Кіріспе

Ephedra sinica өсімдігінен алынған дәрілік препарат.

АҚШ-та эфедрин қамтитын өсімдік түрлерін диеталық қосымша ретінде қолдану.

Эфедра – Ephedra sinica өсімдігінен алынған дәрілік препарат. Эфедра тұқымдасына жататын бірнеше түрлер дәстүрлі түрде түрлі емдік мақсаттарда қолданылған және индо-иран дініндегі сома өсімдігі болуы мүмкін. Ол 2000 жылдан бері Қытай дәстүрлі медицинасында қолданылып келеді, онда ол Ма Хуан деп аталады. Солтүстік Американың жергілікті халқы мен мормон пионерлері басқа Ephedra түрлерінен жасалған шайды ішкен, оны "мормон шайы" және "үнді шайы" деп атаған. Эфедра алкалоидтарын қамтитын диеталық қосымшалар қауіпсіз емес деп танылды, оларға байланысты ауыр жағымсыз әсерлер мен өлім жағдайлары тіркелді. Эфедраға байланысты жағымсыз әсерлер мен өлім жағдайлары туралы мәліметтер жинақталғаннан кейін, АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) 2004 жылы эфедрин алкалоидтарын қамтитын қосымшалардың сатылуын тоқтатты. Эфедра өндірушілері бұл шешімге сот арқылы шағымданды, бірақ 2006 жылы АҚШ-тың 10-шы округ апелляциялық сотының шешімімен бұл тыйым күшіне енді. Эфедрин қамтамайтын эфедра экстракттары FDA-мен тыйымдалмаған және әлі де заңды түрде сатылуда.

Биохимия және әсерлері

Эфедраның әртүрлі түрлерінде алкалоидты және алкалоидты емес қосылыстардың кең спектрі анықталды. Эфедрада кездесетін эфедрин түріндегі алты құраушының ішінде (0,02–3,4% концентрациясында) ең көп таралғандары – эфедрин және псевдоэфедрин, олар оның стимуляциялық және термогендік әсерлерінің көзі болып табылады, спорттық көрсеткіштерді жақсартатыны дәлелденбесе де. Эфедра метамфетамин заңсыз өндірісінде прекурсор ретінде де қолданылуы мүмкін. Эфедра салмақ жоғалтуға көмектеседі, кейде аспирин мен кофеинмен бірге қолданылады. Регуляцияланған және қадағаланатын жағдайдағы кейбір зерттеулер эфедраның шамалы қысқа мерзімді салмақ жоғалтуға тиімді екенін көрсетті (плацебоға қарағанда айына 0,9 кг артық), бірақ мұндай салмақ жоғалту сақталады ма, жоқ па, бұл тексерілген жоқ. Дегенмен, бірнеше хабарламаларда реттелмеген эфедра қоспаларына байланысты бірқатар жағымсыз құбылыстар тіркелген. Эфедраны тұтынудың жағымсыз әсерлеріне мыналар жатады: ауыр тері реакциялары, тітіркену, жүйкелік, бас айналу, діріл, бас ауруы, ұйқысыздық, шектен тыс терлеу, дегидратация, бас терісі мен терінің қышынуы, құсу және гипертермия. Ал, одан да қауіпті жағымсыз әсерлерге жүрек соғудың бұзылуы, құрысулар, жүрек шабуылы, инсульт және өлім кіруі мүмкін.

Тазалығы және дозасы

Америка Құрама Штаттарында диеталық қоспаларды стандарттау немесе сапаны бақылау бойынша ресми талаптар жоқ, сондай-ақ қоспалардағы тиімді ингредиенттердің дозасы брендтен брендке немесе партиядан партияға айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Эфедра қоспаларына жасалған зерттеулер өнімдегі эфедраның көрсетілген дозасы мен нақты мөлшері арасында маңызды айырмашылықтарды көрсетті. Бір брендтің тіпті әртүрлі партияларында да эфедрин алкалоидтарының деңгейі 10 есеге дейін айтарлықтай өзгергені байқалды.

АҚШ-тағы ереже

Эфедра қоспаларының қауіпсіздігі туралы алаңдаушылықтың күшеюі нәтижесінде 2004 жылы АҚШ-та эфедрин алкалоидтарын (атап айтқанда, эфедрин, псевдоэфедрин, норефедрин және метилэфедрин) қамтитын қоспаларды сатуға тыйым салынды. Бұл тыйымға қосымша өндірушілер шағымданып, бастапқыда сотта жойылды, бірақ соңында күшіне енді.

Бастапқы алаңдаушылықтар мен өнеркәсіптің реакциясы

1997 жылы эфедраның қауіпті жағымсыз әсерлеріне байланысты FDA 8 мг немесе одан көп эфедрин алкалоидтарын қамтитын өнімдерге тыйым салуды және эфедраның төмен дозалы қоспаларын таңбалау қағидаларын қатаңдатуды ұсынды. FDA сондай-ақ эфедра таңбаларында жүрек ұстамасы, инсульт және өлім сияқты денсаулыққа қауіпті жағдайлар туралы ақпаратты міндетті түрде көрсетуді ұсынды. Жауап ретінде қосымша өндірушілер «Ephedra Education Council» атты қоғамдық байланыс тобын құрып, ұсынылған өзгерістерге қарсы шықты және жеке кеңес беру фирмасына эфедраның қауіпсіз екенін растау үшін ғылыми сараптама тапсырды. «Ephedra Education Council» сондай-ақ қоспалардағы көрсетілген күші мен өнімдегі эфедраның нақты мөлшері арасындағы айырмашылықты көрсететін зерттеуді жариялауға кедергі келтіруге тырысты. «Metabolife» компаниясының негізін қалаушы Майкл Эллис 2008 жылы компаниясының өнімдерінен туындаған жағымсыз әсерлер туралы FDA-ға хабарламағаны үшін алты айға федералды түрмеге кесілді. Диеталық қосымшалар туралы денсаулық және білім беру заңының авторлары, сенаторлар Оррин Хэтч (Р. Юта) және Том Харкин (Д. Айова), FDA ұсынған таңбалау өзгерістерінің ғылыми негізін күмәндандырып, хабарланған мәселелердің саны нормативтік шаралар қабылдауға жеткіліксіз екенін айтты. Осы уақытта сенатор Хэтчтің ұлы эфедра өндірушілердің атынан Конгресс пен FDA-ны лоббилеу үшін жалдаған фирмада жұмыс істеді. «Ephedra Education Council» қызметіне қоса, «Metabolife» 1998 мен 2000 жылдар аралығында Техаста эфедраны мемлекеттік деңгейде реттеуге қарсы лоббилеуге 4 миллион доллардан астам қаржы жұмсады. «Business Week» басылымы эфедра және басқа да потенциалды зиянды қосымшаларды реттеуге жасалған әрекеттердің «көп қаржысы бар сауда лоббилерімен тоқтатылғанын» хабарлады. 2000 жылы FDA ұсынылған таңбалау өзгерістерінен және шектеулерден бас тартты.