Кіріспе

Екі ойыншыға арналған стратегиялық болжау ойыны

Battleship (кейде «Соғыстық кемелер» немесе «Теңіз шайқасы» деп те аталады) – екі ойыншыға арналған стратегиялық болжау ойыны. Ол қағаз немесе тақтада сызылған торларға ойналады, онда әр ойыншының әскери кемелер флоты белгіленеді. Флотардың орналасқан жері қарсыласынан жасырылады. Ойыншылар кезекпен бір-бірінің кемелеріне «ату» жасайды, ал ойынның мақсаты – қарсылас ойыншының флотын жою болып табылады. Battleship бүкіл әлемде Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері қалам мен қағаз ойыны ретінде танымал. Ол 1930 жылдары түрлі компаниялар тарапынан блокнот пен қарындаш ойыны ретінде жарияланды және 1967 жылы Милтон Брэдли компаниясы пластикалық тақта ойыны ретінде шығарды. Ойын электронды нұсқаларын, бейне ойындарын, смарт құрылғыларға арналған қосымшаларды және фильмді дүниеге әкелді.

Тарих

Battleship ойынының пайда болуы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ойналған француздық L'Attaque ойынымен байланыстырылады, алайда 1890 жылғы Е. И. Хорсманның Basilinda ойынымен де салыстырулар жасалған, сонымен қатар, ойын Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ресейлік офицерлер тарапынан ойналған деген де мәлімет бар. Ойынның алғашқы коммерциялық нұсқасы – 1931 жылы АҚШ-та Starex компаниясы шығарған Salvo. 1930 және 1940 жылдары ойынның басқа да нұсқалары жарық көрді, оның ішінде Strathmore Company's Combat: The Battleship Game, Milton Bradley's Broadsides: A Game of Naval Strategy және Maurice L. Freedman's Warfare Naval Combat. Strategy Games Co. компаниясы Лос-Анджелес Колизейінің үстінен ұшып бара жатқан ұшақтарды бейнелейтін "Wings" атты нұсқасын жасады. Ойынның барлық алғашқы нұсқалары алдын ала басылған қағаз блокноттарынан тұрды. Бұл әртүрлі дыбыстарды шығара алатын, микропроцессорлық технологияны қолданған алғашқы ойыншықтардың бірі болды. Электрондық Battleship ойынын Деннис Уайман мен Бинг МакКой жобалаған. 1989 жылы "Электрондық сөйлейтін Battleship" ойыны жарық көрді. 2008 жылы алтыбұрышты плиткаларды пайдалана отырып, Battleship ойынының жаңартылған нұсқасы шығарылды. Жаңартылған нұсқада әр ойыншының тақтасында бірнеше аралдар бейнеленген, оларға "тұтқынға алынған адам" фигураларын орналастыруға болады. Кемелерді тек аралдардың маңына және тек ойыншының жартысына орналастыруға рұқсат етіледі. "Battleship" фильмі шыққан кезде, ойын 1967 жылғы түпнұсқа стиліне қайта оралды. 2008 жылғы жаңартылған нұсқа әлі де Battleship Islands деген атпен қолжетімді. Battleship компьютерлік ойын ретінде шығарылған алғашқы ойындардың бірі болды, оның нұсқасы 1979 жылы Z80 Compucolor үшін жарық көрді. Содан бері ойынның көптеген компьютерлік нұсқалары жасалды. Nintendo DS үшін Clubhouse Games ойынында Battleship Grid Attack деп аталады. Ол 7×7 торда ойналады және төрт ойыншыдан ойнау мүмкіндігі, кемелердің әртүрлі өлшемдері мен пішіндері сияқты шағын өзгерістерді қамтиды. Battleship ойынының нұсқалары көптеген әлеуметтік желілерде қолданба ретінде қолжетімді. Battleship сондай-ақ PlayStation 2 және Wii, сондай-ақ Xbox 360 (Xbox Live Arcade) үшін Hasbro Family Game Night ойындарының бір бөлігі болды. Бұл ойындар ережелерді өзгертеді, оның ішінде тордың өлшемі (8×12 NES нұсқасында, 8×8 Game Boy нұсқасында), кемелердің өлшемі (бір шаршыны алатын су асты кемесі) және әрбір кеме үшін арнайы зымырандар. Мысалы, NES нұсқасында крейсерде бес рет атуға болатын зымыран бар, ол бір жүрісте тордағы X пішінінде бес шаршыны соғады. Су асты кемелерін іздеуге арналған сонар және кемелерді анықтауға арналған әуе барлауы да қолданылады. Battleship ойынының мини-нұсқасы The Hub's Family Game Night үшінші маусымында қолданылды, онда 5×5 тор пайдаланылады және үш кемені батырған алғашқы команда ойында жеңіске жетеді. 2012 жылы әскери ғылыми-фантастикалық фильмі Battleship шықты, ол Милтон Брэдлидің тақта ойынынан шабыттандырылған, бұл бейімделу шетелдік басып алу тақырыбындағы фильм. Фильмге негізделген Battleship ойынының нұсқасы жарық көрді, онда бір жақта шетелдік кемелердің ойыншықтары болды. 1973 жылы "Sub Search" деген атпен қосалқы нұсқасы шықты. Үш өлшемді ойын алаңын пайдаланып, жауынгерлік кемелер көп деңгейлі тақтаға жасырылған су асты кемелеріне тереңдік бомбаларын тастайды. Amazon Prime Video шоуының бір эпизодында The Grand Tour, жүргізушілер Ричард Хаммонд пен Джеймс Мэй екі кранмен (қызыл және жасыл түсте) және 20 REVAi көлігімен зымыран ретінде Battleship ойынын ойнады. Кемелердің ішінде автокөліктер мен кемпингтік фургон да болды.

Вариациялар

1931 жылғы Salvo нұсқасында ойыншылар бір уақытта белгілі бір саны алаңдарды нысанаға алады және барлық алаңдарға бірден шабуыл жасалады. Ойыншы әдетте бір кезекте бес (әр суға батпаған кеме үшін біреуден) алаңды нысаналай алады, ал ойыншының кемесінің бірі жойылған кезде оқтардың саны азаяды. Battleship ойынының бір түрі ойыншыларға кеме батқанын хабарламауға мүмкіндік береді, соның салдарынан қарсыласы аймақ бос екенін анықтау үшін одан әрі оқ атуға мәжбүр болады.