Кіріспе
Словения саясаты парламенттік өкілді демократиялық республика шеңберінде жүзеге асырылады, онда Словения премьер-министрі үкімет басшысы болып табылады және көп партиялық жүйе бар. Атқару билігі Словения Үкіметі тарапынан іске асырылады. Заң шығару билігі Ұлттық жиналысқа және шағын бөлігі Ұлттық кеңеске жүктелген. Словенияның сот жүйесі атқару және заң шығару билігінен тәуелсіз. Словения Еуропалық Одақтың мүше мемлекеті болып табылады және Еуропалық Одақ Кеңесінде және Еуропалық Парламентке сайлау арқылы өкілдік етеді.
Саяси өзгерістер
Жас тәуелсіз республика ретінде Словения экономикалық тұрақтандыру және саяси ашықтықты арттыруға ұмтылды, сонымен бірге батыс бағыты мен орталық Еуропалық мұрасына баса назар аударды. Бүгінде өңірлік беделі артып келе жатқан Словения Босниядағы SFOR және Косоводағы KFOR бейбітшілік сақтайтын миссияларына қатысып, Дүниежүзілік сауда ұйымының құрылтайшы мүшесі болып табылады. 1998 жылдан 2000 жылға дейін Словения БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде тұрақты емес орынды иеленді және конструктивті, шығармашылық және консенсусқа бағытталған қызметімен көзге түсті. Словения 2004 жылдың мамыр айынан бастап Еуропалық Одақтың мүшесі. 1992 жылдың мамырынан бері Біріккен Ұлттар Ұйымының, 1993 жылдың мамырынан бері Еуропа Кеңесінің және Халықаралық валюта қоры, Дүниежүзілік банк тобы және Еуропалық қайта құру және даму банкі сияқты барлық ірі халықаралық қаржы институттарының, сондай-ақ 40-тан астам басқа халықаралық ұйымның, оның ішінде Дүниежүзілік сауда ұйымының (оның құрылтайшы мүшесі) құрамында. Бұрынғы Югославияның ыдырауынан кейін Словения тұрақты, көппартиялық демократиялық саяси жүйені құрды, ол тұрақты сайлаулармен, еркін баспасөзбен және адам құқықтарының жоғары деңгейімен сипатталады. Алайда Словения – бұрынғы коммунистік мемлекеттердің арасында люстрацияны жүргізбеген жалғыз ел. Словения Конституциясына сәйкес, ел парламенттік демократия және республика болып табылады. Үкіметінде билік тікелей сайланған президент, премьер-министр және толыққанды емес екіпалаталы заң шығарушы орган арасында бөліседі. Заң шығарушы орган 90 мүшеден тұратын Ұлттық Ассамблеядан – барлық заң шығару мәселелерінде жетекшілік ететін органнан және әлеуметтік, экономикалық, кәсіби және жергілікті мүдделердің өкілдерінен құралған, кеңесші функцияларды атқаратын Ұлттық Кеңестен тұрады. Конституциялық сот заңдардың Словения Конституциясына сәйкестігін қамтамасыз ету үшін заңдарды тексерудің жоғары құқығына ие. Оның тоғыз судьясы 9 жылдық мерзімге сайланады. 1997 жылы президенттік сайлау және Парламенттің жоғарғы палатасы – Ұлттық Кеңеске өкілдер сайлау өтті. 1990 жылы Словения Югослав Республикасының президенті болып сайланған Милан Кучан 1991 жылы елін тәуелсіздікке жеткізді. 1992 және 1997 жылдың қараша айында ол тәуелсіз Словенияның бірінші президенті болып сайланды. Орталық-солшыл Либералды-демократиялық партиясының (ЛДС) Янез Дрношек 2000 жылдың 15 қазанында өткен парламенттік сайлауда премьер-министр болып қайта сайланды. Дрношек коалициясы Парламентте үштен екі көпшілікке ие болды. Үкімет пен Словения халқының көп бөлігі Батыспен, әсіресе Еуропалық Одаққа және НАТО-ға мүшелікке ұмтылуда. Сол және оң қанаттардың арасындағы қарым-қатынастағы ащылыққа қарамастан, мемлекеттік саясат саласында олардың арасында негізгі философиялық айырмашылықтар аз. Словения қоғамы консенсусқа негізделген, ол әлеуметтік-демократиялық модельге жақын. Саяси айырмашылықтардың тамыры коммунистік билік жылдарындағы және тәуелсіздік үшін күрес жылдарындағы топтар мен жеке тұлғалардың атқарған рөлдерінде жатыр. Бұрынғы Югославияның ең өркендеген республикасы ретінде Словения 1991 жылы он күндік соғыстан кейін тарихында алғаш рет тәуелсіз мемлекетке айналды. Сол кезден бері ел нарықтық экономиканы дамытуға қарай тұрақты, бірақ сақтықпен қадам басқан. Тәуелсіздік алғаннан кейін көп ұзамай енгізілген экономикалық реформалар экономикалық өсімге әкелді. Реформалардың баяу қарқынына және ЖІӨ өсуінің төмендеу белгілеріне қарамастан, словендер қазір Орталық Еуропаның барлық өтпелі экономикалары арасында жан басына шаққандағы ең жоғары табысқа ие. Словения экономикалық қайта құруды сақтықпен жүзеге асырды. Жекешелендірудің бірінші кезеңі (СФРЮ жүйесіндегі мемлекеттік меншік) аяқталды, ал қалған ірі мемлекеттік активтерді сату келесі жылға жоспарланған. Сауда батысқа қарай әртараптандырылды (ЕО елдерімен сауда 2000 жылы жалпы сауданың 66% құрады) және Орталық және Шығыс Еуропаның өсіп келе жатқан нарықтарына бағытталды. Өндіріс жұмыс орындарының көп бөлігін қамтиды, машина жасау және басқа да өндірістік өнімдер экспорттың басты түрлерін құрайды. Жұмыс күші туралы сараптамалар бойынша жұмыссыздық шамамен 6,6% (2000 жылғы желтоқсан) құрады, 106 153 адам жұмыссыздыққа тіркелді. Инфляция екі таңбалы деңгейден төмен болды – 6,1% (1999) және 8,9% (2000). Жалпы ішкі өнім 2000 жылы шамамен 4,8% өсті және экспортқа деген сұраныс төмендегеніне байланысты 2001 жылы 4,5% төмендеуі күтілуде. Ақша бірлігі тұрақты, толыққанды айырбасталатын және жеткілікті резервтермен қамтамасыз етілген. Экономика азаматтарға жақсы тұрмыс деңгейін қамтамасыз етеді. Тәуелсіздік алғаннан кейін он жыл өткен соң Словения демократиялық институттарды құру, адам құқықтарына құрметті бекіту, нарықтық экономиканы құру және әскерін Батыс стандарттарына бейімдеуде үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Осы жолмен 2004 жылы Еуропалық Одақтың мүшесі атанды. Қарастырылатын көрші елдерінен айырмашылығы, осы кезеңде азаматтық тыныштық пен экономикалық өсімге қол жеткізілді. Тәуелсіздік алғаннан кейін Словения этникалық тегіне немесе шығу тегіне қарамастан, барлық тұрғындарына азаматтық берді, бұл Орталық Еуропаның көптеген елдерін қамтитын сектандық қақтығыстан сақтады. Словения Босниядағы қақтығыстан келген босқындарды қабылдады және одан бері аймақтағы тұрақтандыру жұмысына қатысып келеді. Халықаралық аренада Словения Еуроатлантикалық елдер қауымдастығына интеграцияға қарай жылдам қадамдар жасады. Словения сыртқы саясатының екі маңызды мақсатына қол жеткізді: Еуропалық Одаққа және НАТО-ға мүшелік. Словения Оңтүстік-Шығыс Еуропа ынтымақтастық бастамасына (SECI) да қатысады. Словения «Бейбітшілік үшін серіктестік» бағдарламасында белсенді қатысушы және Альянстың мүшелігінің жауапкершілігі мен жүктемесін қабылдауға дайын екенін көрсетуге тырысты. АҚШ Словениядан аймақ бойынша қауіпсіздік күш-жігерін жалғастыруда өнімді рөл атқаруды күтеді. Ол көп істеді – IFOR, SFOR, Албания, Солтүстік Македония, Черногория, Косово және басқа да елдердегі жетістікке үлес қосты және өңірлік қарым-қатынасын белсенді түрде кеңейте берді. Словения АҚШ-тың Оңтүстік-Шығыс Еуропа саясатындағы басты елдердің бірі болып табылады, ол аймақтық тұрақтылықты және интеграцияны нығайтуға бағытталған. Осы мақсаттарға жету үшін АҚШ Словениядан экономикалық, саяси және құқықтық реформаларға серпіліс беруді және мүмкіндіктерге қарай халықаралық ынтымақтастығын кеңейтуді үлгі алуын қалайды. Словенияның Еуропалық Одаққа мүше болғандықтан, осы реформалардың көптегені енді Еуропалық құқық арқылы заңмен міндетті болып табылады. НАТО және Еуропалық Одақтың Словения әскерін қайта құруға және жаңартуға бағытталған күш-жігері жалғастырылуда. Борут Пахор 2012 жылдан бері президент лауазымын атқарып келеді. 2017 жылдың қараша айында Словения президенті Борут Пахор екінші мерзімге шамалы айырмамен қайта сайланды. Бұрынғы премьер-министр Янез Янша 2014 жылы 2006 жылғы қару саудасымен байланысты пара алу айыптары бойынша алты ай түрмеде отырды. Янша барлық кінәларды жоққа шығарды. 2018 жылдың маусымында бұрынғы премьер-министр Янез Яншаның Словения Демократиялық партиясы (SDS) сайлауда жеңіске жетті. SDS 90 орындық парламентте 25 орынға ие болды. Орталық-солшыл партия, Марьян Сарецтің тізімі (LMS) 13 орынмен екінші орында болды. Премьер-министр Марьян Сарец 2020 жылдың қаңтарында отставкаға кетті. Ол 2018 жылғы сайлаудан бері орталық-солшыл азшылық үкіметін басқарды. 2020 жылдың наурызында Янез Янша SDS, Modern Centre Party (SMC), New Slovenia (NSi) және Pensioners' Party (DeSUS) коалициясының құрамында үшінші рет премьер-министр болды.
Конституция
Конституция 1991 жылғы 23 желтоқсанда қабылданды және сол күні күшіне енді.
Заң шығарушы билік
Ұлттық жиналыста (Državni zbor) 90 мүше бар, олардың мерзімі төрт жылды құрайды. 88 мүше пропорционалдық өкілдік жүйесі бойынша Д’Хондт формуласы арқылы, ал 2 мүше этникалық азшылықтардан сайланады, олар Борда санау әдісін қолданады. Словения Ұлттық жиналысының төрағасы депутаттармен сайланады және оның тағайындалуы үшін 46 дауыс қажет. Қазіргі таңда бұл лауазымды Urška Klakočar Zupančič атқарып тұр.
Әкімшілік бөлімшелер
Словения 212 муниципалитетке бөлінген, олардың 11-і – жоғары дәрежеде автономияға ие қалалық муниципалитеттер.