Кіріспе

Термометриялық шкала температура шкаласы NOTOC Реамур шкаласы (ʁeomy(ː)ʁ; °Ré, °Re, °r), сондай-ақ "октогезималдық бөліну" деп те аталады, судың қату және қайнау нүктелері сәйкесінше 0 және 80 градус ретінде белгіленген температура шкаласы. Бұл шкала алғаш 1730 жылы ұқсас шкаланы ұсынған Рене Антуан Фершо де Реамурдың құрметіне аталған.

Масштабтың өзгеруі

Реамур термометрі сұйылтылған спиртті (этанолды) қолданды және судың қату температурасы үшін 0° қабылданып, түтік градустарға бөлінді, олардың әрқайсысы шам мен түтіктің 0 градусқа дейінгі көлемінің мыңнан бір бөлігін құрады. Ол қолданылатын спирттің концентрациясы 80 °Ré температурасында қайнайтындай болуын ұсынды – яғни, көлемі 8%-ға ұлғайғанда. Спиртті сынаптың орнына таңдауының себебі – спирт көлемдік жағынан анық кеңейеді, бірақ бұл қиындықтар тудырды: алғашқы термометрлер өте ірі болды, ал спирттің төмен қайнау температурасы оларды көптеген қолданулар үшін қолайсыз етті. Аспап жасаушылар көбінесе басқа сұйықтықтарды таңдап, кейін 80 °Ré градусын судың қайнау температурасы ретінде пайдаланды, бұл көптеген жаңылысуларға әкелді. 1772 жылы Жан Андре Делюк термометрлерде қолданылатын әртүрлі заттарды зерттеді және практикалық қолдану үшін сынап термометрлері ең жақсы екенін анықтады, себебі осы заттардың ішінде оның көлемі қоспа әдісімен ең сызықтық түрде өзгереді. Егер тең массалы А және В сулары араластырылса, нәтижеде С суы алынса, және термометр А, В, С суларына батырылса, Делюк күткендей ұзындықтар алынуы керек, және басқа да қоспалар үшін де осы принцип сақталады. Ол сынаптан жасалған термометрлер оның сызықтық күтуіне ең жақын нәтиже беретінін тапты. 18 ғасырдың соңынан бастап сынапты пайдалану дерлік толығымен қалыптасты. Оның диапазоны 0-ден 80 градусқа дейін.

Қолдану

Реамур шкаласы Еуропада, әсіресе Франция, Германия және Ресейде кеңінен қолданылды және Томас Манн, Достоевский, Флоберт, Джойс, Толстой және Набоковтың еңбектерінде кездеседі. Мысалы, «Карамазовтардың» X кітабының басында баяндаушы: «Он бір градус аяз болды», яғни −11 °Ré, бұл −14 °C немесе 7 °F-қа тең. 1790 жылдары Франция метрикалық жүйенің бір бөлігі ретінде Цельсий шкаласын таңдады, ал Ресейдің кейбір аймақтарында бұл шкала 20-шы ғасырдың басына дейін қолданылды. Парижде тұрған кезде Джордж Оруэлл 1929 жылы тіпті «Реамурды Фаренгейтке аудару» туралы айтқан. Қазіргі кезде оның негізгі қолданылуы – итальяндық және швейцариялық кейбір зауыттарда ірімшік өндірісі кезінде сүттің температурасын өлшеу, сондай-ақ Нидерландыда десерттер мен тәттілерге арналған қант сиробын қайнату кезінде температураны өлшеу. Еуропадан тыс жерлерде 1836 жылы Сан-Антониодағы Санта-Анна армиясындағы мексикалық полковник түнгі температураны 34 °F және 1 °Ré деп тіркеген.