Кіріспе

Ирландиялық суретші және Корольдік академияның президенті (1769–1850)

Сэр Мартин Арчер Ши (23 желтоқсан 1769 – 13 тамыз 1850) – ирландиялық портрет суретшісі. Ол сонымен қатар Корольдік академияның президенті қызметін атқарды.

Ерте өмір

Ол Дублинде, көне ирландтық католик отбасында дүниеге келді, саудагер Мартин Шидің ұлы, ол суретші болу мамандығын Ши әулетінің ұрпағы үшін лайықсыз деп есептеді. Дегенмен, оның ұлы Мартин Дублин Корольдік қоғамында сурет өнерін оқыды және Лондонға келді. 1788 жылы ол Эдмунд Берк арқылы Джошуа Рейнольдспен танысты, оның кеңесімен ол Корольдік өнер академиясының мектептерінде білім алды.

Мансап

1789 жылы ол өзінің алғашқы екі суретін – "Ақсақалдың басы" және "Мырзаның портреті" – көрмеге қойды. Келесі он жыл бойы ол өнерде үздіксіз өркендеді. 1798 жылы Корольдік академияның құрметті мүшесі болып тағайындалды. 1789 жылы Яков Пауэрдің үлкен қызы Мэриге үйленді, ал 1800 жылы Корольдік академигі болып сайланды. Ол Джордж Ромнидің бұрынғы үйіне, 32 Кавендиш скверіне көшіп, оның ізбасары ретінде жұмыс істеді. Портреттерінен өзге, ол түрлі сюжеттер мен тарихи туындыларды жасай білді, мысалы, Лавиния, Белисарий, оның дипломдық жұмысы "Просперо мен Миранда" және "Ефтаның қызы".

Жазу

1805 жылы ол «Өнер туралы ұйқастар» атты өлеңін жариялады, ал 1809 жылы оның екінші бөлігі жарық көрді. Лорд Байрон «Ағылшын жыршылары мен шотландтық рецензенттерінде» осы туындысы жайлы жақсы пікір білдірді. 1814 жылы Ши тағы бір шағын өлеңдер жинағын жариялады, ол «Сэр Джошуа Рейнольдсты еске алу және басқа өлеңдер» деп аталды, бірақ бұл туынды бұрынғыдай сәтті болмады. Ол сонымен қатар Польшада өтетін «Аласко» трагедиясын жазды. Пьеса Ковент-Гарденде қабылданды, бірақ оған лицензия берілмеді, себебі оның ішінде мемлекетке қарсы айтылған сөздер бар еді. Ши бұл шешімге ашуланып, өтінішін жұртшылыққа жеткізуге бел буды. Ол 1824 жылы осы ниетін орындады, бірақ «Аласко» 1911 жылға дейін қойылмаған пьесалар тізімінде қалды. Ол екі роман да жариялады – «Олдкорт» (1829, үш томдық) және «Сесил Хайд» (1834). Сэр Томас Лоуренс 1830 жылы қайтыс болғаннан кейін Ши Корольдік академияның президенті болып сайланды және көп ұзамай рыцарь атағын алды. 1831 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1836 жылы Корольдік академияның функцияларына қатысты парламенттік комитет алдындағы тексеруде ол академияның құқықтарын шебер қорғады. Ол 1845 жылға дейін сурет салуын жалғастырды, содан кейін денсаулығына байланысты Брайтонға зейнетке шықты. Академияда оның орнын Ж.М.У. Тернер басты, ол оны жоспарланған Тернер үйінің сенімді тұлғасы етіп тағайындаған еді. 1842 жылдан 1849 жылға дейін ол Бирмингем суретшілер қоғамының алғашқы президенті болды.

Өлім

Ши 1850 жылы Брайтон қаласында қайтыс болды және Брайтондағы Сент-Николас зиратының батыс жағына қосылған бөлігіне жерленді. Оның қабір тасы сақталған, бірақ ол жатып, зираттың шетіне жылжытылған.

Жеке өмір

Шидің үш ұлы болды, олар табысты адвокаттарға айналып, үш қызы да болды. Ұлдарының бірінің ұрпағы Джордж Арчер Ши еді, оның тарихы Сэр Теренс Раттиган және оның үлкен жартылай бауыры Мартин Арчер Шидің "Уинслоу Бой" атты пьесасына шабыттандырды. Шидің ұрпағы Мэри Арчер Ши Тернердің өсиеттері бойынша қалауларын орындау науқанына қолдау көрсетеді.