Кіріспе
Потометр (гр. ποτό = мас, μέτρο = өлшегіш) – жапырақты өркеннің су сіңіру жылдамдығын өлшеуге арналған құрылғы, ол транспирация арқылы жоғалтылған су көлеміне шамамен тең. Су сіңірудің себептері фотосинтез және транспирация. Транспирация жылдамдығын екі тәсілмен бағалауға болады: біріншіден, белгілі бір уақыт ішінде градуировкаланған түтікшедегі су деңгейінің төмендеу қашықтығын өлшеу арқылы (жайындама тәсіл). Бұл кесілген өркеннің су сіңіруіне байланысты деп есептеледі, бұл транспирация арқылы жоғалған су көлемін толықтыру үшін қажет. Екіншіден, уақыт өте келе потометрдің массасының азаюын өлшеу арқылы (тікелей тәсіл). Бұл жағдайда массаның жоғалуы транспирацияға байланысты деп саналады. Потометрлердің екі негізгі түрі бар: көпіршікті потометр (төменде егжей-тегжейлі сипатталғандай) және массалық потометр. Массалық потометр – тамыры ыдысқа батырылған өсімдік. Бұл ыдыс цифрлық таразыға қойылады, өсімдік жоғалтқан су мөлшерін анықтау үшін көрсеткіштер алынуы мүмкін. Құрылымдық ерекшеліктері Потометрлердің дизайны әртүрлі болуы мүмкін, бірақ олардың барлығы бірдей негізгі принципке сүйенеді. Капиллярлық түтікше. Капиллярға көпіршік енгізіледі, ал өсімдік су сіңіргенде ол қозғалады. Түтікшедегі белгілі бір аралықтарды белгілеу арқылы су сіңіруді өлшеуге болады. Су резервуары. Әдетте, краны бар шұңқыр; резервуардағы кранды ашу арқылы көпіршік қайта орналасады. Кейбір конструкцияларда шприц қолданылады. Өркенді ұстауға арналған түтікше. Өркен сумен жанасуы керек, сонымен қатар су беті ауаға тимеуі тиіс. Әйтпесе, булану өлшеулерге кедергі келтіреді. Петролейлі вазелинмен майланған резеңке тығын жеткілікті. Дайындалу Өсімдіктің жапырақты өркенін кесіп, түбін суға батырыңыз. Бұл ксилеманың ауаға толуына кедергі келтіреді. Жапырақтарды ылғалдандыру транспирация жылдамдығын өзгертеді. Потометрдің барлық бөліктерін раковинаға батырыңыз. Барлық ауа көпіршіктері шыққанша оны жылжытыңыз. Су астында өркеннің сабағын қайтадан кесіңіз. Оны тығынға салыңыз, егер тығын бекімейтін болса, оны көп мөлшерде петролейлі вазелинмен майлаңыз, содан кейін тығынды потометрге салыңыз. Кран жабық екеніне көз жеткізіңіз, содан кейін құрастырманың барлық бөліктерін судан шығарыңыз. Капиллярлық түтікшенің ұшын ауа көпіршігі пайда болғанша судан шығарып, содан кейін ұшын суы бар ыдысқа салыңыз.
Indirectly by measuring the distance the water level drops in the graduated tube over a measured length of time. It is assumed that this is due to the cutting taking in water which in turn is necessary to replace an equal volume of water lost by transpiration. Directly by measuring the reduction in mass of the potometer over a period of time. Here it is assumed that any loss in mass is due to transpiration. There are two main types of potometers: the bubble potometer (as detailed below), and the mass potometer. The mass potometer consists of a plant with its root submerged in a beaker. This beaker is then placed on a digital balance; readings can be made to determine the amount of water lost by the plant. Design
Potometers come in a variety of designs, but all follow the same basic principle. A length of capillary tube. A bubble is introduced to the capillary; as water is taken up by the plant, the bubble moves. By marking regular gradations on the tube, it is possible to measure water uptake. A reservoir. Typically a funnel with a tap; turning the tap on the reservoir resets the bubble. Some designs use a syringe instead. A tube for holding the shoot'''. The shoot must be held in contact with the water; additionally, the surface of the water should not be exposed to the air. Otherwise, evaporation will interfere with measurements. A rubber bung greased with petroleum jelly suffices. Preparation
Cut a leafy'' shoot for a plant and plunge its base into water. This prevents the xylem from taking up any air. Wetting the leaves themselves will alter the rate of transpiration. Immerse the whole of the potometer into the sink. Move it about until all the air bubbles come out. Recut the shoot's stem underwater. Put it into the bung; grease the bung with plenty of petroleum jelly if it doesn't stay and then put the bung into the potometer. Make sure the tap is closed, then lift the whole assembly out of the water. Leave the end of the capillary tube out of the water until an air bubble forms, then put the end into a beaker of water.
Қолдану
жапырақты өскіннің су сіңіру жылдамдығын өлшеу, бұл көрсеткіш терлеу арқылы жоғалған су мөлшеріне шамалы тең.
Сақтық шаралары
Өсімдіктің бұтағы кесілген кезде, оны дереу суға батыру керек (тек кесілген бөлігі). Содан кейін, судың ішінде шағын бөлігі кесіледі. Бұл ксилема тамырларына ауаның енуін болдырмайды. Сынақ жүргізіліп жатқан өзгерістен басқа, потометрдің басқа жағдайлары өзгертілмеуі тиіс, себебі сыртқы жағдайлар (мысалы, температура) судың сіңірілуін анықтайды. Әбден су өткізбейтіндей етіп жасау керек, сонда судың ағып кетуіне жол болмайды.
Шектеулер
Потометр судың сіңірілу жылдамдығын өлшейді, бұл терлеу процесінен өзгеше. Себебі өсімдік сіңірген судың барлығы терлеуге жұмсалмайды (сіңірілген су фотосинтез үшін немесе жасушалардың тургорлық қысымын сақтауға пайдаланылуы мүмкін). Терлеу жылдамдығын тікелей өлшеу үшін, судың сіңірілу жылдамдығын емес, жапырақтардағы судың ауысуын анықтайтын ғылыми құралды қолданыңыз. Дегенмен, көбінесе өсімдік сақтайтын су мөлшері өте шағын болғандықтан, оны ескермеуге болады.