Кіріспе
Автономды нейропатия (АН немесе ААН) – ерікті емес, сезімтал емес жүйке жүйесіне (яғни автономды жүйке жүйесіне) әсер ететін полиневропатия түрі. Көбінесе несеп қуығының бұлшық еттері, жүрек-қан тамырлар жүйесі, ас қорыту жолы және жыныс мүшелері сияқты ішкі органдарға әсер етеді. Бұл жүйкелер адамның саналы бақылауында болмайды және автоматты түрде жұмыс істейді. Автономдық жүйке талшықтары омыртқа миынан тыс, көкірек, құрсақ және шанақ аймақтарында ірі жиынтықтарды құрайды. Олар омыртқа миымен және соңында мимен байланысқа ие. Автономды нейропатия көбінесе 1 және 2 типті қант диабетімен ұзақ жылдар бойы ауырған адамдарда кездеседі. Көп жағдайда, бірақ әрқашан емес, автономды нейропатия басқа нейропатия түрлерімен бірге дамиды, мысалы, сенсорлық нейропатиямен. Автономды нейропатия – автономдық жүйке жүйесінің жұмысындағы бұзылудың (дизавтономия деп аталады) бір себебі, бірақ жалғыз себеп емес. Миға немесе омыртқа миына әсер ететін кейбір аурулар да автономдық дисфункцияны тудыруы мүмкін, мысалы, көп жүйелік атрофия, демек, автономды нейропатияға ұқсас белгілерге себеп болуы мүмкін.
Себептер
Көптеген денсаулық проблемалары автономды нейропатияны тудыруы мүмкін. Автономды нейропатияның ең көп кездесетін себептері: Қант диабеті, автономды нейропатияның ең көп таралған себебі, денедегі жүйкелерге біртіндеп зақым келтіруі мүмкін. Мойынға жасалған операция немесе сәулелік терапия салдарынан жүйкелердің зақымдануы. Кейбір дәрі-дәрмектермен емделу, соның ішінде қатерлі ісіктерді емдеу үшін қолданылатын химиялық терапия препараттары. Ағзалардағы белоктың қалыптан тыс жиналуы (амилоидоз), ол ағзалар мен жүйке жүйесіне әсер етеді. Иммундық жүйенің қалыптан тыс шабуылы (автоиммундық автономды ганглиопатия), кейде қатерлі ісік диагнозы қойылмаған кезде де болатын паранеопластикалық синдромның бір бөлігі ретінде. Белгілі бір жұқпалы аурулар. Ботулизм, Лайм ауруы және ВИЧ сияқты кейбір вирустар мен бактериялар автономды нейропатияны тудыруы мүмкін. Мұрагерлік аурулар. Кейбір тұқым қуалайтын аурулар автономды нейропатияны тудыруы мүмкін. Аутоиммундық аурулар, онда иммундық жүйе дененің, соның ішінде жүйкелердің бөліктеріне шабуыл жасап, зақымдайды. Мысалдары: Сьегрен синдромы, жүйелік қызыл жегі, ревматоидты артрит және целиакия ауруы. Гийен-Барре синдромы – автономды жүйкелерге әсер етуі мүмкін, жылдам дамитын автоиммундық ауру.
Diabetes, which is the most common cause of autonomic neuropathy, can gradually cause nerve damage throughout the body. Injury to nerves caused by surgery or radiation to the neck. Treatment with certain medications, including some drugs used in cancer chemotherapy. Abnormal protein buildup in organs (amyloidosis), which affects the organs and the nervous system. An abnormal attack by the immune system (autoimmune autonomic ganglionopathy), sometimes as part of a paraneoplastic syndrome which can occur even when cancer has not yet been diagnosed. Certain infectious diseases. Some viruses and bacteria, such as botulism, Lyme disease and HIV, can cause autonomic neuropathy. Inherited disorders. Certain hereditary disorders can cause autonomic neuropathy. Autoimmune diseases, in which the immune system attacks and damages parts of the body, including the nerves. Examples include Sjögren syndrome, systemic lupus erythematosus, rheumatoid arthritis and celiac disease. Guillain–Barré syndrome is an autoimmune disease that happens rapidly and can affect autonomic nerves.