Кіріспе

Фландриядағы генерал және мемлекет қайраткері (1522–1568)

Ламорал, Эгмонт графы, Гавре ханзадасы (18 қараша 1522 – 5 маусым 1568) – Испан Нидерландындағы генерал және мемлекет қайраткері, Сексен жылдық соғыстың басталуы алдында өмір сүрген. Оның өлім жазасы Нидерландының тәуелсіздігіне әкелген ұлттық көтерілістің бастауы болды.

Өмірбаян

Эгмонт графы Төменгі елдердегі ең бай және ең күшті отбасылардың бірін басқарды. Әкесінің тарапынан, Эгмонттардың бір тармағы 1538 жылға дейін Гелдерс герцогтығын биледі. Ламорал Эльзельдің жанындағы Лахамейд сарайында дүниеге келді. Оның әкесі – Иоанн IV Эгмонт, Алтын Жүн орденінің рыцары. Анасы Люксембург үйінің кіші тармағынан шыққан, және ол арқылы Гавер князі титулын мұралады. Жастық шағында Испанияда әскери білім алды. 1542 жылы ағасы Карлдың Голландиядағы иеліктерін мұралады. 1544 жылы Шпиерде, Киелі Рим императоры Карл V және эрцгерцог Фердинанд I-нің куәгерлігімен, Симмерн графесі Палатин Сабинаға үйленді, оның інісі Фредерик III курфюрст атанды. Тағайындау бойынша, Карл V-нің басшылығымен Төменгі елдердің бас генерал-капитаны, 1546 жылдан бастап Алтын Жүннің рыцары және Императорлық камерагер болды. Испан армиясының құрамында Сент-Квентин (1557) және Гравелин (1558) шайқастарында француздарды жеңді. 1559 жылы Эгмонт Фландрия және Артуа штаттарының штатгальтері болып тағайындалды, оған осы кезде 37 жас болған. Нидерландының жетекші аристократы ретінде Эгмонт Испания королі Филипп II-нің Фландрия және Артуа үшін арнайы Мемлекеттік кеңесінің мүшесі болды. Оранж принці Вильгельм және Хорн графымен бірге, ол Фландрияда Аррас епископы, кардинал Антуан Перено Гранвеллдің инквизицияны енгізуіне қарсы шықты. Эгмонт тіпті отставкаға кетуге дайын екенін мәлімдеді, бірақ Гранвелл кеткеннен кейін корольмен келісімге келді. 1565 жылы, қаржысы тартылып, Төменгі елдерді өзінің қаражатынан толыққанды өкілдік етуді жалғастырған Эгмонт Испания королі Филипп II-ге Нидерландыдағы саясатты өзгертуді өтінішпен Мадридке барды, бірақ тек сыпайылықты ғана кездестірді. Одан кейін көп ұзамай Нидерландыдағы католик шіркеулеріне қарсы жаппай икона сындыру – «Белденсторм» басталды, және Нидерландыдағы испан билігіне қарсылық күшейді. Эгмонт шын ниетті католик болғандықтан, икона сындыруды айыптады және испан короліне адал болды. Дегенмен, ол және Хорн инквизицияға қарсы болды, бұл Филипптің ашуын тудырды. Филипп II Альба герцогін Нидерландыға жібергеннен кейін Оранж принці Вильгельм Брюссельден қашуға шешім қабылдады. Әрқашан мәжілісге қарсы әрекеттерге жол бермеген Эгмонт Оранждың ескертуін елемеді, сондықтан ол және Хорн қалада қалуға шешім қабылдады. Альба келгеннен кейін Эгмонт пен Хорн графтарын ерестік айыбымен дереу тұтқындап, Генттегі қамалға қамады, бұл Эгмонттың әйелі мен олардың он бір баласын (бірге он үш балалары болған) монастырьға тығылуға мәжбүр етті. Испания короліне бүкіл Еуропадан, соның ішінде көптеген билеуші монархтардан, Алтын Жүн орденінен (екеуі де орденнің рыцарлары болғандықтан, теориялық тұрғыдан алғанда, олардың теңдестерінен басқа ешкім оларды соттай алмайтын) және корольдың туысы император Максимилиан II-ден кешірім сұрау өтініштері келіп түсті, бірақ бәрі бекер болды.

Эгмонд қамалының өлтірілуі мен жойылуы

4 маусымда Эгмонт пен Хорн өлім жазасына кесілді және сол түні Брюссельдегі Король үйінде тұрды. 1568 жылғы 5 маусымда екеуі де Гранд-плас / Гроте-Маркт (Брюссельдің басты алаңы) қала әкімшілігі алдында басы кесілді. Эгмонттың осы оқиғада танытқан тынышқандығы көпке белгілі болды. Олардың өлімі Нидерландыда халық наразылығына алып келді және испандарға қарсы қарсылыққа үлкен үлес қосты. Эгмонт графының денесі Белгияның Зоттегем қаласындағы Эгмонт склепіне қойылды. Эгмонд-ан-ден-Хоф қаласындағы Эгмонд қамалы 1573 жылы қиратылды, ал 1997 жылы оның ескерткіші қираған жерінде орнатылды. Брюссельдегі Площадь дю Пети Саблон / Клейн Завельсквердегі ескерткіш Эгмонт пен Хорн графтарын еске салады, олар тарихи тұрғыдан әдетте «Эгмонт пен Хорн» деп аталады және Голландиялық көтерілістің алғашқы басшылары ретінде құрметтеледі. Олар Вильгельм Оранскийдың алдын басты, оның өлімінен кейін маңызға ие болып, басшылыққа ие болды. Оранский 1584 жылы Дельфт қаласында қаза болды, бірақ Отуз жылдық соғыстың (1568–1648) алғашқы жылдарында Нидерландының бір бөлігін азат етуге жетті. Эгмонттың лауазымдары мен кең байлықтары оның өлім жазасын алғаннан кейін Лиеж епископына өтті. Мұрагерлік бойынша ол Эгмонт (немесе Эгмонд) графы, Гавр және Стенхайзен князі, Фьенн, Гейсбеке және Ла Хамайде бароны, Пурмерен, Хогвуде, Артсууде, Бейерланд, Соттенгхиен, Донде, Окси және Баер иесі болды. Оның мұрагерлеріне епископтың кейбір жерлері, әсіресе 1600 жылы қайтарылды. Сатқындық танытқандықтарына және отбасының кедейлігіне қарамастан, оның немере қызы Луиза Лорен Меркуар 1575 жылы Франция королі Генрих III-нің жұбайы болуға таңдалды.

Әдебиеттік қарастыру

Эгмонт графы – Гётенің "Эгмонт" пьесасының басты кейіпкері. 1810 жылы Людвиг ван Бетховен пьесаның қайта қойылымы үшін "Эгмонт увертюрасын" және қосымша музыка жазды.