Кіріспе
Британдық Корольдік Әскери-теңіз флотының пре-дредноут линкоры HMS Ocean – британдық Корольдік Әскери-теңіз флотының пре-дредноут линкоры. Азияда қызмет ету үшін жоспарланған Ocean және оның бірқатар кемелері алдыңғы линкорлардан кішірек және жылдам болды, бірақ төрт зеңбірекпен жабдықталған бірдей артиллериялық батареясын сақтап қалды. Ол сондай-ақ, жұқарақ бронямен жабдықталған, бірақ Harvey бронясын пайдаланған Majestic линкорларынан артық тиімділік көрсеткен жаңа Krupp болаттарынан жасалған. Ocean 1897 жылдың желтоқсанында салынды, 1898 жылдың шілдесінде теңізге сүңгітілді және 1900 жылдың ақпанында флот құрамына қабылданды. 1901 жылдың қаңтарына дейін Жерорта теңіз флотында қызмет етті, содан кейін Қытайға ауыстырылды. 1905 жылы Қытайдан қайтарылып, резервте болғаннан кейін, Channel флотында қызмет етті. 1908 жылдан 1910 жылдың басына дейін қайтадан Жерорта теңіз флотына бекітілді. 1910 жылы Home Fleet-ке тағайындалды және 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін көп қызмет атқармады. Соғыс басталғанда 8-ші шайқас эскадрильясына қосылды және Ирландияда крейсерлік эскадрильяны қолдау үшін орналасты, бірақ қазан айында Үндістаннан әскер тасымалдау конвойларын қорғау үшін Шығыс Үндістанға ауыстырылды. 1914 жылдың соңында Ocean Суэц каналын қорғау үшін Мысырға ауыстырылмас бұрын Басраға шабуылға қатысты. 1915 жылдың ақпанында Дарданелл операциясына қайта тағайындалды және Дарданеллді қорғаған Османдық бекіністеріне бірнеше шабуылға қатысты. 18 наурызда Эренкой шығанағында минаға тап болған зардап шеккен линкорды құтқаруға тырысты, бірақ Османдық артиллериясының қарсы атысынан құтқару жұмыстарын тоқтатуға мәжбүр болды. Оның орнына Irresistible кемесінің аман қалған экипажын эвакуациялады, бірақ ашық теңізге шығар алдында минаға соқты. Ауыр зақымдалғаннан кейін экипажы мен Irresistible кемесінің аман қалғандары эсминецтермен эвакуацияланды, ал Ocean Морто шығанағында батып кетті.
HMS Ocean was a pre dreadnought battleship of the British Royal Navy and a member of the Intended for service in Asia, Ocean and her sister ships were smaller and faster than the preceding s, but retained the same battery of four guns. She also carried thinner armour, but incorporated new Krupp steel, which was more effective than the Harvey armour used in the Majestics. Ocean was laid down in December 1897, launched in July 1898, and commissioned into the fleet in February 1900. She entered service with the Mediterranean Fleet until January 1901, when she was transferred to the China Station. Ocean was recalled from China in 1905 for service with the Channel Fleet after a period spent in reserve. From 1908 to early 1910, she was again assigned to the Mediterranean Fleet. She was assigned to the Home Fleet in 1910 and saw little activity until the outbreak of the First World War in August 1914. At the start of the conflict, she was assigned to the 8th Battle Squadron and was stationed in Ireland to support a cruiser squadron, but in October she was transferred to the East Indies Station to protect troopship convoys from India. In late 1914, Ocean participated in an attack on Basra before being transferred to Egypt to defend the Suez Canal. In February 1915, she was reassigned to the Dardanelles Campaign, and she took part in several attacks on the Ottoman fortifications defending the Dardanelles. On 18 March, she attempted to retrieve the battleship after the latter had been badly damaged by a mine in Erenköy Bay, but had to abandon her salvage efforts due to heavy Ottoman gunfire. She instead evacuated the surviving crew of Irresistible but struck a mine while making for the open sea. Badly damaged, her crew and the survivors of Irresistible were taken off by destroyers and Ocean left to sink in Morto Bay.
Дизайн
Оушен және оның бес бауырлас кемесі Шығыс Азияда қызмет ету үшін жобаланды, онда жаңа өркендеп келе жатқан Жапония қуатты теңіз күштерін құра бастады, бірақ 1902 жылғы Англо-жапондық одақ бұл рөлді тез арада қажетсіз етіп жіберді. Кемелер өз алдыңғыларына қарағанда кішірек, жеңіл және жылдам болуы тиіс еді. Оушеннің жалпы ұзындығы 421 фут (128 м), ені 74 фут (23 м) және сусыру тереңдігі 26 фут (8 м) болды. Ол қалыпты жағдайда және толық жүктелгенде ауысады. Оның экипажы 682 офицер мен сарбаздан тұрды. Канопус класындағы кемелер жұп 3 цилиндрлі үш кеңейімді қозғалтқыштармен жабдықталған, ал буды жиырма Белльвиль қазандығы қамтамасыз етті. Олар британдық алғашқы су түтік қазандықтарымен жабдықталған, бұл бұрынғы кемелерде қолданылған от түтік қазандықтарына қарағанда аз салмақпен көбірек қуат өндірді. Жаңа қазандықтар алдыңғы және артқы түтіктерді қабылдауға әкелді, көптеген бұрынғы британдық броненосецтерінде қолданылған қатарластырылған түтіктер емес. Канопус класындағы кемелер өз уақытындағы броненосецтерге қарағанда жоғары жылдамдықпен жақсы бу кемелері болды — Мажестиктерден екі толық түйін жылдам. Оушеннің негізгі артиллериясы алдыңғы және артқы бөліктерде орналасқан екі екі мұнаралы орнатылған төрт 35 калибрлі зеңбіректерден тұрды; бұл зеңбіректер барлық тараптан жүктеуге мүмкіндік беретін дөңгелек барбеттерге орнатылды, бірақ белгілі бір бұрышта. Кемелерде сондай-ақ казематтарға орналасқан 40 калибрлі он екі зеңбіректерден тұратын қосалқы артиллерия, сонымен қатар 12 фунттық он зеңбірек және торпедалық катерлерден қорғану үшін алты 3 фунттық зеңбірек болды. Сол кездегі броненосецтерге тән болғандай, ол корпусына енгізілген төрт торпедалық түтіктермен де жабдықталған, әр жақта екі-екіден, алдыңғы және артқы барбеттерге жақын. Салмақты үнемдеу үшін Оушен Мажестикке қарағанда жұқарақ броняға ие болды. Мажестиктегі Харви бронясының Оушендегі Крупп бронясына ауысуы қорғаныстың жоғалтылуын күтілгендей үлкен емес екенін көрсетті, өйткені Крупп бронясы берілген салмақта Харви бронясынан артық қорғанысқа ие болды. Сол сияқты, кемені қорғау үшін қолданылған басқа броня да жұқарақ болуы мүмкін; белбеудің екі жағындағы бөлімшелер қалыңдығы болды. Басты артиллерия мұнаралары 12 дюймдік барбеттердің үстінде 10 дюйм қалыңдыққа ие болды, ал казематтық батарея 6 дюймдік Крупп болатпен қорғалған. Оның бақылау мұнарасының қабырғалары да 12 дюйм қалыңдыққа ие болды. Ол екі қалың броньды палубамен жабдықталған, олардың қалыңдығы тиісінше болды.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын
HMS Ocean 1897 жылғы 15 желтоқсанда Девонпорт кемежайында салынды және Девонпортта салынған алғашқы ірі бронелинейлік кеме болды. Ол 1898 жылғы 5 шілдеде суға түсірілді, сол кезде Лорн маркизасы Луиза Адмиралтействоның лордтарының қатысуымен оны қадірлеу рәсімін өткізді. 1900 жылдың басында құрылысы аяқталған Ocean 1900 жылғы 20 ақпанда капитан Асшетон Керзон Хоудың басқаруымен Жерорта теңіз флотының қызметіне жіберілді. Сынақтан өткен соң, ол 13 наурызда Девонпорттан шығып, төрт күннен кейін Гибралтарға жетті. Ocean 1901 жылдың қаңтарына дейін Жерорта теңіз флотында қызмет етті, содан кейін Боксер көтерілісіне жауап ретінде Қытай станциясына ауыстырылды. Капитан Ричард Уильям Уайт 1901 жылғы тамыздың соңында командир болып тағайындалды. Келесі жылы ол 1902 жылғы қазан айында Порт-Лазарефке (Корей түбегінде) сапар шеккені хабарланды, бірақ тайфунда зақымданып, 1903 жылға дейін жөндеуден өтті. Ұлыбритания мен Жапония 1905 жылы одақтастық шартын ратификациялағаннан кейін, Корольдік теңіз күштері Қытай станциясындағы қатысуын азайтты және барлық бронелинейлік кемелерді станциядан қайтарды. Осының салдарынан Ocean және бронелинейлік кеме 1905 жылғы 7 маусымда Гонконгтан бірге шығып, Сингапурге келді, онда олар Oceanның әпке кемелерімен кездесті. Төрт бронелинейлік кеме 1905 жылғы 20 маусымда Сингапурдан бірге шығып, 1905 жылғы 2 тамызда Плимутқа жетті. Ocean Чатем кемежайында резервке жіберілді. Ocean 1906 жылғы 2 қаңтарда толыққанды қызметке оралды, Канал флотында қызмет етті және 1907 жылғы қаңтар-наурыз және 1908 жылғы сәуір-маусым аралығында Чатемде жөндеуден өтті. 1908 жылғы 2 маусымда Ocean Жерорта теңіз флотының міндеттерін орындау үшін қайтадан жұмысқа алынды, 1908-1909 жылдары Мальтада жөндеуден өтті, оның барысында өртті басқару жабдықтарымен жабдықталды. Ocean 1910 жылғы 16 ақпанда жаңа Отандық флоттың 4-ші дивизиясына ауыстырылды. 1910 және 1911-1912 жылдары Чатемде жөндеуден өтті. 1913-1914 жылдары ол 3-ші флот құрамында Уэльстегі Пемброк док-та орналасты.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, «Оушен» 8-ші шайқас эскадрильясына бекітілді және 1914 жылдың 14 тамызында оған қосылды. 21 тамызда күзеттік кеме ретінде қызмет ету үшін және сол аймақта жұмыс істейтін крейсерлік эскадрильяны қолдау үшін Ирландияның Куинстаун қаласына жіберілді. 1914 жылдың қыркүйегінде Канар аралдары станциясындағы «Альбион» бауырласының орнын алмастыруға бұйрық берілді, бірақ жол жүріп Мадейраға, содан кейін Азор аралдарына бағыт өзгертілді. Неміс Шығыс Азия эскадрильясы мен тәуелсіз крейсердің қаупі, олардың екеуі де әлі де еркін жүргендіктен, Адмиралтейство «Оушенді» Шығыс Үндістан станциясына қайта бағыттауға мәжбүр болды, ол Таяу Шығыста конвойлерді сүйемелдейтін крейсерлерге көмектесуі керек еді. 1914 жылдың қазан-желтоқсан айларында Персия шығанағында Басраға қарсы операцияларды қолдаған эскадрильяның флагманы болды. Осы кезеңде ол қазан айының ортасында Бахрейнге баратын үнділік әскерлер конвойын сүйемелдеді. Конвой 16 қазанда Үндістаннан шығып, «Оушен» үш күннен кейін конвоймен кездесіп, сүйемелдеу міндетін өз мойнына алды. 3 қарашада конвой келгеннен кейін «Оушен» Басраға шабуылға дайындық бастады. Басраға апаратын Шатт әл-Араб өзеніне кіру үшін көптеген шағын кемелер қаруланды. Бірінші мақсат – әл-Фаудағы ескі бекініссіздіру. 5 қарашада Ұлыбритания Осман империясына соғыс жариялады, ал ертесіне таңда «Оушен» әл-Фауды бомбалауды бастады. 600 адамнан тұратын десант тобы, олардың бір бөлігі «Оушеннің» Корольдік теңіз жаяу әскерлерінің бөлімшесінен келді, бекініске шабуыл жасап, ешқандай қарсылыққа тап болмай басып алды. 1914 жылдың желтоқсанына қарай «Оушен» қолдаған құрлық әскерлері Евфрат және Тигр өзендерінің қосылған жеріне, Аль-Курнаға жетті, бұл Адмиралтействоға «Оушенді» басқа мақсаттар үшін қайта шақыруға мүмкіндік берді. Сәйкесінше, ол Суэц каналын қорғауға көмектесу үшін Мысырдың Суэц қаласында орналасты. 29 желтоқсанда каналдың оңтүстік жағындағы аузына ішкі ағысқа шығып, 1915 жылдың қаңтар айының ортасына дейін сол аймақта қалды. 3-4 ақпанда ол және қарулы сауда крейсері «Гималая» Эль-Кубри маңындағы каналға Османдықтардың шабуылына қарсы жердегі әскерлерді қолдады. Кейіннен, 3 күні, Эль-Кубридегі Османдықтардың шабуылы жеңілгеннен кейін «Оушен» Деверсойрға сондағы гарнизонға артиллериялық қолдау көрсету үшін жіберілді, бірақ Османдықтардың шабуылдары маңызды болған жоқ. Келесі күні Османдықтардың шабуылдары толығымен тоқтады.
From October–December 1914, she served as flagship of the squadron in the Persian Gulf supporting operations against Basra. During this period, she escorted an Indian troop convoy to Bahrain in mid October; the convoy had departed India on 16 October, and Ocean met the convoy at sea three days later to take over escort duties. After the convoy arrived on 3 November, Ocean began making preparations for the attack on Basra. Numerous small craft were armed to enter the Shatt al Arab, the river leading to Basra. The first objective was to silence the old fortress at Al Faw. On 5 November, Britain declared war on the Ottoman Empire, and the next morning, Ocean began the bombardment of Al Faw. A landing party of 600 men, some of whom came from Oceans detachment of Royal Marines, stormed the fortress and captured it, having encountered no resistance. By December 1914, the ground forces Ocean supported had advanced to Al Qurnah, at the juncture of the Euphrates and Tigris, allowing the Admiralty to recall Ocean for other purposes. She was accordingly stationed at Suez, Egypt, to assist in the defence of the Suez Canal, arriving there on 29 December. She anchored in the mouth of the southern end of the canal on 29 December and remained in that area until mid January 1915, when she proceeded northward up the canal. On 3–4 February, she and the armed merchant cruiser Himalaya supported ground troops against an Ottoman attack on the canal in the vicinity of El Kubri. Later on the 3rd, after the Ottoman attack at El Kubri had been defeated, Ocean was sent to Deversoir to provide artillery support to the garrison there, but Ottoman attacks were insignificant. By the following day, the Ottoman assault had broken down completely.
Дарданелл жорығы және жоғалту
Оушен 1915 жылдың ақпан айының соңында Дарданеллге ауыстырылды. 28 ақпанда ол адмирал Джон де Робек басқаратын Дарданеллдегі Осман қорғанысын басып алуға жасалған әрекетке қатысты. Альбион және басқа соғыс кемелері Дарданус маңындағы жөнделген бекіністі бейтараптандыру міндетін алды, ал Оушен және оларды қолдаған мобильді далалық артиллерия батареяларымен күресті. Оушен бастапқыда Седд-эль-Бахр маңында белсенді болған қаруларды анықтауға тырысты, содан кейін «Маджестик» кемесімен бірге Осман батареяларының, оның ішінде Эренкой маңындағы гаубицалардың атысына түсті. Британдық линкорлар қаруды уақытша үнсіздікке мәжбүр етті, бірақ кеме басқа мақсаттарға бет алғанда, қарулар қайтадан атып бастады. Осы уақытта Альбион мен Триумф Дарданусқа жақындады, бірақ олар боғаздың еуропалық жағындағы Осман қаруларынан, соның ішінде Эренкойдағы бекіністен қатты атысқа түсті және соққы алудан сақтану үшін айналуға мәжбүр болды. Осы жағдайда Дарданусқа шабуыл жасау мүмкін болмағандықтан, кемелер Эренкойдағы қаруларға оқ ашты, бұл бастапқыда тиімді болып көрінді, себебі Осман оты әлсіреген. Оушен мен Маджестик Дарданусқа шабуыл жасауға тырысты, бірақ олар да Эренкойдан жаңа, ашулы атысқа түсті, де Робек қайтадан кері шегінуге бұйрық берді. Бірден-бір жетістік төрт линкордың боғаздан кері қайтқаннан кейін болды, Триумфтың десанттық тобы жағаға шығып, бірнеше жеңіл қаруды жарамсыз етті. Британдық және француздық флоттардың мобильді далалық артиллерияны бейтараптандыра алмауы одақтас қолбасшылықты қаруларды құрлықтан жою үшін ірі десанттық шабуыл жасаудың жалғыз жолы екеніне көндірді. Ол 4 наурызда Седд-эль-Бахрдағы десантты қолдады. Бұл екі ротадан тұратын теңіз жаяу әскері, әрқайсысы өз жағажайларына қонды. Оушенге Седд-эль-Бахрда қонған солтүстік ротаға қолдау көрсету міндеті жүктелді. Оңтүстік топтың міндеті – Кумкале қаласын басып алу еді, олар жағаға жеткенде қатты атысқа түсті. Солтүстік топқа да осындай қарсылық көрсетілді, бірақ өткен жылы Басрадағы операцияларда тәжірибелі Оушеннің артиллериялық есепшілері басқа кемелерге қарағанда тиімдірек болды. Дегенмен, екі рота да Осман қорғанысын бұза алмағандықтан кері шегінуге мәжбүр болды. 6 наурызда тағы бір бомбалау болды; Оушен мен линкорға күшті супердредноутты қорғау міндеті жүктелді, ол Осман артиллериялық батареяларына шабуыл жасады. Бір күндік бомбалаудан кейін британдықтар боғазды бөгеп тұрған миналы далаларды тазартуға тырысу үшін мина тазартушыларды жіберді, ал Оушен, Маджестик және бірнеше эсминецтер оларды қорғауды тапсырды. Қалың бомбалауға қарамастан, Осман қорғанысы көбінесе бұзылмады, тіпті Оушен мен басқа кемелерден жасалған атыс та пуляларды немесе олардың іздеу шамдарын басып тастай алмады. 7 наурызда британдықтар кері шегінуге мәжбүр болды. 18 наурызда ағылшын-француз флоты Осман қорғанысына үлкен шабуыл жасады; Оушен операцияға он британдық линкор, бір шайқас крейсері және төрт француз линкорын қосты. Жоспар бойынша, линкорлар тар жолға кіріп, қамалдарды басып, мина тазартушылар Осман миналы далаларын тазарту керек болды. Сонымен қатар, боғаздың сыртындағы көлік кемелері османдықтарды олардың әскерлерін жерге түсіретіндеріне сендіру үшін демонстрация өткізеді; Антанта қолбасшылары бұл Осман мобильді қаруларын байлап тастады деп үміттенді. Британдық кемелер бастапқыда қамалдарға ауыр залал келтіре алды, бірақ линкор және содан кейін шайқас крейсері жағалау батареяларынан ауыр зақымдар алды. Француз линкорлары да зақымдана бастады, ал «Буве» линкоры минаға соғып, жарылды. Кейінірек күні, Эренкой шығанағында минадан зақымдалды. Кемені құтқару мүмкін емес екені анықталғаннан кейін, оның барлық тірі қалған экипажы, командалық офицері мен оны су бетінде ұстауға тырысқан еріктілерден басқа, эсминецтермен шығарылды. Оушен оны сүйреп әкелуге жіберілді, бірақ ол әрекет кезінде суға батып, өзін босатып алғаннан кейін, судың аз тереңдігіне, қарсыластың өсуіне және жаудың қатты атысына байланысты оны сүйреп әкелу мүмкін емес екенін анықтады. Оушен кейін «Қарсылмас» экипажының қалған мүшелерін алып, тасталған соғыс кемесін өз тағдырына қалдырды; «Қарсылмас» одақтас күштердің байқамауында, шамамен 19:30-да батып кетті. Океанның өзі «Қарсылмас» кемесі аман қалғандарын алып, артиллериялық снарядымен Сеит Чабук, Осман армиясының артиллериялық есепшісінен соққы алды және шамамен 19:00-де ағып жатқан минаға соқты. Оның оң жақ көмірлік бункерлері мен дәліздері суға батып, руль солға қатаң түрде бұрылып, оң жаққа 15° бұрылысқа ие болды. Ол жағадан атысқа түсті және соққылар ала бастады, бұл оның оң жақ қозғалтқыш бөлмесін суға батырып, рульді жөндеуге кедерілді. Эсминецтер, жанына келді және оның экипажы мен «Қарсылмас» аман қалғандарын шамамен 19:30-да шығарды. Содан кейін ол Мо́рто шығанасына ағып кірді, әлі де атысқа түсіп, одақтас күштердің байқамауында шамамен 22:30-да батып кетті. Эсминец «Джед» кешірек сол күні шығанаға Океан мен «Қарсылмас» кемелерін торпедалармен батыру үшін кірді, олар Осман күштеріне түсіп қалмауы үшін, екі линкор да табылмайтын.