Кіріспе

Дрег-жарыстар түрінің автоспорт түрі Top Fuel – бұл дрег-жарыстардың бір түрі, оның дрэгстерлері әлемдегі ең жылдам үдеуге ие жарыс машиналары және дрег-жарыстардың ең жылдам санкцияланған классы болып табылады, ең жылдам бәсекелестер 3.62 секундта жылдамдыққа жетеді және жарыс жолын аяқтайды. Top Fuel дрэгстері тұрған жерден 0.8 секунд ішінде (Porsche 911 Turbo сериалдық машинасына қарағанда үш есе аз уақыт) жылдамдыққа ие болады және 660 футтан (201 м) астам қашықтықты тек 660 футтан (201 м) асып түседі. Бұл жарыс барысында драйверді шамамен үдеуге және шарықталу нүктесінде одан да жоғарыға дейін әсер етеді.

Осы жылдамдықтарға байланысты, бұл класс дәстүрлі дрег-жарыс ұзындығынан – бір мильдің төрттен бірінен (1320 фут, 402 м) қысқа – қашықтықта жарысады. Бұл ереже 2008 жылы Ұлттық ыстық жолдар ассоциациясы (NHRA) Funny Car жүргізушісі Скотт Калиттаның Нью-Джерси штатының Инглиштаун қаласындағы Олд Бридж Тауншип Рэсвей Паркіндегі іріктеу кезінде қайғылы қазаға ұшырағаннан кейін енгізілді. FIA кейбір трассаларда қашықтықты қысқартуды қолданды және 2012 жылдан бастап бұл FIA анықтаған стандартты Top Fuel қашықтығы болып табылады. Халықаралық Hot Rod қауымдастығы (IHRA), сол кезде Австралияда Top Fuel жарыстарын санкциялаған, 2017 жылдың қыркүйегінде Санто Раписарданың, АҚШ-та NHRA жарыстарында жиі қатысатын команда иесінің бастамасымен 1/4 миль қашықтықты тоқтатты.

Топ-отын жарысы

Жарысқа түсу алдында, жарысшылар дөңгелектерді тазалап, қыздыру үшін көліктің орын ауыстыруын жиі жасайды. Бұл әрекет трасса бетіне жаңа резеңке қабатын жағып, старт кезінде жақсырақ сүйрелуге мүмкіндік береді. Толық қуатта және максималды айналымда, драгстердің ашық құбырларынан шығатын газдар шамамен төмен күш тудырады. Артқы дөңгелектердің үстіндегі және артындағы үлкен аэродинамикалық қанат одан да көп күш жасайды, көлік шамамен жеткенде оның қуаты ең жоғары шарына жетеді. Top Fuel драгстерінің қозғалтқышы толық қуатта 150 дБ шу шығарады, бұл физикалық ауырсынуға және тіпті қанағаттанбайтын зақымға әкелуі мүмкін. Жарыс басталар алдында, жарыс комментаторлары көрермендерге құлақтарын жабуға немесе құлаққап салуға кеңес береді. Құлаққаптар мен тіпті құлаққаптар Top Fuel жарысының кіреберісінде жанкүйерлерге жиі таратылады. Драгстерлердің дөңгелек аралығы шектеулі. Top Fuel класындағы ең табысты және белсенді жүргізуші – Тони Шумахер, ал ең сәтті механик – Алан Джонсон, ол Шумахердің алты чемпионатында механик болды, Гэри Счелцидің екі тізбектей жеңісіне және оның ағасы Блейннің кәсіби мансабының барлық кезеңінде механик болды. Top Fuel санатындағы алғашқы әйел жүргізуші, сонымен қатар, сүйреп жүгіру әлеміндегі ең танымал әйел – Ширли Малдауни, ол мансабында үш чемпионат жеңіп алды.

Отын

2015 жылдан бері NHRA ережелері отын құрамын 90% нитрометанға дейін шектейді; қалғаны көбінесе метанол. Дегенмен, бұл қоспа міндетті емес, қалауынша аз нитрометан қолдануға болады. Нитрометанның энергия тығыздығы бензин мен метанолға қарағанда әлдеқайда төмен болғанымен, нитрометанды жасайтын қозғалтқыш бензин жасайтын қозғалтқышқа қарағанда 2,4 есе көп қуат бере алады. Бұл қозғалтқышқа күш өндіру үшін отыннан өзге оттек қажеттігімен байланысты: бензиннің стехиометриялық қатынасы 14,7:1 – ауа мен бензинге, ал нитрометан үшін 1,7:1 – ауа мен нитрометанға тең. Бензиннен айырмашылығы, нитрометанның молекулалық құрамында оттек бар. Осыған байланысты, берілген ауа мөлшері үшін қозғалтқыш бензинге қарағанда 7,6 есе көп нитрометанды жаға алады. Нитрометанның жоғары жасырын булану жылуы бар, яғни буланғанда қозғалтқыштың маңызды бөлігін сіңіріп алып, құнды салқындату механизмін қамтамасыз етеді. Ламинарлы от жылдамдығы және жану температурасы бензинге қарағанда жоғарылайды. Қуатты арттыру үшін өте бай отын-ауа қоспаларын пайдалануға болады. Бұл сондай-ақ нитрометан қолданғанда жиі кездесетін алдын ала тұтанудың алдын алуға көмектеседі. Нитрометанның салыстырмалы түрде баяу жану жылдамдығына байланысты, өте бай отын қоспалары толық жанып үлкермейді, ал қалған нитрометан түтін құбырларынан шығып, атмосфералық оттекпен жанасқанда, ерекше сары жалынмен жануы мүмкін. Сонымен қатар, қолданылатын барлық оттек отынның жануымен толыққаннан кейін, нитрометан атмосфералық оттексіз жануы мүмкін, нәтижесінде сутек пайда болады, оны түнде түтін құбырларынан жарқыраған ақ жалын түрінде көруге болады. Типик жарыс кезінде қозғалтқыш жылыну, дөңгелектерді ысқылау, старт және төрт ширек мильдік қашықтықты жүріп өту кезінде 300-ден 680 килограммға дейін отынды тұтына алады.

Ережелер

Америка Құрама Штаттарында пайда болған көптеген басқа автоспорт түрлері сияқты, NHRA санкциялаған сүйреп жүгіру жарыстары қозғалтқыш құрылымына қатаң шектеулер қояды, кейде бұл технологиялық дамуға кедерес келтіреді. Кейбір жағдайларда командалар ондаған жылдар бұрын қолданылған технологияларды пайдалануға міндетті, нәтижесінде көліктер орташа отбасылық машинадан қарағанда әлдеқайда кем дамыған болып көрінуі мүмкін. Дегенмен, қозғалтқыш құрылымының негізгі элементтеріне қатаң шектеулер қойылса да, отын инжекциясы, айналу механизмі, тұтану жүйесі, автомобиль материалдары мен дизайны сияқты басқа технологиялар үнемі жетілдіріліп келеді. NHRA жарыс ережелері қозғалтқыштың жұмыс көлемін A диаметрлі цилиндрмен және белгілі бір ходпен шектейді. Цилиндр блогының әлсіреуіне үлкен диаметрлі цилиндрлер себеп болуы мүмкін. Сығу қатынасы шамамен 6,5:1 құрайды, бұл Roots типті суперчарджерлермен жабдықталған қозғалтқыштарда кең таралған.

Қозғалтқыш

Top Fuel жүгіруші жарыс машинасының қозғалтқышы екінші буын Chrysler RB Hemi негізінде жасалған, бірақ ол тек арнайы бөлшектерден құралған. Ол екі клапанды цилиндрге орналасқан негізгі конфигурацияны сақтайды, олар орталықта орналасқан түрткіш білік арқылы итергіштермен жұмыс істейді. Қозғалтқышта жарты шар тәрізді жану камералары, 58 градус кіріс клапаны бұрышы бар; цилиндрлік қаптамалардың бұрыштық арақашықтығы. Блок қапталған алюминийден өңделген. Онда пресстелген, иілгіш темірден жасалған цилиндр қаптамалары орнатылған. Блокта су жүргізгіш каналдар жоқ, бұл оның беріктігі мен қатаңдығын арттырады. Қозғалтқыш келіп тұратын отын-ауа қоспасымен және майлау майымен салқындатылады. Бастапқы Hemi сияқты, жарыс цилиндр блогында да күштілік үшін терең юбкасы бар. Бес негізгі төсеме қақпақтары бар, олар авиациялық стандарттағы болат шпилькалармен бекітіледі, сондай-ақ қосымша негізгі шпилькалар мен бүйірлік бұрандалар ("қайыстырулы бұрандалар") бар. Осы арнайы блоктардың үш бекітілген жеткізушісі бар: Кит Блэк, Брэд Андерсон және Алан Джонсон. Цилиндр бастары алюминийден жасалған. Олар да су жакеттерінен айырылған және салқындату үшін толығымен келіп тұратын отын-ауа қоспасына және майлау майына сенеді. Бір цилиндрге екі үлкен клапанды құрайтын Chrysler-дің бастапқы дизайны қолданылады. Кіріс клапаны қатты титаннан, ал шығарыс клапаны қатты Nimonic 80A немесе ұқсас материалдан жасалған. Клапан отырғыштары иілгіш темірден жасалған. Бериллий мысы сынақтан өткен, бірақ оның уыттылығына байланысты қолданылуы шектеулі. Клапан мөлшері кіріс клапаны үшін және шығарыс клапаны үшін шамамен бірдей. Порттарда түрткіштерге арналған біріктірілген түтіктер бар. Бастар мыс тығыздағыштармен және тот баспайтын болаттан жасалған о-сақиналармен блокқа бекітіледі. Бастарды блокқа бекіту авиациялық стандарттағы болат шпилькалар мен гайкалармен жасалады. Түрткіш білік 8620 көміртек болаттан немесе S7 арқылы қатайтылған құрал болаттан немесе ұқсас материалдан жасалған. Ол май қысымымен майланған бес подшипник қабығында жұмыс істейді және қозғалтқыштың алдыңғы жағындағы тісті дөңгелектермен қозғалады. Механикалық роликтер (түрткіштер) түрткіш біліктің үстінде жылжып, стальді түрткіштерді клапандарды іске қосатын стальді тербеліс қолдарына дейін итереді. Тербеліс қолдары кіріс және шығарыс жағында ролик ұшты. Түрткіш роликтері сияқты, болат ұшты ролик сталь ролик төсегінде айналады, ал сталь тербеліс қолдары қола бұрандалар ішіндегі қатайтылған құрал болат біліктерінде айналады. Кіріс және шығарыс тербеліс қолдары біртұтас. Екі клапанды серіппелер коаксиалды типте және титаннан жасалған. Клапан ұстағыштары да титаннан жасалған, сондай-ақ тербеліс қақпақтары да титаннан жасалған. Біртұтас болаттан жасалған коленвалдар қолданылады; олардың барлығы көлденең жазықтықты (90 градус конфигурациясы) және бес стандартты подшипник қабығында жұмыс істейді. 180 градусты коленвалдар сынақтан өткен. Шығарыс жүйесін тең импульспен орнатудың қарапайымдығына байланысты, 180 градусты коленвал өзара әрекеттесетін шығарыс жүйелері бар қозғалтқыштарда қуатты арттыра алады. Алайда, бұл Top Fuel қозғалтқыштарына қатысты емес, оларда әрбір цилиндрге жеке шығарыс құбырлары бар. 180 градусты коленвал 90 градусты коленвалдан жеңіл, бірақ олар күшті діріл тудырады. Top Fuel коленвалының беріктігі соншалық, бір жағдайда бүкіл қозғалтқыш блогы жарылып, қозғалтқыш бұзылған кезде машинадан ұшып кетті, ал коленвал, барлық сегіз жалғау таяқтары мен поршеньдерімен бірге, жалғауға бекітіліп қалды. Поршеньдер қапталған алюминийден жасалған. Оларда үш сақина бар, ал алюминийден жасалған түймелері болаттан жасалған поршень сақинасын ұстап тұрады. Поршень анодталған және жоғары итермелі жүктеме кезінде желленуді болдырмау үшін тефлонмен қапталған. Жоғарғы сақина - жану кезінде ең жақсы тұмшалауды қамтамасыз ететін L пішіндес "Дайкс" сақинасы, бірақ кіріс соққылары кезінде шамадан тыс майдың жану камерасына кіруін болдырмау үшін екінші сақинаны пайдалану қажет, өйткені Дайкс стильіндегі сақина кері газ/май тұмшалауы бойынша оңтайлы емес. Үшінші сақина - май сырғытқыш сақина, оның функциясы - поршень жоғарғы өлі нүктеден (ЖӨН) төмен түскенде цилиндр қабырғасынан май пленкасының көп бөлігін сырғыту, майдың жану жылуына ұшырауына және келесі отын/ауа раундысын ластауына жол бермеу. Бұл "май сырғыту" сонымен қатар цилиндр қабырғалары мен поршень юбкалары үшін жылуды жоюдың маңызды қадамы болып табылады, май пленкасы поршень төменгі өлі нүктеге жеткеннен кейін жоғары көтерілгенде жаңаланады. Жалғау таяқтары қапталған алюминийден жасалған және соққыны азайтуға көмектеседі, сондықтан титанның орнына алюминий қолданылады, бұл подшипниктерге және осылайша коленвал мен блокқа қауіп тудырады. Әрбір жалғау таяғында екі бұранда бар, үлкен соңы үшін қабықшалы подшипниктер, ал сақина тікелей таяқта орналасқан.

Қосымша жүктемелері

Қосымша жүктемелі құрылғы 1471 типті Roots үрлеуіш болуы керек. Оның бұрылған лопастары бар және тісті белбеумен қоздырылады. Ауаны тепе-тең тарату үшін суперкомпрессор сәл артқа қарай жылжытылған. Абсолюттік коллекторлық қысым әдетте , бірақ дейін жете алады. Коллектор жарылу пластинасымен жабдықталған. Компрессорға ауа дроссельді клапандар арқылы беріледі, олардың максималды ауданы . Ең жоғары қысымда суперкомпрессорды қозғауға шамамен уақыт қажет. Бұл суперкомпрессорлар, шын мәнінде, спорттың алғашқы күндері автомобильдерге бейімделген General Motors компаниясының екі тактілі дизельдік қозғалтқыштар үшін ауаны тазартуға арналған үрлеуіштердің туындылары болып табылады. Бұл суперкомпрессорлардың модель атауы олардың көлемін көрсетеді – бұрын кеңінен қолданылған 671 және 471 үрлеуіштері General Motors дизельдері үшін жасалған, олардың әрқайсысы алты және төрт цилиндрлі болған. Осылайша, қазіргі уақытта қолданылып жүрген 1471 конструкциясы GM Detroit Diesel жүк машиналарын қуаттандыруға арналған алғашқы үлгілерге қарағанда қуат беруде үлкен артықшылыққа ие. Міндетті қауіпсіздік ережелері суперкомпрессор жиналымының үстіне Кевлар стиліндегі бекітілген жамылғыны талап етеді, себебі жанар май инжекторларынан келетін тұрақсыз ауа/жанар май қоспасы олардың ішінде өтетіндіктен, "үрлеуіш жарылыстары" жиі кездеседі. Қорғау жамылғысы болмаған жағдайда, ауа/жанар май қоспасын қабылдауда, жануды айналмалы коленвал қозғалысына түрлендіруде немесе пайдаланылған газдарды шығару кезінде кез келген ақаулық туындағанда жүргізуші, команда және көрермендер сынықтарға ұшырауы мүмкін.

Мұнай және отын жүйелері

Май жүйесі SAE 70 минералды немесе синтетикалық жарыс майын қамтитын ылғалды картермен жабдықталған. Қазан титаннан немесе алюминийден жасалады. Титанды поршеньнің сынуы салдарынан майдың төгілуін болдырмау үшін қолдануға болады. Егер жолға май төгілсе, командалар айып төлейді және ұпай жоғалтады, сондықтан барлық командалар қозғалтқыштың астында сіңіретін жамылғылар/салфеткалар үшін жағдай жасайды. Май сорғысының қысымы жүгіру кезінде шамамен, ал старт кезінде болады, бірақ нақты көрсеткіштер командалар арасында әртүрлі. Отын тұрақты ағынды инъекциялық жүйе арқылы жіберіледі. Мотормен жұмыс істейтін механикалық жанармай сорғысы және шамамен 42 жанармай форсункасы бар. Сорғы минутына 7500 айналымда және отын қысымында ағып отырады. Жалпы алғанда, 10 инжектор суперчарджердің үстіндегі инжектор қақпағына, 16 инжектор сорғыш коллекторына және әрбір цилиндрге цилиндр басында екіден орналастырылады. Әдетте жарыс жұқа қоспамен басталады, содан кейін, ілеспе қозғалтқыш жылдамдығы өскен сайын, ауа-отын қоспасы байытылады. Қозғалтқыш жылдамдығының артуы сорғы қысымын арттыра бастаған сайын, қоспа алдын ала белгіленген қатынасты сақтау үшін, әсіресе жарыс трассасының беткейінің үйкелісіне байланысты, жұқа болады. Метанол мен нитрометанның стехиометриясы жарыс бензиніне қарағанда әлдеқайда жоғары, себебі олардың көміртекті тізбектеріне оттегі атомдары қосылған, ал бензинде мұндай атомдар жоқ. Бұл "отынмен жұмыс істейтін" қозғалтқыш өте жұқа қоспадан өте бай қоспаға дейін өте кең ауқымда қуатты қамтамасыз етеді дегенді білдіреді. Осылайша, әр жарыстан бұрын, қозғалтқышқа берілетін отын мөлшерін өзгерту арқылы максималды өнімділікке қол жеткізу үшін, механикалық бригада дөңгелектердің ұстау қабілетінің шегінен сәл төмен қуатты таңдай алады. Дөңгелектердің сырғанауына себеп болатын қуат шығысы "дөңгелектерді түтінге айналдырады" және нәтижесінде жарыс көбінесе ұтылады.

Жалын және уақытты белгілеу

Ауа-отын қоспасы әрбір цилиндрде екі тұтастырғышпен (бұйыммен) тұтанады. Бұл тұтастырғыштар 44 амперлік екі магниттомен қоздырылады. Қалыпты тұтану уақыты 58-65 градус BTDC (Бұл бензин қозғалтқышындағыдан әлдеқайда жоғары ұшқын алдын ала беру болып табылады, себебі "нитро" және спирт өте баяу жанады). Ұшудан кейін уақыт қысқа мерзімге шамамен 25 градусқа төмендетіледі, себебі бұл дөңгелектерге қалыпты пішінге келгенше уақыт береді. Тұтану жүйесі қозғалтқыштың айналу жылдамдығын 8400 айналым/мин-ға дейін шектейді. Тұтану жүйесі бастапқыда 60 000 вольт және 1,2 ампер қуатты қамтамасыз етеді. Ұзаққа созылған ұшқын (26 градусқа дейін) энергия береді. Тұтастырғыштар келіп түсетін зарядпен салқындатылатындай етіп орналастырылған. Тұтану жүйесіне нақты уақыт ақпаратына жауап беруге рұқсат етілмейді (компьютерлік негіздегі ұшқын алдын ала беруді реттеу жоқ), сондықтан таймерлік баяулату жүйесі қолданылады.

Құю

Қозғалтқыш сегіз жеке ашық түтін құбырларымен жабдықталған, олардың диаметрі және ұзындығы белгілі. Олар болаттан жасалған және түтін газының температурасын өлшеу үшін терможұптармен жабдықталған. Бұл құбырлар "зуми" деп аталады, ал түтін газдары жоғары және артқа бағытталады. Қозғалтқыш бос жүрісте шамамен температурада жұмыс істейді, ал жүгіру соңында температураға жетеді. Түнгі жарыс кезінде, баяу жанатын нитрометан отыннан түтін құбырларынан бірнеше метрге дейін алауды көруге болады. Қозғалтқыш шамамен 80 секунд бойы қыздырылады. Қыздырудан кейін клапан қақпақтары алынып тасталады, майы ауыстырылады және машина отынмен толықтырылады. Түйінге дайындықпен қоса, жүгіру шамамен 100 секундқа созылады, нәтижесінде "айналым" шамамен үш минутқа жетеді. Әр айналымнан кейін бүкіл қозғалтқыш бөлшектеледі, тексеріледі және тозған немесе зақымдалған бөліктері ауыстырылады.

Өнер көрсету

Жоғары октанды отынмен жұмыс істейтін қозғалтқыштың қуатын тікелей өлшеу әрқашан мүмкін емес. Кейбір модельдерде RacePak дерек жүйесіне енгізілген айналымдық момент сенсоры қолданылады. Топ-отын қозғалтқышының қуатын өлшейтін динамометрлер бар; алайда, басты шектеу – Топ-отын қозғалтқышы 10 секундтан астам уақыт бойы ең жоғары қуатымен жұмыс істесе, қызып кетіп, немесе жарылысқа ұшырап қирауы мүмкін. Осындай салыстырмалы түрде кішкентай көлемнен мұндай жоғары қуат алу, өте жоғары күшейту деңгейлерін пайдалану және өте жоғары айналымдарда жұмыс істеудің нәтижесінде мүмкін болады; бұл екеуі де ішкі компоненттерге үлкен жүктеме түсіреді, яғни ең жоғары қуатты қысқа мерзім ішінде ғана қауіпсіз қол жеткізуге болады, тіпті сонда да компоненттерді қасақана тозуға жіберу арқылы. Қозғалтқыштың қуатын машинаның салмағы мен көрсеткіштеріне сүйене отырып есептеуге болады. Осы қозғалтқыштардың есептелген қуаты шамамен , бұл кейбір қазіргі заманғы дизель локомотивтерінде орнатылған қозғалтқыштардан екі есе жоғары, айналымдық моменті шамамен және цилиндрдегі орташа тиімді қысымы құрайды. 2015 жылдың соңында AVL Racing компаниясы әзірлеген сенсорларды пайдалана отырып жүргізілген сынақтар ең жоғары қуаттың болғанын көрсетті. Салыстыру үшін, 2009 жылғы SSC Ultimate Aero TT, сол кезде әлемдегі ең қуатты серийлік автомобильдердің бірі, қуат және айналымдық момент өндіреді. Қозғалтқыш старттан финишқа дейін 240 айналым жасаса, старт, дөңгелектерді ысыту, жарысқа дайындалу және жарыс кезеңдерін қоса алғанда, қозғалтқыш қайта құрастырылғанға дейін бар болғаны 500 айналымға төтеп беруі керек. Бұл есептеуде жарыс кезіндегі қозғалтқыштың орташа жылдамдығы минутына 3800 айналымды, ал мерзімі 3,8 секундты құрайды деп есептелген.

Міндетті қауіпсіздік құралдары

Ұйымдастырылған дрэг-рейсингтің көп бөлігі Ұлттық ыстық таяқтар қауымдастығы (NHRA) тарапынан санкцияланады. 1955 жылдан бері қауымдастық аймақтық және ұлттық жарыстар өткізіп келеді (әдетте жеңіліссіз турнирлер түрінде ұйымдастырылады, әр екі көліктің жеңімпазы келесі кезеңге өтеді) және қауіпсіздік ережелерін белгілейді, қуатты көліктерге одан да көп қауіпсіздік жабдықтары қажет. Қазіргі заманғы топтық отын дрэгстерлері үшін қалыпты қауіпсіздік жабдықтары: HANS құрылғысымен жабдықталған толық бетке кигізілетін шлемдер; көп нүктелі, жылдам босатылатын қауіпсіздік белбеулері; Nomex немесе ұқсас материалдан жасалған толық денеге кигізілетін оттан қорғайтын костюм, бет маскасы, қолғаптар, шұлықтар, аяқ киім және сыртқы шұлық тәрізді буттар, барлығы отқа төзімді материалдардан жасалған; көлік ішіндегі өрт сөндіргіштер; суперчарджерлер мен біріктіру жиналымдарының айналасындағы кевлар немесе басқа синтетикалық "оқтан қорғалған" жамылғылар, бұзылған бөлшектерді ақау немесе жарылыс жағдайында ұстап тұру үшін; зақымға төзімді отын бакі, құбырлары және фитингтері; сырттан қолжетімді отын және тұтануды тоқтату құрылғылары (құтқару қызметкерлеріне қолжетімді болу үшін жасалған); тежегіш парашюттер; және өндірістің ең жоғары стандарттарына сәйкес жасалған көптеген басқа да жабдықтар. Жүргізушінің, команданың және көрермендердің қауіпсіздігіне үлес қосатын кез келген жаңалық немесе өнертабыс жарыс үшін міндетті ереже ретінде қабылдануы мүмкін. NHRA-ның 54 жылдық тарихы қауіпсіздікті жақсартудың жүздеген мысалдарын ұсынып келеді. 2000 жылы NHRA автокөліктің отынында нитрометанның максималды концентрациясы 90%-дан аспауы керек деп шешім қабылдады. 2004 жылы Gateway International Raceway трассасында жарыскер Даррелл Рассел қатысқан қайғылы оқиғадан кейін отын мөлшері 85%-ға дейін төмендетілді. Алайда, командалардың шығынға қатысты шағымдары нәтижесінде 2008 жылдан бастап ереже күшін жойды, себебі NHRA команда иелері, механиктері және жеткізушілер нитрометан қоспасының төмендеуінен туындаған майдың ағып кетуіне немесе одан да ауыр апаттарға әкелетін механикалық бұзушылықтар туралы шағымданып, отын қоспасы 90%-ға қайта оралды. Олар сонымен қатар жабық қаңқаны да міндетті етті. NHRA сонымен қатар зақымды азайту үшін артқы дөңгелектердің әртүрлі түрлерін пайдалануды және пилот кабинасына кез келген сынықтардың кірмеуіне жол бермес үшін рульдік қаңқаның артқы жартысына титаннан жасалған "қалқанды" орнатуды міндетті етті. Бұл да Gateway International Raceway трассасындағы қайғылы оқиғаның салдарынан болды. Goodyear Tire and Rubber компаниясы NHRA атынан артқы дөңгелектердің қысымын қатаң түрде реттейді, бұл рұқсат етілген ең төменгі абсолюттік қысым. Қазіргі уақытта, жоғары жылдамдықты шектеу және қауіп деңгейін төмендету мақсатында 3.20-дан жоғары соңғы жетек қатынастарын (3.2 қозғалтқыш айналымына бір артқы ось айналымы) пайдалануға тыйым салынған.

Тарих

1958 жылы NHRA барлық санаттарда нитро қолдануды тыйым салды; Американдық ыстық доңғалақтар қауымдастығы (AHRA) оған рұқсат берді, соның салдарынан отындық драгстерлер (FD), ыстық роудстерлер (HR) және отындық купелер (FC) пайда болды: бұл отындық өзгертілгендерге (AA/FAs), фабрикалық эксперименттерге (A/FXs) және (әрі қарай) күлкілі көліктерге (TF/FCs) жол ашты. NHRA санкцияламаған тәуелсіз сүйрелістік жолақтар отынмен жүретін жарысшыларға мүмкіндік берді. Smokers Car Club 1959 жылғы наурыз айында Famoso Raceway-де АҚШ-тың алғашқы жанар-жағармай және газ чемпионатының өткезуіне ұйымдастырды. Боб Хансен өзінің A/HR-де Top Fuel Eliminator (TFE) сыныбында жеңіске жетті, ал Джимми Никс, бұрын Top Gas драгстерін жүргізген, Джим Джонсон, Dodge Polara stocker-ін жүргізген және 1963 жылы B/SA атағын жеңіп алған, Джим Нельсон және Дод Мартин TF/FC-нің дамуына үлес қосты. (Никс Крисманды Mercury Racing директоры Фран Эрнандеске Comet-тің 427 қозғалтқышын нитромен жүргізуге рұқсат беруге көндіруге тырысты, NHRA-ға қарсы ықпал ету үшін, содан кейін Никс өзі нитро қолдана алатын болар еді). Бұл машиналар NHRA-ның S/FX класында жарысты, олар «Супер фабрикалық эксперимент» немесе «Супершаржталған фабрикалық эксперимент» деп сипатталды. Олар көп ұзамай 11 секундтан төмен уақыттарды көрсетіп, жоғары жылдамдықтарға қол жеткізді; 21 наурызда Лонг-Бичте 11.49 секундтық нәтиже тіркелді. Боб Салливанның Pandemonium (1965 жылғы Plymouth Barracuda) 1965 жылғы маусымда отындық драгстерлерге қарсы жарысқан алтыдай нитромен жабдықталған ертедегі күлкілі машинаға қосылды. 1971 жылы Дон Гарлиц артқы қозғалтқышы бар Top Fuel драгстерін, Swamp Rat XIV-ті таныстырды. Бұған дейін басқа да үлгілер жасалған болса да, ол алғашқы табысты үлгі болып, 1971 жылғы NHRA Winternationals-ті жеңіп алды. 1984 жылы Top Fuel жарысы төмендеп кетті. Толық он алты машинадан тұратын қатысушыларды тарту қиын болды, нәтижесінде тізімге сегіз машина ғана қабылданды, ал Халықаралық ыстық доңғалақтар қауымдастығы Top Fuel жарысын толығымен тоқтатты. Сол жылы Джо Хрудка ірі жүлде қорын ұсынды, Cragar Weld Top Fuel Classic және «Биг Дэдди» Дон Гарлиц Top Fuel жарысына толыққанды қайта оралды. 1987 жылға қарай NHRA Top Fuel Funny Car жарысына қол жеткізілетін орындардан екі есе көп қатысушылар тіркелді. 2012 жылы NHRA жоғары отынға арналған жабық кабиналарды пайдалануға рұқсат берді.

NHRA Top Fuel ең көп жеңіске жетеді

Жүргізуші Тони Шумахер 86 Ларри Диксон 62 Антон Браун 58 Стив Торренс 54 Дуг Калитта 53 Джо Амато 52 Кенни Бернштейн 39 Дон Гарлитс 35 Кори Маккленатан 34 Гэри Счелци 29 Гэри Бек 19 Даррел Гвинн 18 Брэндон Бернштейн 18 Спенсер Масси 18 Ширли Малдоуни 18 Скотт Калитта 17 Шон Лэнгдон 17 Бриттани Форс 16 Дик Лахаи 15 Гэри Ормсби 14 Дон Прудхоум 14 Эдди Хилл 13 Джастин Эшли 13 Майк Данн 12 Морган Лукас 12 Лия Пруэт 12 Дуг Герберт 10 Конни Калитта 10 Ричи Кремптон 10 Дж. Р. Тодд 9 Майк Салинас 9 Дел Воршем 8 Билли Торренс 8 Род Фуллер 7 Даррел Рассел 6 Клей Милликан 6 Пэт Остин 5 Остин Прок 4 Блейн Джонсон 4 Халид алБалуши 4 Дэвид Грубник 4 Мелани Троксел 4 Лори Джонс 4 Шелли Андерсон Пейн 4 Джин Сноу 3 Боб Вандергрифф кіші 3 Джим Хед 3 Пэт Дакин 2 Томми Джонсон кіші 2 Фрэнк Хоули 2 Терри Макмиллен 2 Блейк Александр 2 Джош Харт 2 Марк Освальд 2 Трипп Тейтум 1 Хиллари Уилл 1 Кристен Пауэлл 1 Люсиль Ли 1 Рон Кэппс 1 Том Макьюэн 1 Эд Маккалоу 1