Кіріспе

Артюр Ди (13 шілде 1579 – қыркүйек немесе қазан 1651) – ағылшын дәрігері және алхимик. Ол Ресейдің Михаил I патшасы мен Англияның Карл I короліне жеке дәрігер болып қызмет еткен.

Жастық шақ

Ди Джон Дидің үшінші әйелі Джейннен, Суррейдің Шығыс Чим қаласының Бартоломей Фромондтың қызынан туған ең үлкен ұлы болды. Ол 1579 жылдың 13 шілдесінде Мортлейкте дүниеге келді. Бала кезінде ол әкесімен бірге Германия, Польша және Богемия елдеріне саяхат жасады. Англияға қайтқаннан кейін 1592 жылдың 3 мамырында Эдвард Грант пен Камденнің жетекшілігімен Вестминстер мектебіне орналастырылды. Энтони Вуд оның кейін Оксфордта оқығанын хабарлады, бірақ ол ешқандай ғылыми дәреже алған жоқ және қай колледжге барғаны белгісіз.

Медицина

Лондонға қоныстанып, "физик" (дәрігерлік)пен айналысу ниетімен ол үйінің есігіне көптеген ауруларды емдейтін дәрі-дәрмектердің тізімін іліп қойды. Дәрігерлер коллегиясының цензуралық комиссиясы оны шақырып алды, бірақ оның нәтижесі белгісіз. Манчестерге барғаннан кейін Ди, бейбіт сот судьясы Эдвард Прествичтің қызы Изабеллаға үйленді. Джеймс I-нің ұсынысымен Ди Ресей патшасы Михаил I-нің дәрігерлерінің бірі болып тағайындалды. Ол Ресейде шамамен 14 жыл, көбінесе Мәскеуде тұрды. Сол жерде ол алхимия туралы жазбалар жинағын – "Fasciculus Chemicus" атты еңбегін жазды. 1637 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін Англияға оралған Ди король Чарльз I-нің жеке дәрігері болды. Зейнетке шыққаннан кейін Артур Ди Норвичке көшіп, сэр Томас Браунмен дос болады. Оның Браунмен арақатынасы жеткілікті зерттелмеген, бір әдеби сыншы осы туралы былай болжайды: Дидің осы ұлы туралы көп мәлімет жоқ; алайда, екеуі де терең бойдаған оккульттік философияны XVII ғасырдағы көрнекті әдеби тұлғалардың бірі болған Браунға қаншалықты әсер еткенін ойламау мүмкін емес.

Философтардың тасы

2018 жылы Джорджия мемлекеттік университетінің докторанты Меган Пьорко Дидің алхимиялық кітапшаларының бірінде шифрланған мәтінді тапты. Онда «философ тасы» деп аталатын, мифтік өмірлік эликсирдің рецепті бар екендігі айтылған. Бұл эликсир қарапайым металдарды алтынға немесе күміске айналдырып, өлместік сыйлайды деп есептелген. Пиорко және цифрлық гуманитарлық ғылымдар ғалымы Сара Ланг толық мәтінді 2021 жылдың қыркүйегінде жариялады. Оны сол жылы Квинсленд университетінің математигі және криптологы Ричард Бин дешифровкалады. Дешифровкаланған мәтінде альхимистер арасында танымал болған, жай күйдіретін пеште («атанор») алхимиялық «жұмыртқаны» өңдеу процесі сипатталған. Содан кейін үш әмбебап алхимиялық фазаның – қара, ақ және қызыл – пайда болуын күту керек. Егер барлық қадамдар дұрыс орындалса, «сіз шын мәнінде алтын жасайтын эликсирге ие боласыз, оның арқасында кедейліктің барлық қайғысы сейіліп, кез келген аурудан зардап шегетіндер денсаулығына толыққанды қайта оралады», - делінген мәтінде. 20 ғасырдың басында Распутин Артур Дидің әкесінің жазбаларының бірнеше орыс тіліне аудармаларын ұрлап алған. Кейіннен Романовтар отбасы оларды қайтарып алып, Мәскеудегі Императорлық кітапханаға қайтарды.