Ролло Мэй: Экзистенциалды психолог және оның өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Американдық психолог (1909–1994)

Ролло Рис Мэй (21 сәуір 1909 – 22 қазан 1994) – американдық экзистенциалдық психолог және ықпалды «Махаббат және Еркектер» (1969) кітабының авторы. Ол көбінесе гуманистік психологиямен және экзистенциалистік философиямен байланысты, ал Виктор Франклмен бірге экзистенциалдық психотерапияның маңызды жақтаушысы болды. Философ және теолог Пол Тиллих оның еңбектеріне елеулі әсер еткен жақын досы еді. Мейдің басқа жұмыстары: «Қайғының мәні» (1950, қайта қарастырылған 1977) және «Жаратуға батылдық» (1975), Тиллихтің «Болуға батылдық» кітабының атымен аталады.

Ерте өмір

Риз Мей, немесе басқаша «Ролло» Мей, 1909 жылғы 21 сәуірде Огайо штатының Ада қаласында дүниеге келді. Оның анасы Мэти Баутон, әкесі Эрл Титтл Мей – ерлер христиан қауымдастығының өкілі, алты баланың ағасы және екіншісі. Оның аты Ролло, ал анасы оны «Кішкентай Ролло» деп шақыратын, себебі ол 19 ғасырдағы Джейкоб Эбботттың «Кішкентай Ролло» атты балалар кітабының басты кейіпкерімен аталған. Ролло бұл лақапқа наразы болғаны айтылады, бірақ 10 ғасырдағы норман Ролло Басқыншы туралы білгеннен кейін оны қабылдады. Кейбір адамдар Роллоның балалық шағы ата-анасының ажырасуы және үлкен әпкесінің психикалық денсаулық мәселелерімен күресіп, жиі ауруханаға түсуі салдарынан қиын болғанын айтады. Анасы көбінесе балаларды жалғыз қалдыратын, ал әпкесінің шизофрениясы бар екенін ескерсек, ол көптеген жауапкершілікті мойнына алды. Мичиган мемлекеттік университетінде ағылшын тілі мамандығын бітіргенімен, радикалды студенттік журналға қатысқандығы үшін оқудан шығарылды. Содан кейін Оберлин колледжінде оқып, ағылшын тілінен бакалавр дәрежесін алды. Ол үш жыл Грекиядағы Анатолия колледжінде оқытушы болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол дәрігер және психотерапевт Альфред Адлермен бірге оқыды, оның кейінгі еңбектері теориялық тұрғыдан ұқсас. АҚШ-қа оралғаннан кейін ол дін қызметкері болып тағайындалды, бірақ бірнеше жылдан кейін психология мамандығын алу үшін осы қызметтен бас тартты. 1942 жылы туберкулезге шалдыққан ол 18 ай санаторияда жатты. Кейіннен ол 1938 жылы Біріккен теологиялық семинарияда Б.Д. (Бакалавр Діни Білім) және 1949 жылы Колумбия университетінің Мұғалімдер колледжінде клиникалық психология бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Мей Сан-Францискодағы Saybrook Graduate School and Research Center-дің негізін қалаушы және оқытушысы болды. Өмірінің соңғы жылдарын Сан-Франциско шығанағындағы Тибурон қаласында өткізді. Мей 85 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды, оның қасында әйелі Джорджия және достары болды. Ол кеңес беру тәжірибесі туралы айтады. Ол эмпатия, дін, жеке тұлғаның проблемалары және психикалық денсаулық сияқты тақырыптарды қарастырады. Мей осы мәселелерге қатысты өз пікірін білдіреді және кеңесші оларды кездестірген жағдайда оларды қалай шешуге болатынын талқылайды (1965 жылғы мамыр). Одан кейін ол «Жаратылыстық өмірдің бұлақтары: Адам табиғаты мен Құдайды зерттеу» (1940) атты теориялық кітабын жариялады, онда Фрейд пен Адлер сияқты басқалардың еңбектерін сынап, тұлғалық теорияны ұсынады. Ол жеке тұлға олар ұсынғаннан гөрі терең деп санайды. Мей сонымен қатар Фрейдтік психологиядан (1940 жылғы мамыр) либидо сияқты терминдердің өзіндік мағынасын енгізеді. 1940 жылдары туберкулез диагнозы қойылып, докторлық диссертациясын жазуға мәжбүр болғандықтан, оның еңбектері тоқтатылды. 1950 жылдары жазған кітаптарының барлығы психикалық денсаулыққа арналған. «Қорқыныштың мағынасы» (1950) қорқыныштың психикалық денсаулыққа қалай әсер ететінін зерттейді. Сондай-ақ, ол қорқыныш сезімінің дамуға қалай көмектесетінін және оны дұрыс басқарудың қалай салауатты тұлғаға алып келетінін айтады. «Адам өзін іздеуде» (1953) еңбегінде Мей өзінің пациенттерімен болған тәжірибесі және олардың жалғыздық пен босқындық сияқты ортақ проблемалары туралы айтады. Мэй осы мәселеге тереңірек үңіліп, адамдардың құндылық сезіміне туа біткен қажеттілігін және өмірдің көбінесе үлкен қорқыныш сезімін тудыратынын талқылайды. Сондай-ақ, осы кезеңдерде қалай әрекет ету керектігі туралы кеңес береді (1953 жылғы мамыр). Мейдің 1950 жылдардағы «Бұрынғы өмір» (1958) атты соңғы еңбегінің барлығы Майдың өзі жазбаған, бірақ ол Экзистенциалдық психологияның тамырларын және Экзистенциалдық психологияның адам баласының өмір сүру табиғатын түсінудегі олқылықты түсінуде неге маңызды екенін қарастырады. Ол сондай-ақ Экзистенциалдық психотерапия және оның үлесі туралы айтады (Мей, Эрнест, Элленбергер және Аронсон, 1958).

Reese May, otherwise known as 'Rollo' May, was born in Ada, Ohio, on April 21,1909 to his Mother Matie Boughton and Father Earl Tittle May, a Men's Christian Associations Field Secretary, as the first son and the second eldest of six. His name sake, 'Rollo' or as his Mother called him, 'Little Rollo' based on the title character from a series of children's' books titled, 'Little Rollo' written by Jacob Abbott in the 19th century. Rollo was reported to have a intense lack of like for this nickname; however, he made his peace with the moniker after learning about Rollo the Conqueror, a tenth century Norman. Some may describe Rollo's childhood as difficult due to the divorce of his parents and to his oldest sister's struggle with mental health that resulted in frequent hospitalizations. His mother often left the children alone, and with his sister suffering from schizophrenia, he bore much of the burden. At Michigan State University he majored in English, but was expelled due to his involvement in a radical student magazine. After that, he attended Oberlin College and received a bachelor's degree in English. He spent three years teaching in Greece at Anatolia College. During this time, he studied with doctor and psychotherapist Alfred Adler, with whom his later work shares theoretical similarities. He was ordained as a minister shortly after coming back to the United States, but left the ministry after several years to pursue a degree in psychology. He was diagnosed with tuberculosis in 1942 and spent 18 months in a sanatorium. He later attended Union Theological Seminary for a BD during 1938, and Teachers College, Columbia University for a PhD in clinical psychology in 1949. May was a founder and faculty member of Saybrook Graduate School and Research Center in San Francisco. He spent the final years of his life in Tiburon on San Francisco Bay. May died of congestive heart failure at the age of 85, attended by his wife, Georgia, and friends. talks about his experience of counseling. Some of the topics he looks at are empathy, religion, personality problems and mental health. May also gives his perspective on these and also discusses how to handle those particular types of issues should a counselor encounter them (May 1965). He followed with a more theoretical book, The Springs of Creative Living: A Study of Human Nature and God (1940) presenting a personality theory influenced by critiquing the work of others, including Freud and Adler. He claims that personality is deeper than they presented. This is also where May introduces his own meaning for different terms such as libido from Freudian Psychology (May, 1940). His writings were interrupted in the 1940s due to being diagnosed with tuberculosis and having to work on his PhD. His later books in the 1950s all focus on mental health. The Meaning of Anxiety (1950) explores anxiety and how it can affect mental health. May also discusses how he believes that experiencing anxiety can aid development and how dealing with it appropriately can lead to having a healthy personality. In Man’s Search for Himself (1953), May talks about his experience with his patients and the recurring problems they had in common such as loneliness and emptiness. May looks deeper into this and discusses how humans have an innate need for a sense of value and also how life can often present an overwhelming sense of anxiety. May also gives signposts on how to act during these periods. (May, 1953). May's final writing in the 1950s Existence (1958) is not entirely by May, but he examines the roots of Existential Psychology and why Existential Psychology is important in understanding a gap in human understanding of the nature of existence. He also talks about the Existential Psychotherapy and the contributions it has made. (May, Ernest, Ellenberger & Aronson, 1958)

Психология және адамдық дилемма (1967)

Мей бұл кітапты өзінің қазінгі дейінгі және басқа ойшылдардың көптеген идеяларын талқылауға пайдаланады, сондай-ақ кітап жарық көрген күніне қарамастан, кейбір заманауи ойларды да қамтиды. Мей бұрынғы көзқарастарын, мысалы, үлкен қорқыныш пен адамдардың өзінің маңызсыздығын сезіну секілді мәселелерді одан әрі дамытады (Май, 1967).

Махаббат және ерік (1969)

Майдың ең ықпалды кітаптарының бірі. Ол махаббат пен даймоника туралы өз пікірін айтады; олардың табиғаттың бір бөлігі екендігін, және жоғары жақ емес екенін түсіндіреді. Май сонымен қатар махаббат пен жыныстық қатынастың қақтығыста болатынын және олардың екі бөлек нәрсе екенін талқылайды. Кітаптың соңында Май депрессия мен шығармашылық туралы да сөз қозғайды. Осы кітаптағы кейбір ойлар Майдың ең белгілі пікірлері болып табылады (Май, 1969).

Билік пен кінәсіздік: зорлық-зомбылықтың көздерін іздеу (1972)

Мей бұл кітапты жаңа ойларды тудыруға және сөздерді өзінің көзқарасына сәйкес түсіндіруге қолданады; мысалы, билік пен дене күші және биліктің адамның жақсылығына да, жамандығына да алып келу мүмкіндігі. Мей 1972 жылы тағы бір идеяны қарастырады – өркениеттің көтеріліске қарсылықтан пайда болатынын. (Май, 1972).

"Жарату батылы" (1975)

Біздің идеяларымызды тыңдап, әлемнің құрылымын қалыптастыруға көмектесу – шығармашылық батылдығымыздың бастауы болып табылады; осы кітапта мамыр айының басты мақсаты осы. Мамыр адамдарды өмірдегі әдетке айналған жолдарды өзгертуге, қорқыныштарымен бетпе-бет келуге және өздерінің толық мүмкіндіктерін пайдалануға шақырады (Май, 1975).

"Еркіндік пен тағдыр" (1981)

Атауынан көрініп тұрғандай, Мей бұл кітапта еркіндік және тағдыр мәселесіне ден қояды. Ол еркіндіктің қандай мүмкіндіктер беретінін, ал тағдырдың бізге қалай шектеулер қоятынын, сонымен қатар олардың бір-біріне тәуелді екенін зерттейді. Мей өз ойларын түсіндіру үшін суретшілер, ақындар және басқа да авторлардың еңбектерін пайдаланады (Мей, 1981).

"Білудің ашылуы: экзистенциалдық психологиядағы жазбалар" (1983)

Мей экзистенциалдық психотерапияны егжей-тегжейлі қарастыру үшін Фрейдтің көзқарастары сияқты, басқалардың пікірлерін пайдаланады. Мей талқылайтын тағы бір мәселе – психоанализ бен экзистенциализмнің бірдей ой-санаат ағымынан туындауы мүмкін. Мей, 1983 ж. күйзеліс сезімімен қатар тұрақтылықты іздеуге ерекше назар аударады.

Менің сұлулыққа деген ізденіс (1985)

Мемуарлық туынды ретінде Мей сұлулықтың күші туралы жеке ойларын айтады. Ол сондай-ақ, әлемде сұлулықты түсініп қана қоймай, құрметтеу қажет екеніне сенім білдіреді (Мей, 1985).

Аңыз үшін айқай (1991)

Бұл кітапта Мейдің адамдар мифтерді өмірінің мәнін түсінуге пайдалана алады деген пікірі қамтылған, бұл пікір Мейдің пациенттерінен алған жағдайлар негізінде құрылған. Мей осының, бағдарсыз әлемде жолын табуға мұқтаж адамдар үшін ерекше пайдалы болуы мүмкін екенін талқылайды (Мей, 1991 жыл).

Өмір психологиясы (1995)

Мей қайтыс болғанға екі күн бұрын осы кітаптың дайын түрін өңдеді. Ол Кирк Шнайдермен бірлесіп жазылған және экзистенциалдық психологияға жаңа серпіліс беру мақсадындағы еңбек болатын. Бұрынғы кітаптар сияқты, бұл да экзистенциалдық психотерапия туралы айтады және ғалымдарға арналған (May & Schneider, 1995).

Жетістіктер

1970 жылы Мейдің ең танымал еңбегі "Махаббат және Еркі" (1969) гуманистік зерттеулерге арналған Ральф Уолдо Эмерсон сыйлығын жеңіп алды және бестселлерге айналды. 1971 жылы Мей Америка Психологиялық Ассоциациясының Клиникалық психология ғылымы мен кәсібіне елеулі үлес қосқаны үшін сыйлығымен марапатталды. 1972 жылы Нью-Йорк Клиникалық Психологтар Қоғамы оған "Қуат және Тәбиғаттылығы" (1972) кітабы үшін доктор Мартин Лютер Кинг кіші атындағы сыйлықты табыс етті. 1987 жылы ол Кәсіби психологияға өмір бойы қосқан үлесі үшін Америка Психологиялық Қорының Алтын Медаль сыйлығын алды.

Табыс пен психологиялық негіз

Мей Солтүстік Америкалық гуманизмнің ықпалында болды және экзистенциалдық психологияны басқа философиялармен, әсіресе Фрейдтің философиясымен үйлестіруге қызығушылық танытты. Мей Ото Ранкты (1884–1939) экзистенциалдық терапияның ең маңызды алғышелі деп есептеді. Өліміне аз уақыт қалғанда Мей Роберт Крамер жинақтаған Ранктің американдық лекцияларына кіріспе жазды. "Мен Ото Ранкты Фрейдтің төңірегіндегі танылмаған ұлы гений деп ұзақтан бері санаймын", - деп жазды Мей. Мей көбінесе гуманистермен, мысалы, Абрахам Маслоумен бірге топтастырылады, ол Мейдің экзистенциалист ретіндегі зерттеулері мен теорияларына берік негіз берді. Мей Маслоуға қарағанда адам өмірінің күрделі мәселелерін тереңірек зерттейді. Эрих Фроммның Мейдің экзистенциалдық идеалдарымен келісетін көптеген ойлары болды. Фромм адамдардың қоғамдық нормаларға бағыну арқылы, өз қалауынша емес, қорқыныштан қалай қашуға тырысатынын зерттеді. Фромм сондай-ақ өзін-өзі тану мен еркін таңдауға назар аударды, олардың барлығы Мейдің көптеген зерттеулеріне негіз болды.