Кіріспе

Генри Хаммонд (18 тамыз 1605 – 25 сәуір 1660) – ағылшын шіркеу қайраткері, шіркеу тарихшысы және теолог, Англия азамат соғысы кезінде роялистерді қолдаған.

Ерте өмір

Ол 1605 жылғы 18 тамызда Суррейдегі Чертси қаласында дүниеге келді. Ол Джон Хаммондтың (1555–1617 жж.) кіші ұлы, король Яков I-нің сарайлық дәрігері, 1602 жылы Суррейдегі Чертси аббаттығының жерін сатып алған. Оның ағасы – судья Томас Хаммонд, король Карл I-нің өліміне қатысқан. Ол Итон колледжінде білім алды, ал 13 жасынан бастап Оксфордтағы Магдалена колледжінде оқыды. 1619 жылы ол деми немесе стипендиянт атанды. 1622 жылғы 11 желтоқсанда ол B.A. (M.A. 1625 жылғы 30 маусымда, B.D. 1634 жылғы 28 қаңтарда және D.D. 1639 жылғы наурызда) дәрежесін алды, ал 1625 жылы колледждің феллоуы болып сайланды. Ол 1629 жылы діни қызметке қабылданды, ал 1633 жылы сот алдында уағыз айтқанда, Accepted Frewen-нің орнына тұрып, Роберт Сиднидің, Лестердің 2-ші графының құрметіне ие болды және Кенттегі Пеншёрст приходына тағайындалды. Оның анасы оның үй шаруасын жүргізіп, приходтық жұмыста көмектесті. Ол Уильям Темплдің білімін қадағалады және антиквар Уильям Фулманның біліміне қолдау көрсетті.

Роялистік дін қызметкері

1640 жылы ол шақыру мүшесі болды және Лаудтың жаңа канондарының қабылдануына қатысты. Ұзақ парламент отырысынан кейін, тәртіпсіз мінсіздерді қызметтен шеттету жөніндегі комитет Хаммондты шақырды, бірақ ол Пеншёрсттен кетуден бас тартты. Ол 4-ші барон Уортон Филип Уортонның ұсынуымен Вестминстер Ассамблеясының мүшесі болып тағайындалды. 1643 жылы ол Брайан Дюпаның ұсынысы бойынша Чичестер архидиаконы болды. Ассамблеяда отырудың орнына, ол король Карл I-нің пайдасына Тонбридждегі сәтсіз көтеріліске қатысты: Хаммонд корольге қызмет ету үшін өзінің маңында ат жасағын жинауға көмектесті және корольдік штаб-пәтер болған Оксфордқа жасырын қашуға мәжбүр болды. Ол шілде айында Penshurst-тен түнде Магдаленада оның мұғалімі болған Томас Бакнер деген досының үйіне кетті. Мұнда оған ескі досы Джон Оливер қосылды. Олар қозғалуға мәжбүр болған кезде екеуі сол кезде роялистер ұстаған Винчестерге қарай жолға шықты. Жолда хабаршы Оливерге Магдаленаның президенті болып сайланғанын хабарлап, Хаммонд оны Оксфордқа ертіп барды. Хаммонд өзінің колледжінде бөлмелерді сатып алды және өзін зерттеуге және жазуға арнады. 1644 жылы ол өзінің танымал "Практикалық катехизисін" жасырын түрде жариялады. Каррисбрук қасабасындағы Карл I-нің соңғы әрекеттерінің бірі - сэр Томас Гербертке кітаптың көшірмесін сеніп тапсыру, оны ұлы Генри Стюартқа, Глостер герцогына беру. Хаммонд Уксбридж келісімінде патша комиссарларының капелланы болды (30 қаңтар 1645), онда ол парламенттік елшілердің бірі Ричард Вайнспен пікір таластырды. Ол Оксфордқа оралды, ал шамамен 17 наурыз 1645 жылы Карл I оған Христос шіркеуінің канонаттығын берді; университет оны бір уақытта қоғамдық оратор болуға таңдады, ал ол патшалық капелландардың бірі болды. 1646 жылы 26 сәуірде король Оксфордтан қашып кетті, ал Оксфорд берілді (24 маусым 1646). Карл I 1647 жылы 31 қаңтарда Холмби үйіне келген күннен кейін Парламентке Хаммонд пен басқа да капелланның оған қатысуына рұқсат беруді сұрады. Бұл өтініш олардың ешқайсысы Салтанатты Лига мен Келісімді қабылдамағандығы негізінде қабылданбады. Чарльз I-ді армия Чилдерслиге (5 маусым 1647 ж.) алып кеткенде Томас Фэрфакс және оның офицерлері Чарльз I-нің капелландарын сұрауы орындалуы керек деп келісті. Екі аптадан кейін Хаммонд пен Гилберт Шелдон, тағы бір патшалық капеллан, Джеймс Стюартпен бірге, Ричмондтың 1-ші герцогы, патшаға қосылды. Парламент оларды алып тастау туралы бұйрық шығарды, бірақ өз билігіне тәуелсіз әскер бұған көңіл бөлмеді. Қасиетті парызшылдар үйдің барына шақырылды, бірақ шақыруды елемеді. Фейрфакс олардың мемлекет тыныштығына нұқсан келтіреді деген пікірді жоққа шығарып жазды. Уобрн, Кавершем және Хэмптон-корт қалаларында Хаммонд патшаның қасында болды. Хэмптон-кортта Хаммонд оған өзінің немере інісі, көп ұзамай Уайт аралының губернаторы болатын полковник Роберт Хаммондты таныстырды. Чарльз I өзінің капелланның немере інісіне сенуге болады деп ойлап, Уайт аралына (12 қараша 1647) қашып кетті және губернатор оны Карисбрук қасабасына орналастырды, онда Шелдон мен Хаммонд оған қайтадан қосылды. 1647 жылы Рождествода олар қауымнан шығарылды. Хаммонд Оксфордқа оралды, онда парламенттік келушілер жұмыс істеді. Самуэль Фелл, Христос шіркеуінің деканы, түрмеде отырды. Хэммонд, Христос шіркеуінің деканы болып тағайындалды, колледждің басқаруын қолға алды. Көп ұзамай ол Мертон колледжінің келушілерінің алдына шақырылды және олардың билігіне мойынсұнудан бас тартты, сондықтан Парламент бұйрығымен Шелдонмен бірге бас бостандығынан айырылды және тұтқындалды. 1648 жылдың қаңтар айында Хэммондтың Христ-Черчтегі канониясына ие болған Вестминстер Ассамблеясының мүшесі Эдвард Корбет, Хэммондтың принцип бойынша әрекет еткеніне (өзін-өзі сендіргеннен кейін) тамыз айында орнынан кетті. Полковник Эвелин, Валлингфорд қамалының пуритандық губернаторы, оған Парламент Шелдон мен Хаммондты ұстау туралы бұйрық жіберді, олардың түрме бастығы ретінде әрекет етуден бас тартты және оларды тек достар ретінде қабылдайтынын айтты. Вествудта Хаммонд өмірінің қалған бөлігін өткізді. 1651 жылдың тамызында ол Вурчестердегі патша лагеріне 2-ші баронт сэр Джон Пэкингтонға қатысты және король Карл II-мен сұхбат жасады. 3 қыркүйекте Вурчестер шайқасында Пэкингтон тұтқынға алынды, бірақ көп ұзамай үйіне жараланбастан оралды. 1655 жылы шығарылған жарлық бойынша, шығарылған дін қызметкерлеріне мектеп мұғалімдері немесе жеке пасторлар ретінде әрекет етуге немесе кез келген діни қызметтерді атқаруға тыйым салынды, осылайша оларды барлық күнкөріс құралдарынан айырды. Хаммонд және басқалар осы жағдайдағы дін қызметкерлерін қолдауға көп қатысты. Өмірінің соңғы алты жылында денсаулығы нашарлай бастады.

Өлім және беделі

Хаммонд 1660 жылғы 25 сәуірде, парламент патшаны қайтару керек деп шешім қабылдаған күні, тас аурудан қайтыс болды; егер ол тірі қалғанда, Вустер епископы болар еді. Ол Хэмптон Ловетт шіркеуінің ғибадатханасындағы Пакингтон отбасының мазарында жерленді. Ескерткішті Джошуа Маршалл жасаған. Оның ескерткішінде Салисбери, кейін Лондон епископы болған Хамфри Хенчманның латынша жазуы бар. Хаммонд кітаптарын досы Ричард Аллестриге сыйлады. Хаммондты тіпті қарсыластары да жоғары бағалаған. Ол керемет уағыздаушы еді; I Карл оны өзі естіген ең шебер сөйлеуші деп атады.

Шығармалары

Оның төрт томдық (1674–1684) жинақтағы жазбалары көбінесе даулы уағыздар мен трактаттардан тұрады; ол 50-ден астам жеке еңбек жазды. Англо-католик кітапханасында оның "Әртүрлі теологиялық еңбектері" (1847–1850) төрт томдық жинағы сақталған. Олардың ең бағалысы – оның 1644 жылы тұңғыш рет жарияланған "Практикалық катехизисі"; оның "Жаңа өсиетке парафраз және түсіндірмелер" (1653) еңбегі; және Ескі өсиетке қатысты ұқсас сипаттағы аяқталмаған жұмысы. Оның өмірі туралы Джон Фелл жазған кітап, жинақталған еңбектерге қосымша ретінде, төртінші томда қайта басылды. Бұл туралы Вордсворттың "Шіркеу тарихы" кітабында айтылған. Хаммонд – Ричард Хукер мен Ланселот Эндрюстен, сондай-ақ өзінің жазбаларында қорғаған Уго Гроциус арқылы жеткен арминиандықтан күшті ықпал алған англикандық теолог болды. Хаммондтың кейбір көзқарастары ерекше болды: мысалы, "Жаңа өсиетке парафраз және түсіндірмелер" еңбегінде гностицизмнің ежелгі христиандықтың құпия "жауы" ретіндегі (болжамды) рөлін баса көрсетті, гностиктердің оның замандас Энтузиасттарына (әдетте антироялист болған) өте ұқсас екенін мәлімдеді. Дегенмен, Хаммонд Жаңа өсиеттің қолжазбаларын салыстырған алғашқы ағылшын ғалымы болды. Ол патристикалық зерттеулерге көп сүйенді, Джеймс Ушер мен Исаак Восспен бірге епископтыққа қолдау білдіретіндей оқылатын Игнатий хаттарының түпнұсқалығын қорғады. Ол Сальмасиус пен Давид Блонделдің сын-ескертпелеріне ұшырады және өзін қорғады. Оның епископтықты дәстүрлі деп қорғауы мен мақтауынан кейін, Майлз Барн, Генри Додвелл, Фелл, Питер Хейлин, Бенджамин Лэни, Томас Лонг, Саймон Лоут, Джон Пирсон, Герберт Торндайк және Фрэнсис Тернер сияқты көптеген ағылшын жоғары шіркеу теологтары осы көзқарасты ұстанды. Ол көп оқыды және жақсы білімді ғалым болды. Ол 1657 жылы Блез Паскальдің "Провинциалдық хаттарын" "Les Provinciales" немесе "Иезуиттердің құпиясы" деген атпен аударды (оның толық атауы: Сорбоннадағы жаныстықтар мен молинистер арасындағы қазіргі дауға байланысты жазылған белгілі бір хаттарда ашылған, Лондон, Ройстон, 1657).