Кіріспе

Asphodelaceae тұқымдасына жататын гүлді туыс. Автоматты taxobox
| taxon = Asphodelus
| image = Asphodelus albus0. jpg
| image caption = Ақ асфодель (Asphodelus albus)
| authority = L.
| synonyms ref= оны алғаш рет 1753 жылы Карл Линней сипаттаған. Бұл туыс бұрын лилия тұқымдасына (Liliaceae) кіретін. Туыстың өсіп-өнімді жері – қоңыржай Еуропа, Жерорта теңізі, Африка, Таяу Шығыс және Үндістан субконтиненті. Кейбір түрлері Жаңа Зеландия, Австралия, Мексика және АҚШ-тың оңтүстік-батысы сияқты жерлерге әкелінген және қазір сол жерлерде табиғи түрде өседі. Көптеген асфодельдер кең таралған бақша өсімдіктері болып табылады, олар жақсы дренаждалған топырақ пен мол күн жарығында өседі.

Кейіпкер

Бұл өсімдіктер – тар, шоғырлы түбірлік жапырақтары және ақ немесе сары гүлдері бар әдемі тікенекті, көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Asphodelus albus және A. fistulosus ақ гүлдерге ие және биікке дейін өседі; A. ramosus – ірі өсімдік, оның үлкен ақ гүлдерінің әрбір бөлігінің ортасында қызғылт қоңыр жолақ болады.

Этимология

Тұқым атауы грек тіліндегі ἀσφόδελος (asphodelos) сөзінен шығарылған.

Мифология

Грек аңыздарында асфодель – өлгендер мен әлем астымен байланысты ең танымал өсімдіктердің бірі. Гомер оны өлгендердің жиналатын орны – ұлы даланың жамылғысы деп сипаттайды. Оны қабірлерге отырғызған, және ол көбінесе асфодель гүлдерімен әшекейленген Персефонамен байланыстырылады. Өліммен байланысының себебі, әрине, оның жапырақтарының күлгін сұр түсі мен сарғыш гүлдері, олар әлем астының көлеңкесі мен өлімнің солғын түсін еске түсіреді. Кедей гректер оның тамырларын жеген, сондықтан бұл тағамтар көлеңкелерге лайық деп саналған. Асфодельтің улы жылан шаққанда емдеуге және бақсылыққа қарсы құрал ретінде де қолданылғаны айтылады; ол егеуқұйрықтар үшін өлімге себеп болса, шошқаларды аурудан сақтапты. Ливия көшпелілері асфодель сабақтарынан үйлерін салған.