Кіріспе

Тарихи масса бірлігі (жүз салмақты нұсқасы)

Квинтал немесе центнер – көптеген елдерде қолданылған массаның тарихи бірлігі, әдетте фунт немесе килограмм сияқты 100 негізгі бірлік ретінде анықталады. Бұл Франция, Португалия, Испания және олардың бұрынғы колонияларында салмақтың дәстүрлі бірлігі болып саналды. Ол көбінесе Эфиопия, Эритрея және Үндістанның көтерме сауда нарықтарында астық бағасын көрсету үшін қолданылады, онда 1 квинтал =. Британ ағылшын тілінде бұл жүз салмақты білдірсе, американдық ағылшын тілінде бұрын сирек қолданылатын өлшемнің атауын білдірген. Роман тілдерінен салмақ атауын алған тілдерге француз, португал, румын және испан тілдеріндегі "квинталь", итальян тіліндегі "квинтале", эсперанто тіліндегі "квинтало", поляк тіліндегі "квинталь" жатады. Ал германдық "centner" сөзінен туысқан атауларын алған тілдерге неміс тіліндегі "Zentner", литва тіліндегі "centneris", швед тіліндегі "centner", поляк тіліндегі "cetnar", орыс және украин тілдеріндегі "центнер" (tsentner) және эстон тіліндегі "tsentner" кіреді. Көптеген еуропалық тілдер британдық жүз салмақты (8 stone немесе ) және американдық жүз салмақты (оның туыс формасы квинтал немесе центнер) түрлендіруге бейімделген.

Атауы

Бұл ұғым екі түрлі масса санатына әкелді: жергілікті фунт негізіндегі (метризациядан кейін шамамен эквивалент деп есептелді) және килограмм негізіндегі. Албанияда (куинтал), Эфиопияда (кунтал) және Үндістанда бұл анықтама ислам саудасы арқылы енгізілген болуы мүмкін. Бұл аталған елдерде ауыл шаруашылығы өнімдерінің массасын өлшеудің стандартты бірлігі болып табылады. Францияда бұл 100 ливр (фунт) деп анықталған, шамамен , және (дәстүрлі өлшемдер) бойынша қайта анықталды, осылайша метрикалық квинтал деп аталады, символы qq. Испанияда квинтал әлі де 100 либра, яғни шамамен , деп анықталады, бірақ метрикалық квинтал да анықталған; Португалияда квинтал 128 арратель немесе шамамен . Немец және даттық центнерлер фунт негізінде болғандықтан, метрикадан кейін , ал австриялық және швейцариялық центнерлер метрикадан кейін қайта анықталды. Германияда өлшемінің бірлігіне "доппельцентнер" деп аталады. Кеңес Одағында қолданылған ауыл шаруашылығы бірліктері – центнер (центнер) және "гектарға центнер" термині. Бұрынғы Кеңес Одағының елдері әлі де осы бірліктерді пайдаланады.

Ағылшын тілінде

Ағылшын тілінде квинтал және центнер терминдері бір кезде жүз салмақтың балама атаулары болғандықтан, 100 фунтқа (нақты) тең немесе деп анықталған. Сондай-ақ, Доминикан Республикасында ол шамамен 100 фунтқа жуық. Неміс Zentner ағылшын тіліне Ганза саудасы арқылы сыра өндірісі үшін қолданылатын хмель сияқты белгілі бір дақылдардың салмағын өлшеу шарасы ретінде енгізілді. 1960 жылға дейін Ньюфаундленд доминионында (кейіннен провинцияда) тұзды балықтың салмасын өлшеу үшін кеңінен қолданылған. Куинтал 1866 жылы АҚШ-та анықталды. Дегенмен, ол енді АҚШ-та немесе Ұлттық стандарттар және технология институты (NIST) қолданбайды, бірақ ол әлі де заңнамада кездеседі. Франция, Италия, Польша, Чехия, Словакия, Индонезия және Үндістанда шаруалар оны күнделікті пайдаланады. Ол сондай-ақ Бразилияда және басқа да Оңтүстік Америка елдерінде, Ангола сияқты кейбір Африка елдерінде де қолданылады.