Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын-ирланд дәрігері, табиғатты зерттеуші және коллекционер (1660–1753) – дәрігер және коллекционер.
Anglo Irish physician, naturalist and collector (1660–1753)
the physician and collector
Жас кезінде Слоун табиғат тарихына қатысты заттар мен басқа да қызықты нәрселерді жинады. Бұл оны медицинаны оқуға итермеледі, ол Лондон қаласында ботаника, дәрі-дәрмектерді зерттеу, хирургия және фармация салаларын оқыды. Оның жинақтауға құштарлығы Джон Рей мен Роберт Бойльге көмектесті. Лондон қаласында төрт жыл өткен соң, ол Франция арқылы саяхаттап, Париж мен Монпельеде біраз уақыт болды және Оранж-Нассау университетінде тоқтады.
As a youth, Sloane collected objects of natural history and other curiosities. This led him to the study of medicine, which he did in London, where he studied botany, materia medica, surgery and pharmacy. His collecting habits made him useful to John Ray and Robert Boyle. After four years in London he travelled through France, spending some time at Paris and Montpellier, and stayed long enough at the University of Orange Nassau
Слоун Ямайкалық Фулк Роуздың жесірі, Элизабет Лэнгли Роузға, және Ямайкадағы құлдар еңбек еткен қант плантацияларының бай мұрагері, Джон Лэнглидің қызына үйленді. Олардың үш қызы болды: Мэри, Сара және Элизабет, сондай-ақ бір ұлы – Ханс. Алайда, тек Сара мен Элизабет балалық шақтан аман қалды. Сара Джордж Стэнлиге, ал Элизабет 2-ші барон Кадоган болған Чарльз Кадоганға үйленді. Ұлыбританияға оралғаннан кейін, Слоунның дәрігерлік қызметінен түскен табысы және Лондондағы жылжымайтын мүлікке жасаған инвестициялары, Элизабеттің мұрасымен бірге, Слоунға келесі онжылдықтарда табиғат тарихына қатысты артефактілердің мол жинағын құруға мүмкіндік берді. Слоун сонымен қатар құл саудасымен айналысқан Корольдік Африка және Оңтүстік теңіз компанияларына инвестиция жасады.) 1750 жылдары Николас Сандерс есімді Соходағы дүкен иесі Слоунның рецептін емдік эликсир ретінде сататынын мәлімдеді, бұл мүмкін "Сэр Ханс Слоанның сүт шоколады" дегенді бірінші сүт шоколады сусындарының таңбасы еткен болуы мүмкін. 19 ғасырда Cadbury Brothers компаниясы Слоанның рецептін қолданған сауда карталары бар шоколад сусындарын сата бастады.
Sloane married Elizabeth Langley Rose, the widow of Fulke Rose of Jamaica, and daughter of Alderman John Langley, a wealthy heiress of sugar plantations in Jamaica worked by slaves. The couple had three daughters, Mary, Sarah and Elizabeth, and one son, Hans; only Sarah and Elizabeth survived infancy. Sarah married George Stanley of Paultons and Elizabeth married Charles Cadogan, who became 2nd Baron Cadogan. Once back in Britain, income from Sloane's career as a physician and his London property investments, coupled with Elizabeth's inheritance, enabled Sloane to build his substantial collection of natural history artefacts in the following decades. Sloane additionally had investments in the Royal African and South Sea Companies, both of which traded in slaves.) By the 1750s, a Soho grocer named Nicholas Sanders claimed to be selling Sloane's recipe as a medicinal elixir, perhaps making "Sir Hans Sloane's Milk Chocolate" the first brand name milk chocolate drink. By the nineteenth century, the Cadbury Brothers sold tins of drinking chocolate whose trade cards also invoked Sloane's recipe.
Қоғам дәрігері
Слоан 1689 жылы Лондонның 3 Блумсбери Плейс мекенжайында жеке практикасын ашты. Бір сыншы оның тек әсем заттарды жинаумен айналысқанын айтса, екіншісі оны "заманының ең көрнекті ойыншық сатушысы" деп атады. Сэр Исаак Ньютон Слоанды "жалғаншы және қарақшы" және "алаяқ" деп сипаттады. Кейбіреулер оның нағыз жетістігі ғылымда емес, жоғары қоғамдағы және маңызды саяси тұлғалармен достық қарым-қатынас орнатуда болды деп есептеді. 1693 жылы ол Корольдік қоғамның хатшысы болып тағайындалды, бұл Слоанды тек "шебер" деп сынауға себеп болды. Корольдік дәрігер қызметінен басқа, Слоан Корольдік қоғамдағы қызмет кезеңінде ғылым, саясат және жоғары қоғам арасында делдалдық қызмет атқару арқылы көзге түсті. Мансабының басында Францияда болған Слоан, кейіннен британ және француз ғалымдары арасындағы байланысшы рөлін орындауға мүмкіндік алды, бұл Ағарту дәуірінің шарықталу кезеңінде екі ел арасындағы білім алмасуына ықпал етті. Сол дәуірдегі көрнекті тұлғалар, оның ішінде швейцариялық анатомист Альбрехт фон Галлер, Вольтер, Бенджамин Франклин және Карл Линней Слоанның коллекциясын көру үшін келді. Ол королева Каролина сарайында леди Мэри Вортли Монтегю арқылы егу туралы түсінікпен танысты.
Sloane started his own practice in 1689 at 3 Bloomsbury Place, London, One critic stated that he was merely interested in the collection of knick knacks, and another called him the "foremost toyman of his time". Sir Isaac Newton described Sloane as "a villain and rascal" and "a very tricking fellow". Some believed that his true achievement was in making friends in high society and with important political figures, rather than in science. He became secretary to the Royal Society in 1693, which led to the criticism of Sloane as a mere "virtuoso". Aside from his service as Royal Physician, Sloane's true achievement during his time at the Royal Society was in acting as a conduit between the worlds of science, politics and high society. Sloane's time in France at the beginning of his career later enabled him to fulfil the role of intermediary between British and French scientists, fostering the sharing of knowledge between the two countries at the height of the Age of Enlightenment. Notables from that period who visited Sloane to view his collection include the Swiss anatomist Albrecht von Haller, Voltaire, Benjamin Franklin and Carl Linnaeus. He had been introduced to the concept of inoculation by Lady Mary Wortley Montagu in the court of Queen Caroline.
Британ мұражайы мен Челси физикалық бақшасы
Слоан 1712 жылы Лондонның Челси манорын сатып алғаннан кейін, Челси физикалық бағының құрылуына жағдай жасады. Өмірі бойы Слоан 71 000-нан астам зат жинады: кітаптар, қолжазбалар, суреттер, монеталар мен медальдар, өсімдік үлгілері және тағы басқалары. Коллекционер ретіндегі ең үлкен жетістігі – 1702 жылы (белгілі бір қарыздарды төлеу шартымен) Уильям Куртенге тиесілі болған қызығушылықтар кабинетін иеленуі болды, ол өмірін жинаумен өткізген. 1741 жылы Слоан зейнетке шыққанда, оның кітапханасы мен қызығушылықтар кабинеті, ол оны Блумсбериден Челсидегі үйіне көшірген, ерекше құндылыққа ие болды. Ол Уильям Куртен, кардинал Филиппо Антонио Гуальтерио, Джеймс Петивер, Нехемия Грю, Леонард Плюкенет, Бофорт герцогинясы, Адам Баддл, Пол Герман, Франц Киггелер және Герман Бурхааве жинаған кең көлемді табиғаттану коллекцияларын алған.
Sloane's purchase of the manor of Chelsea, London, in 1712, provided the grounds for the Chelsea Physic Garden. Over his lifetime, Sloane collected over 71,000 objects: books, manuscripts, drawings, coins and medals, plant specimens and others. His great stroke as a collector was to acquire in 1702 (by bequest, conditional on paying of certain debts) the cabinet of curiosities owned by William Courten, who had made collecting the business of his life. When Sloane retired in 1741, his library and cabinet of curiosities, which he took with him from Bloomsbury to his house in Chelsea, had grown to be of unique value. He had acquired the extensive natural history collections of William Courten, Cardinal Filippo Antonio Gualterio, James Petiver, Nehemiah Grew, Leonard Plukenet, the Duchess of Beaufort, Adam Buddle, Paul Hermann, Franz Kiggelaer and Herman Boerhaave.
Өлім және мұра
Сэр Ханс Слоун өмірінің соңғы жылында денесінің бір бөлігіне сал қағумен бірге ауруға шалдықты. Оның мұрасы сол жылы қабылданған заңмен осы шарттарда қабылданды, ал коллекциясы Георг II патшалық кітапханасы және басқа да заттармен бірге қабылданды. Кураторлар коллекцияны тек ғалымдар мен жоғары топтың өкілдері ғана көруі керек деп есептеді. Олардың ойынша, қара жұмысшылардың мұражайға келіп, коллекцияны тамашалауына келісім бермеді, себебі олар оларды мұндай құрметке лайық деп санамады. Кураторлар білім алудың тек жоғары топтың құқығы екеніне сенді. Слоанның туған қаласы Киллилегтің алаңында оның толық бойы бейнеленген мүсіні орнатылды. Бұл шешім сол жылы құлдықтан пайда тапқандарға арналған ескерткіштерді алып тастау науқанының бір бөлігі болды. History Ireland журналының авторы Тони Канаван бұл шешім туралы жазып, Слоан отбасының Шотландиядан Ирландияға Ульстер плантациясы (немесе дәлірек айтқанда, Антрим және Даун плантациясы) кезінде көшіп келгенін айта келіп, "Слоан шотланд-ирландтық отбасынан шыққан, олар жергілікті халықты қуып, жерлерін тартып алғаннан кейін пайда тапқан, бірақ бұл мәселе ешқашан көтерілмеген сияқты" деп атап өтті.
In his final year, Sir Hans Sloane suffered from a disorder with some paralysis. The bequest was accepted on those terms by an act passed the same year, and the collection, together with George II's royal library, and other objects. The Curators thought that only scholars and the upper class were allowed to see the collection. They weren't comfortable with the idea that the lower class was able to come to the museum and look at the collection because they didn't think that lower class citizens were worthy. The Curators believed that learning was a privilege that only the upper class had. A life size statue of Sloane was erected in the town square of Killyleagh, the town in which he was born. The decision came as part of that year's wave of removals of monuments to those who had benefited from slavery. History Ireland contributor Tony Canavan, writing of the decision and observing the fact that the Sloane family had moved to Ireland from Scotland during the Plantation of Ulster (or, more correctly, during the Plantation of Antrim and Down), noted that "the fact that Sloane came from a Scots Irish family who benefited from a different kind of plantation, following the expulsion of natives and the confiscation of their land, [which seemed] never to have been an issue".