Кіріспе

Фламанд мемлекет қайраткері және саяси көшбасшы (1345 ж. қайтыс болған)

Якоб ван Артевельде (; шамамен 1290 – 17 немесе 24 шілде 1345), кейде ағылшын тілінде Джеймс ван Артевельде деп жазылады, сондай-ақ "Дана адам" және "Гент сырашысы" деп те белгілі, фламанд мемлекет қайраткері және саяси көшбасшы болды.

Өмірбаян

Якоб Ван Артевельде Гент қаласында бай саудагер отбасында дүниеге келді. Ол екі рет үйленді және тоқыма өнеркәсібінде зор байлық жинады. Ол жүз жылдық соғыстың басында көзге түсті. Франция мен Англия арасындағы соғыс Генттің гүлденуіне нұқсан келтіретін болды деп қорқып, ол 1337 жылы саяси өмірге қатысты. Бейтараптық таныту үшін ол Брюгге және Ипрмен (кейіннен Төрт мүше) одақ құрды. Ван Артевельде әкесінің французға қарсы саясатын тастаған Фландрия графы Людовик I-ге қарсы бүлікке жетекшілік етті. Людовик I Францияға қашуға мәжбүр болды, ал Ван Артевельде сол кезден бастап өмірінің соңына дейін Генттің бас капитаны қызметін атқарды. Фламандтардың Англиямен қарым-қатынасы дәстүрлі түрде жүн және тоқыма саудасының арқасында жақсы болды. Ақырында бейтараптық бұзылды, және 1340 жылы қалалар ағылшындардың жағына шықты. Сол жылы Ван Артевельде федерацияны Англия королі Эдуард III-ті Францияның тәуелсіз билеушісі және Фландрияның жоғары билеушісі деп мойындауға көндірді. Ван Артевельде билігінде фламанд саудасы мен өнеркәсібі гүлденді. Бірақ 1345 жылы ол Эдуард III-тің ұлы, Қара ханзаданы Фландрия графы етіп тағайындауды жоспарлап отыр деген қауесет, жемқорлыққа күдік және Папаның анафемаға салуы Гентте халықтың көтерілісіне әкеп соқты, нәтижесінде Ван Артевельде ашулы халықтың қолынан қаза тапты. Оның ұлы Филип Ван Артевельде кейін фламандтардың мүддесін қорғады және 1382 жылы Рузебеке шайқасында қаза болды.

Көркем шығармаларда

Артевельда – Морис Дрюонның «Көктеген патшалар» (Les Rois maudits) атты француз тарихи романдары сериясындағы көмекші кейіпкер. 1972 жылғы осы серияның француз мини-сериалында оны Кристиан Барбьер сомдады.