының көп бөлігін қалыптастырды. Дәстүрлі тұқымдарына Эксмур мүйізді қойлары, Шевиот және Ақбет Дартмур, Сұрбет Дартмур қойлары жатады. Солтүстік Девон сиырлары да осы аймақта өсіріледі. Эксмур понилерін сортаңды далаларда еркін жүріп жүргенін көруге болады. Олар пони тұқымы емес, жергілікті тұқым, және Еуропадағы жабайы жылқыларға ең жақын тұқым болуы мүмкін; сонымен қатар олар әлемдегі ең көне пони тұқымдарының бірі. Понилерді жыл сайын ұстап, белгілеп, тексеруден өткізеді. 1818 жылы Эксмурдың соңғы күзетшісі сэр Томас Акленд отыз пони алып, Акленд үйірін құрды, қазір ол Анкер үйірі деп аталады, оның тікелей ұрпақтары әлі де сортаңды далада жүреді. Екінші дүниежүзілік соғыста сортаңды дала оқу алаңына айналды, және тұқым жойылуға айналды, соғыстан тек 50 пони ғана аман қалды. Сирек кездесетін тұқымдарды сақтау қоры бойынша понилердің саны азайып бара жатыр, Ұлыбританияда бар болғаны 390 аналық пони қалды. 2006 жылы Оңтүстік-Батыс ауылдық даму қызметі арқылы жергілікті түрде басқарылатын Ауылдық кәсіпорын гранты, Эшвиктегі қолданыстан шыққан шаруашылықта, жаңа Эксмур пони орталығын құру үшін алынды, оған қоса белгілі бір жер көлемінде сортаңды дала да кірді. Қызыл бұғылар сортаңды далада кең таралған және оларды, әсіресе таңертеңгі сағаттарда, шалғайдағы тыныш төбелерде көруге болады. Эксмур императоры, қызыл бұғы (Cervus elaphus), 2010 жылдың қазанында өлтірілгенге дейін Ұлыбританиядағы ең үлкен жабайы жануар болып саналды. Сортаңды даланың өсімдік және жануарлар әлемінде жүздеген түрлері бар. Сортаңды далада кездесетін құстарға мерлин, сарыарқалық бүркіт, еуразиялық қызылқұйрық, еуропалық тасқұйрық, суқұс, Дартфорд соқыр құс және сақиналы ауызкөк жатады. Қара және қызыл қаз құстар қазір Эксмурде жойылды, бұл тіршілік ортасын басқарудың азаюының және бірінші түр үшін келушілердің күшеюінің салдарынан болды.

Жәндік

Эксмур жыртқышы – Эксмур аймағында кездесетін криптозоологиялық мысық (фантомдық мысыққа қараңыз). Көптеген куәгерлер оны көріпті. BBC оны «Эксмурдың әйгілі, бірақ құпиялы жыртқышы» деп атайды. Алғашқы хабарлар 1970 жылдарда пайда болған, бірақ 1983 жылы Оңтүстік Молтон шаруасы үш айдың ішінде 100-ден астам қойын жоғалтқанын мәлімдегенде бұл жайт кеңінен танымал болды, барлық қойлар зор күшпен мойнына келген жарақаттардан өлген сияқты. Осы хабарларға жауап ретінде Батыс аймағындағы базалардан Корольдік теңіз командасы құпия бақылау пункттерінен мифтік аңды бақылау үшін жөнелтілді. 6 айдан кейін Корольдік теңіз командасы ешқандай байқау жасаған жоқ және олардың орналасуы тоқтатылды. Түсі қарадан қоңыр немесе қара сұрға дейін өзгереді. Бұл 1976 жылы қабылданған заңнан кейін босатылған, зоопарктерден басқа жерде оларды тұтқында ұстауды тыйым салатын пума немесе қара леопард болуы мүмкін. 2006 жылы Ұлыбританияның ірі мысықтар қоғамы Девон шаруасы тапқан бас сүйектің пума бас сүйегі екенін хабарлады. Алайда, Қоршаған орта, тағам және ауыл шаруашылығы министрлігі (Defra) «қолда бар дәлелдерге сүйенсек, Defra Англияда жабайыда ірі мысықтар бар дегенге сенбейді» деп мәлімдеді.

Үкімет және саясат

Ұлттық парктің 71% -ы Сомерсетте, ал 29% -ы Девонда орналасқан, оның тұрғындарының саны 10 600 адамды құрайды. Парк аумағының шамамен үштен екі бөлігі жеке меншікте, көптеген жеке иеліктерден тұрады. Ірі жер иелері – жердің 10% -дан астамына иелік ететін Ұлттық траст және шамамен 7% -ына иелік ететін Ұлттық паркі басқармасы. Қалған жерлер Орман шаруашылығы комиссиясына, Корольдік мүліктеріне және Су компанияларына тиесілі. Ең ірі жеке меншік иесі – Баджворти Лэнд компаниясы, ол аңшылық мүдделерін білдіреді. 1954 жылдан бастап жергілікті басқару аудандық және округтік кеңестердің жауапкершілігінде болды, олар жергілікті қауымдастықтың әлеуметтік және экономикалық әл-ауқатын қамтамасыз етуде жауапты болып қала береді. 1997 жылдан бері «бір мақсатты» орган ретінде танылатын Экзмур ұлттық паркі басқармасы, «Ұлттық парктің табиғи сұлулығын, жануарлар дүниесін және мәдени мұрасын сақтау және жақсарту» және «халыққа парктің ерекше қасиеттерін түсіну және тамашалау мүмкіндіктерін ұсыну» мақсатын іске асыру үшін бірқатар функцияларды өз мойнына алды, соның ішінде тарихи ортаны сақтауға жауапкершілік. Парк басқармасы қаржыландырудың 80% -ын мемлекеттен тікелей грант түрінде алады. Парк басқармасы комитетіне приходтық және округтік кеңестердің өкілдері, сондай-ақ Мемлекеттік хатшы тағайындаған алты мүше кіреді. Жұмысты 80 қызметкер атқарады, олардың ішінде рейнджерлер, еріктілер және парктің иеліктерінде көптеген жұмыстарды – жолдарды күту, қоршау орнату, қоршау жөндеу, өртеу, қабырға салу, инвазивті арамшөптермен күресу және мекендеу ортасын басқару сияқты шаруашылық жұмыстарын жүзеге асыратын команда бар. Билік пен фермерлер арасында SSSI-лердің биологиялық мониторингі мәселесі бойынша пікірталас жалғасуда, бұл жайылым мен өртеудің бақыланатын режиміне қажеттілік екенін көрсетеді; фермерлер бұл режимдердің ұзақ мерзімді перспективада тиімді емес екенін айтады. Ұлттық паркі басқармасы CareMoor for Exmoor жобасын аймақты бағалайтын адамдарға оған жауап ретінде көмектесу мүмкіндігі ретінде ұсынады, сондай-ақ консервация және қолжетімділік жобаларын қолдау үшін қаржы жинауға көмектеседі.

Спорт және демалыс

Көрікті мұралық жағалауы мен шұңқырлы далалық пейзажына тамашалау, жаяу серуендеу, велосипедпен және тау велосипедімен жүру – бұл негізгі тартымдылықтар. Оңтүстік-Батыс жағалау жолы Майнхедтен басталып, Эксмур жағалауымен жалғасып, Пулге дейін созылады. Бұл жол ақын Сэмюэл Тейлор Колридждің Линмутқа жасаған саяхаттарын қайталайды, ол Квантокс тауларындағы Нейтер-Стоуидегі Колридж коттеджінен басталады, онда ол бір кезде тұрған. Екі Моорс жолы Оңтүстік Девондағы Айвибриджтен Солтүстік Девон жағалауындағы Линмутқа дейін өтеді, Дартмур мен Эксмурдың бір бөлігін кесіп өтеді. Бұл екі жолдың екеуі де Ұлыбританияның ең ұзын ұлттық жолы – Оңтүстік-Батыс жағалау жолымен қиылысады. Экзмуордағы басқа жаяу жүру жолдары: Тарка жолы, Самария жолы Оңтүстік-Батыс, Макмиллан жолы Батыс, Эксе аңғары жолы және Кельт жолы Экзмуор нұсқасы. Ұзақ қашықтыққа арналған жаяу жолдармен қатар, Экзмуор ұлттық паркі басқармасы 3 жинақтағы «таңдаулы жолдар» сериясын ұсынады: Экзмуор серуендеулері (қадамдар мен тосқауылдарсыз, оңай қол жетімді жолдар), Экзмуор зерттеушілері (Экзмуордың ең жақсыларын ашу үшін қысқа серуендер) және Экзмуор классикасы (Экзмуордың көбірек бөлігін ашу үшін ұзақ серуендер). Басқалар үшін, 2004 жылғы Аң аулау заңына сәйкес, иттің көмегімен аң аулауға тыйым салынған болса да, Эксмур аң аулаулары әлі де толық мерейлі киіммен жиналады және осы ауылдық спортты қайта жандандыруға бағытталған науқан жүргізілуде. Аймақты тоғыз аң аулау түрі қамтиды: Девон және Сомерсет стагхаунды, Кванток стагхаунды, Эксмур, Дульвертон Вест, Дульвертон Фермерлері және Батыс Сомерсет Фоксхаунды, Майнхед Харриер, Батыс Сомерсет Бигльдері және Солтүстік Девон Бигльдері. Көктемде, әуесқойлар арасында тік жарға қарай жүгіру (point-to-point) жарыстары Браттон Даун және Холникотт сияқты уақытша жолдарда өткізіледі. Бұл жарыстар, таза қанды және понилер жарыстарымен бірге, фермерлерге, аңшылық қызметкерлеріне және жұртшылыққа дәстүрлі ауылдық ойын-сауық күніне куә болу мүмкіндігін береді.

Қызықты орындар

Эксмордың көрікті жерлеріне 208 жоспарланған ескерткіш, 16 қорғалатын аймақ және 2000 жылғы «Ауылдық жер және жол құқықтары» заңымен белгіленген басқа да ашық қолжетімді жерлер кіреді. Эксморға жылына шамамен 1,4 миллион адам келеді, оның ішінде бір күндік сапарлар мен ұзақ мерзімді саяхаттар бар. Эксмур ұлттық паркі басқармасы ұлттық паркті пайдаланушыларға ақпарат пен шабыт беру үшін Дульвертон, Данстер және Линмут қалаларында үш Эксмур ұлттық паркі орталығын басқарады. Жағалаудағы көрікті орындарға Линтон мен Линмут жарлы темір жолы жатады, ол Линтонды көршілес әдемі Линмутпен, Шығыс Лин және Батыс Лин өзендерінің тоғысында, жақын орналасқан Тас аңғары мен Уотерсмитпен байланыстырады. Вуди Бэй, Линтоннан батысқа қарай бірнеше шақырым жерде, Линтон және Барнстапл темір жолының орналасқан жері, бұл бір кезде Линтон мен Линмут қалаларын Барнстаплмен (шамамен 31 км, 19 мильден астам) байланыстырған тар жол темір жолы. Жағалау бойында Порлок – тыныш жағалау қаласы, оған іргелес тұзды батпақ табиғи қорығы және жақын орналасқан Порлок құймасындағы порт бар. Уочет – маринасы бар тарихи порт қаласы және жыл сайын шілде айында өткізілетін карнавалға танымал. Ішкі аймақтағы көптеген қызығушылықтар шағын қалалар мен ауылдармен немесе өзен аңғарларымен байланысты, мысалы, Тарр Степстің ежелгі тас көпірі және Вэддон Кросс маңындағы Қарлы құйрық аңғары, ол ақпан айында қарлы құйрықтармен жабылады, ал кейінірек көк нарцистер гүлдейді. Уитпул да Барл аңғарында орналасқан, және Екі Моорс жолы осы ауылдан өтеді. Дунстер қамалынан басқа, Данстердегі басқа көрікті орындарға монастырь, көгершін үйі, жіп базары, қонақ үй, жүк таситын жылқы көпірі, диірмен және Батыс Сомерсет темір жолының аялдамасы кіреді. Эксфорд Ексе өзенінің жағасында орналасқан. Эксмор бірнеше романның оқиға орыны болған, соның ішінде Р.Д. Блэкмордың 19 ғасырдағы «Лорна Дун: Эксмор романсы» және Маргарет Дрэблдің 1998 жылғы «Эксмордың сиқыршысы» романдары. Парк «Жеті табиғи керемет» телешоуында екі рет Батыс өңірінің кереметтерінің бірі ретінде көрсетілді. Симонсбатқа жақын Барл өзеніндегі Уил-Элиза кеніші сәтсіз жез және темір кеніші болды. Вэддон Кросс маңындағы Қарлы құйрық аңғары көктемнің басында мыңдаған ақ қарлы құйрық гүлдерімен толады. Аңғардың ішінде Авилл өзенімен қуаттандырылатын ағаш өңдеу фабрикасы орналасқан.