Қант диабетінде базалық инсулин деңгейінің реттелуі
Basal rate
Базалық инсулин деңгейі – қандағы глюкозаны реттеуге қажетті үздіксіз инсулин мөлшері. Инсулин сорғысы немесе ұзақ әсерлі инсулин көмегімен басқарылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Базальдық жылдамдық – биологияда қандай да бір химиялық заттың немесе процестің үздіксіз қамтамасыз етілу жылдамдығы. Диабет меллитусы (қант диабеті) жағдайында, бұл жасушалардағы глюкоза мен аминқышқылдарын бақылау үшін қажетті инсулиннің төмен деңгейде үздіксіз берілуі болып табылады. Инсулиннің болу дозасымен бірге базальдық инсулин инсулинге тәуелді адамның жалпы инсулин қажеттілігін толықтырады. Инсулин сорғысы және білезік контроллері – базальдық инсулин жылдамдығын қатаң бақылаудың бір жолы. Баяу босатылатын инсулиндер (мысалы, Lantus және Levemir) ұқсас әсерді қамтамасыз ете алады. Денсау адамдарда базальдық жылдамдықты бүйрек безі (панкреас) бақылайды, ол кез келген уақытта инсулиннің тұрақты мөлшерін қамтамасыз етеді. Денеге қан ағынындағы глюкозаны пайдалану үшін осы инсулин ағыны қажет, сондықтан глюкозадағы энергия дене функцияларын орындау үшін қолданылады. Базальдық жылдамдық қажеттілігі жеке адамдар үшін сол күні атқаратын әрекеттеріне байланысты өзгеруі мүмкін. Мысалы, егер адам белгілі бір күні көп қозғалмаса, базальдық жылдамдығы төмендейді, себебі көп энергия жұмсалмайды. Керісінше, адам белсенді болса, базальдық жылдамдығы күрт артады. Базальдық жылдамдық тіпті күн бойы сағат сайын өзгеруі мүмкін. Мысалы, инсулин қажеттілігі әр түрлі әрекетке байланысты. Спортпен айналысу, үй шаруасын орындау, сауда жасау, бау-бақшамен айналысу, үйді жинау және алкоголь ішу сияқты әрекеттердің барлығы базальдық жылдамдықты төмендетуді қажет етеді. Бұл әрекеттердің барлығы энергияны қажет етеді, сондықтан глюкозаны пайдаланады; дене үшін отын ретінде пайдалану үшін глюкоза деңгейін жеткілікті деңгейде ұстау үшін базальдық жылдамдық төмендеуі керек. Ал қызба, суық тию, оқу, кортизон құрамындағы дәрілер қабылдау және қозғырғыштық моменттері базальдық жылдамдықтың өзгеше болуын қажет етеді. Мұндай жағдайларда денеде глюкозаның артық қоры болады, сондықтан глюкоза деңгейі төмендеуі керек. Бұл төмендеуді тудыру үшін базальдық жылдамдықты арттыру қажет, бұл инсулиннің шығарылуын күшейтеді және қан ағынынан артық глюкозаны сіңіруге көмектеседі. Диабетпен ауыратын адамдар өздерінің базальдық жылдамдықтарын білуі және оларды сәйкесінше реттеуі керек. Базальдық жылдамдықты әртүрлі әдістер арқылы арттыру және төмендету мүмкін. Мысалы, диабетпен ауыратын адамдар инсулин сорғысын жиі пайдаланады, ол инсулиннің қан ағынына берілу мөлшерін арттырады. Диабетпен ауыратын адамдар сондай-ақ қандағы қант деңгейінің төмендеуіне себеп болатын көмірсуларды немесе қанттарды жеуі мүмкін. Қандағы қант деңгейін және базальдық жылдамдықты қалай бақылап, реттесе де, өзгерістерді біртіндеп жасау маңызды. Базальдық жылдамдықтың бастапқы төмендетуі бастапқы мөлшерлемеден 10% аспауы тиіс. Алғашқы төмендетуден кейін қандағы қант деңгейінің қаншалықты өзгергенін анықтау қажет. Егер қандағы қант деңгейі төмендесе, келесі жолы базальдық жылдамдықты 20% төмендету керек. Егер қандағы қант деңгейі көтерілсе, 10% төмендету тым көп болған, сондықтан келесі жолы базальдық жылдамдықты төмендетудің қажеті жоқ. Егер қандағы қант деңгейі салыстырмалы түрде тұрақты болса, базальдық жылдамдықты 10% төмендету жеткілікті. Базальдық жылдамдықты өзгерту шаралары біртіндеп жүргізілуі керек болғандай, базальдық жылдамдықты өзгертудің нақты нәтижесі бірден байқалмайды. Базальдық жылдамдықтың өзгеруі әрекеттен кейін шамамен екі сағаттан кейін сезіледі. Бұл диабетпен ауыратын адамдар үшін өте маңызды, себебі ол олардың базальдық жылдамдықтарын бақылау үшін қашан әрекет ету керектігіне әсер етеді. Мысалы, егер тәуліктің белгілі бір уақытында қандағы глюкоза деңгейімен проблема байқалса, олар бұл проблема бұрын болған уақыттан екі сағат бұрын базальдық жылдамдықты өзгерту үшін әрекет етуі керек.
Basal rate, in biology, is the rate of continuous supply of some chemical or process. In the case of diabetes mellitus, it is a low rate of continuous insulin supply needed for such purposes as controlling cellular glucose and amino acid uptake. Together with a bolus of insulin, the basal insulin completes the total insulin needs of an insulin dependent person. An insulin pump and wristop controller is one way to arrange for a closely controlled basal insulin rate. The slow release insulins (e. g., Lantus and Levemir) can provide a similar effect. In healthy individuals, basal rate is monitored by the pancreas, which provides a regular amount of insulin at all times. The body requires this flow of insulin to enable the body to utilize glucose in the blood stream, so the energy in glucose can be used to carry out bodily functions. Basal rate requirements can differ for individuals depending on the activities they will carry out on that particular day. For example, if one is not highly active on a certain day, they will have a decreased basal rate because they are not using a lot of energy. On the other hand, basal rate increases dramatically when an individual is highly active. Basal rates often even vary from hour to hour throughout the day. For example, one's insulin needs vary from activity to activity. Activities, such as sports, housework, shopping, gardening, tidying the house, and consuming alcohol all require a lowering in basal rate. These activities all require energy and, thus, use glucose; basal rate must decrease in order to keep glucose levels high enough to be used as fuel for the body. On the other hand, fevers, having a cold, taking a nap, taking cortisone containing medication, and moments of excitement call for different basal rate needs. In these instances, the body has an overwhelming supply of glucose, and glucose levels need to decrease. To induce this decrease, basal rate needs to increase to increase insulin release to absorb some of the excess glucose from the blood stream. Those with diabetes mellitus must be aware of their basal rates and regulate them accordingly. Basal rate can be raised and lowered through various methods. For example, individuals with diabetes mellitus often use an insulin pump to supply an increased amount of insulin into the blood stream. Those with diabetes also may eat carbohydrates or sugars to account for low blood sugar. However one monitors and regulates their blood sugar levels and basal rates, it is important to make changes gradually. An initial lowering in basal rate should be no more than 10% of the original. After the initial lowering point, one must note the factor by which one's blood sugar changes. If blood sugar levels decreased, one should lower their basal rate by 20% next time. If their blood sugar levels increased, a lowering of 10% was too great, and one should not lower their basal rate at all next time. If blood sugar levels remained relatively constant, a drop in basal rate of 10% was sufficient. Just as the action to change basal rate should be gradual in nature, the actual response from changing basal rate does not happen instantly. A change in basal rate is felt around two hours after the action is done. This is especially important for those with diabetes to note, as it affects when they should act to monitor their basal rates. For example, if there is a particular time in the day when one notices a problem with blood glucose levels, they should act to change their basal rate accordingly two hours prior to when the problem was previously experienced.
Базалық мөлшердің себептері
Бауыр – тамақтанбаған кезде де үздіксіз түрде глюкоза өндіретін басты мүше. Бауыр глюкозаны майлардан немесе бұрын жеген тағамдардан қамтамасыз етеді. Сондықтан базалық деңгейді инсулиннің бастапқы дозасынан кейінгі "екінші болус" ретінде қарастыруға болады.
The liver is the primary contributing organ which produces glucose continuously even when nothing is being eaten. The liver will supply glucose either from fats or from previously eaten foods. Therefore, the basal rate can be thought of as a sort of "second bolus" after the initial bolus intake of insulin.
Базалық мөлшерлемені модельдеу
Ересектердегі диабетпен ауыратын көптеген науқастардың (21 жастан асқан) инсулиннің күндізгі мөлшерінің 60%-ы тамаққа (болусқа) және 40%-ы базальдық дозаға сәйкес келуі мүмкін. Бұл арақатынас әр адамның дене мөлшеріне, белсенділік деңгейіне және күндік калория мөлшеріне байланысты өзгеруі мүмкін, бірақ ересектердегі диабетпен ауыратын адам үшін базальдық дозаны анықтау үшін жақсы бастапқы нүкте болып табылады. Сондықтан, базальдық дозаны бірнеше күндік болз инсулинінің орташа мөлшеріне сүйене отырып белгілеуге болады. Барлық болз инсулинінің жалпы орташа мөлшерін есептеп, осы санды 36-ға бөлгенде, 60:40 арақатынасы бар кез келген адам үшін қажетті сағаттық базальдық доза анықталады.
Most adult diabetics (over the age of 21) will have a fairly constant ratio of bolus:basal of 60%:40%, where 60% of all insulin intake in a single 24 hour period will be attributed to meals (bolus) and 40% should then be attributed to the basal rate. This ratio will fluctuate from person to person depending on their size, activity level, and caloric intake as well but is a good baseline for determining the correct basal rate for an adult diabetic. Thus, the basal rate could theoretically be set based on an averaged bolus insulin intake of several days. Averaging the total bolus, and then dividing this number by 36 would then give the required hourly basal rate intake for any individual with a 60:40 ratio established.