Кіріспе
Словения экономикасы дамыған экономика болып табылады және ел өркендеу мен тұрақтылықтың жоғары деңгейіне ие, сондай-ақ 2022 жылы Еуропалық Одақтың орташа деңгейінің 92% құрайтын сатып алу қабілеті паритеті бойынша жан басына шаққандағы ЖІӨ орташа көрсеткіштен жоғары. 2023 жылы номиналды ЖІӨ 68,108 млрд АҚШ долларын құрайды, ал 2023 жылы жан басына шаққандағы номиналды ЖІӨ (ЖІӨ/б.т.) 32 350 АҚШ долларын құрайды. 2007 жылдың қаңтар айында Словения Еуропалық Одаққа қосылып, евроны қабылдаған алғашқы ел болды және бұрынғы Югославия республикаларының алғашқысы болып евроаймаққа қосылды. 2010 жылдан бері ол Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының мүшесі болып табылады. Словенияда жоғары білімді жұмыс күші, жақсы дамыған инфрақұрылым бар және ол маңызды көлік торабында орналасқан. Жұмыс істейтін халықтың шамамен үштен екісі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Словения 1991 жылы тәуелсіздік алды, сол кезде елдің экономикасы салыстырмалы түрде өркендеген және Батыс елдерімен берік байланыстарға ие болды. Осы уақыттан бері ол Батыспен сауданы әртараптандыру және Батыс және трансатлантикалық институттарға интеграциялануды белсенді түрде жүзеге асырып келеді. Словения Дүниежүзілік сауда ұйымының құрылтайшы мүшесі, 1996 жылы CEFTA-ға қосылды және 2004 жылдың 1 мамырында Еуропалық Одаққа қосылды. 2004 жылдың маусымында ол Еуропалық валюталық бағамдар механизміне қосылды. 2007 жылдың басында евро енгізілді және 14 қаңтарға дейін толармен бірге айналыста болды. Словения сонымен қатар SECI (Оңтүстік-Шығыс Еуропалық ынтымақтастық бастамасы), Орталық Еуропалық бастама, Рояумон процесі және Қара теңіз экономикалық кеңесіне қатысады. 2000 жылдардың соңындағы экономикалық дағдарыс кезінде Словения экономикасы ауыр соққыға ұшырады. 2009 жылы Словенияның жан басына шаққандағы ЖІӨ 7,9%-ға төмендеді. 2009 жылғы төмендеуден кейін экспорт есебінен қалпына келгенімен, 2011 жылдың соңғы тоқсанында экономика қайтадан дағдарысқа түсті. Бұл ішкі тұтынудың төмендеуіне, экспорт өсуінің баяулауына, экономикалық реформаларды жүзеге асырудағы сәтсіздікке, тиімсіз қаржыландыруға және экспорттың азаюына байланысты болды. Сонымен қатар, құрылыс саласы 2010 және 2011 жылдары қатты зардап шекті. ЖІӨ өсуінің негізгі факторлары – экспорт және 2016 жылы экономикалық дағдарыстан кейін жандана бастаған ішкі тұтыну. 2015 жылы ЖІӨ өсімі 2,3%-ды құрады, бұл 2016 жылы ЖІӨ өсуінің үдегенін білдіреді. Еуропалық Одаққа қосылу келіссөздері кезінде Словения экономиканың бірқатар маңызды салаларын толық бәсекелестікке ашудан бас тарта отырып, көптеген ерекшеліктерді талап етті. Орталық және Шығыс Еуропадағы банктік секторын өз бақылауында ұстаған жалғыз ел осы мемлекет. Сонымен қатар, ел социалистік кезеңде құрылған маңызды мемлекеттік қызметтерді сақтап қалды: Словенияда әлі де әлемдегі ең жақсы денсаулық сақтау жүйелерінің бірі бар, ал білім беру жоғары оқу орнынан кейінгі деңгейге дейін тегін.
The economy of Slovenia is a developed economy, and the country enjoys a high level of prosperity and stability as well as above average GDP per capita by purchasing power parity at 92% of the EU average in 2022. The nominal GDP in 2023 is 68.108 billion USD, nominal GDP per capita (GDP/pc) in 2023 is USD 32,350. In January 2007, Slovenia became the first member to have both joined the European Union and adopted the euro, and the first ex Yugoslav republic to join the eurozone. It has also been a member of the Organisation for Economic Co operation and Development since 2010. Slovenia has a highly educated workforce, well developed infrastructure, and is situated at a major transport crossroads. Almost two thirds of the working population is employed in services. Slovenia thus gained independence in 1991 with an already relatively prosperous economy and strong market ties to the West. Since that time it has vigorously pursued diversification of its trade with the West and integration into Western and transatlantic institutions. Slovenia is a founding member of the World Trade Organization, joined CEFTA in 1996, and joined the European Union on 1 May 2004. In June 2004 it joined the European Exchange Rate Mechanism. The euro was introduced at the beginning of 2007 and circulated alongside the tolar until 14 January 2007. Slovenia also participates in SECI (Southeast European Cooperation Initiative), as well as in the Central European Initiative, the Royaumont Process, and the Black Sea Economic Council. In the late 2000s economic crisis, the Slovenian economy suffered a severe setback. In 2009 the Slovenian GDP per capita shrank by 7.9%. After a slow recovery from the 2009 recession, thanks to exports, the economy of Slovenia again slid into recession in the last quarter of 2011. This has been attributed to the fall in domestic consumption and the slowdown in the growth of exports. a failure in the efforts to implement economic reforms, inappropriate financing, and the decrease in exports. In addition, the construction industry was severely hit in 2010 and 2011. The main factors of GDP growth are export and in the year 2016 also domestic consumption, which started to revive after the economic crisis. The GDP growth in 2015 was 2.3%; This means that GDP growth accelerated in 2016. During the EU accession negotiations, Slovenia insisted on numerous derogations, refusing to open up certain key sectors of the economy to full competition. The country is the only one in Central and Eastern Europe to have retained control of its banking sector. The country has also preserved an important public service built during the socialist period: Slovenia still has one of the best healthcare systems in the world, and education is free up to the postgraduate level.
Сауда
Словенияның саудасы негізінен Германия мен Италия сияқты басқа Еуроодақ елдеріне бағытталған. Бұл, Югославия нарықтарының құлдырауына қарсы сауданы Батысқа және Орталық және Шығыс Еуропаның дамып келе жатқан нарықтарына кең ауқымды қайта бағыттаудың нәтижесі. Словения экономикасы сыртқы саудаға өте тәуелді. Сауда көлемі ЖІӨ-нің шамамен 120% құрайды (экспорт пен импорттың жалпы сомасы). Словенияның сауда айналымының үштен екісі басқа Еуроодақ мүше елдерімен жүзеге асырылады. Мұндай жоғары ашықтық деңгейі елді негізгі сауда серіктестеріндегі экономикалық жағдайларға және халықаралық бағалар бойынша бәсекеге қабілеттіліктің өзгеруіне өте сезімті етеді. Дегенмен, 2001-2003 жылдары Еуропада экономикалық өсім баяулаған кезеңде де Словения ЖІӨ-нің 3% өсуін сақтап тұрды. Еңбек ақысын өнімділікпен үйлестіру Словенияның экономикалық әл-ауқаты үшін маңызды міндет болып табылады, сондықтан словениялық компаниялар орта және жоғары технологиялық өндіріске мамандануда. Өнеркәсіп және құрылыс ЖІӨ-нің шамамен төрттен бірін құрайды. Көптеген өнеркәсіптік елдердегідей, қызметтер өнімнің үлесін ұлғайтуда (57,1 пайыз), әсіресе қаржылық қызметтер саласында.
Компаниялар
2022 жылы Словенияда тіркелген компаниялардың саны бойынша ең көп компания қызмет көрсету саласында тіркелді – 60 260 компания. Одан кейін көтерме саудада 9 980 және құрылыс саласында 9 010 компания тіркелді.