Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мойынға тағылатын әшекей бұйымдар
Jewellery worn around the neck
Алқа – мойынға тағылатын әшекей бұйым. Алқалар адамзат тарихындағы ең ерте безендіру нысандарының бірі болуы мүмкін. Олар көбінесе салтанатты, діни, сиқырлы немесе жерлеу мақсатында қолданылады, сонымен қатар байлық пен мәртебенің символы ретінде де пайдаланылады, себебі олар көбінесе қымбат металдар мен тастардан жасалады. Алқаның негізгі бөлігі – мойынға оралатын жолақ, тізбек немесе бау. Бұл жолақтар көбінесе алтын, күміс және платина сияқты қымбат металдардан жасалады. Алқаларға әдетте қосымша әшекейлер ілінеді немесе алқаның өзіне орнатылады. Бұл әшекейлерге әдетте кулондар, медальондар, амулеттер, кресттер, сондай-ақ алмаз, жемчуг, рубин, изумруд, гранат және сапфир сияқты қымбат және жартылай қымбат тастар кіреді. Олар түрлі материалдардан жасалады және көптеген мақсаттарда қолданылады, кейде киім ретінде жіктеледі.
A necklace is an article of jewellery that is worn around the neck. Necklaces may have been one of the earliest types of adornment worn by humans. They often serve ceremonial, religious, magical, or funerary purposes and are also used as symbols of wealth and status, given that they are commonly made of precious metals and stones. The main component of a necklace is the band, chain, or cord that wraps around the neck. These are most often rendered in precious metals such as gold, silver, and platinum. Necklaces often have additional attachments suspended or inset into the necklace itself. These attachments typically include pendants, lockets, amulets, crosses, and precious and semi precious materials such as diamond, pearls, rubies, emeralds, garnets, and sapphires. They are made with many different type of materials and are used for many things and sometimes classed as clothing.
Тарихқа дейінгі мойынға арналған бұйымдар
Тарихи дәуірге дейінгі адамдар көбінесе әшекейлер жасау үшін қауырсын, сүйек, қабық және өсімдіктер сияқты табиғи материалдарды пайдаланған. Оңтүстік Африка мен Шығыс Африкадағы жоғарғы палеолит дәуірінде алғашқы алқа жасаудың куәліктері б.з.б. 50 000 жылға дейін жетеді. Қола дәуірінде металл зергерлік бұйымдары металлдан бұрынғы әшекейлердің орнын басты. Алғашқы мойынтіректер ежелгі Таяу Шығыстың мүсіндері мен өнерінде бейнеленген, ал Еуропада қымбат металдардан жасалған, кірістірілген тастармен әшекейленген алғашқы мойынтіректер пайда болды. Ежелгі Вавилонда мойынтіректер карнелиан, лазурит, агат және алтыннан жасалған, ал алтыннан шынжырлар да соғылған. Ежелгі шумерлер алтын, күміс, лазурит және карнелианнан алқалар мен моншақтар жасаған. Бұл жағалар көбінесе жартылай қымбат тастармен, шыныдан, керамикадан және іші қуыс моншақтармен безендірілген. Өсімдік, жануар және жәндік пішіндеріндегі стильдеулі алтын бұйымдары да көп кездесетін. Амулеттер де мойынтірек ретінде қолданылған. Ежелгі Критте барлық топтар мойынтірек таққан: шаруалар зығыр жіпке тас тақса, байлар агат, інжу, карнелиан, аметист және тау кристаллынан жасалған моншақтарды таққан. Сонымен қатар, інжу-маржаннан жасалған арқандар, эмальмен қапталған алтын пластиналар және алтынмен қапталған жылтыр тастар жиі киілген. Көптеген үлкен алқалар мен оларды әшекейлеуге қолданылған материалдар Таяу Шығыстан әкелінген. Кейін империяда, шапқыншылықтардан кейін, түрлі-түсті және жарқыраған зергерлік бұйымдар танымал болды. Герман тайпалары көбінесе күрделі өрнектермен және түрлі түсті шынымен және жартылай қымбат тастармен, әсіресе гранатпен қапталған алтын мен күміс бұйымдар таққан. Зергерлік бұйымдармен қапталған, нәзік шеңберлі камео медальондары да сәнге енген. 1800–1870 жылдар: Бұл кезде сәнге енген сарайлық көйлектердің төменгі мойын сызығы қымбат тастармен әшекейленген үлкен алқаларды тағуға себеп болды. Романтизм дәуірінде мойынтіректер әсем болды: асыл тастармен қапталған тығыз жаға, оған сәйкес келетін асыл тастардан жасалған розеткалармен әшекейленгенін кию сәнге айналды.
Prehistoric peoples often used natural materials such as feathers, bone, shells, and plant materials to create necklaces. Evidence of early Upper Paleolithic necklace making in southern Africa and east Africa dates back to 50,000 BP. By the Bronze Age metallic jewellery had replaced pre metallic adornments. Necklaces were first depicted in statuary and art of the Ancient Near East, and early necklaces made of precious metals with inset stones were created in Europe. In Ancient Babylon, necklaces were made of carnelian, lapis lazuli, agate, and gold, which was also made into gold chains. Ancient Sumerians created necklaces and beads from gold, silver, lapis lazuli and carnelian. These collars were often ornamented with semi precious, glass, pottery, and hollow beads. Gold that was fashioned into stylised plant, animal, and insect shapes were common as well. Amulets were also turned into necklaces. In Ancient Crete necklaces were worn by all classes; peasants wore stones on flax thread while the wealthy wore beads of agate, pearl, carnelian, amethyst, and rock crystal. In addition, ropes of pearls, gold plates inset with enamel, and lustrous stones set in gold filigree were often worn. Many large necklaces and the materials that adorned the necklaces were imported from the Near East. Later in the empire, following barbarian invasions, colorful and gaudy jewellery became popular. Germanic tribes often wore gold and silver pieces with complex detailing and inlaid with colored glass and semi precious stones, especially garnet. Heavily jeweled, delicately framed cameo pendants were popular as well. 1800–1870: The low necklines of the court gowns fashionable at this time led to the use of large necklaces set with precious jewels. In the Romantic period necklaces were extravagant: it was fashionable to wear a tight, gem encrusted collar with matching jewel pendants attached and rosettes of gems with pearl borders.
Ұзақ өмір сүруді қамтамасыз ететін салғышты алқа
Қытайда ұзақ өмір тілеген кілті бар әшекейлер тағу дәстүрі бар. Мұндай кілтілерді кейде буддалық немесе даостық дін қызметкерлері балалардың мойнына өзі тікелей байлап қоятын. Ұзақ өмір кілті – changmingsuo деп аталады және мыңдаған жылдар бойы Қытай мәдениетінде балаларға арналған маңызды амулет түрі болып саналады. Қытайлық сенімдерге сәйкес, changmingsuo киген адамның жанын және өмірін кілтінің ішіне құлыптап, балаларды зұлым күштерден және жаман ықпалдан қорғайды. Changmingsuo көбінесе алтын, күміс және жаде сияқты құнды материалдардан жасалады, сондай-ақ оған ырыс әкелетін сөздер ойылып жазылады. Кейура бейнелері Қытайға буддизммен бірге келген. Олардың пішіндері, түрлері мен материалдары алуан түрлі.
In China, there is a custom of wearing a necklace with a longevity lock pendant. These lock charms were sometimes personally tied around the necks of children by Buddhist or Taoist priests. The longevity lock is known as changmingsuo and is an important form of amulet for children for thousand of years in Chinese culture. According to Chinese beliefs, the changmingsuo protect children from evil spirits and bad luck by locking its wearer's soul and life inside of the lock. The changmingsuo is often made with precious materials, such as gold, silver, and jade, and having auspicious words carved on it. The depictions of the keyūra was introduced in China along with Buddhism. It comes in variety of styles, shapes, and materials.
Мойынның басқа қолданыстары
Сонымен қатар, әшекейлік емес заттар да мойынға тағылатын әшекейлер сияқты қолданылады, мысалы, төсбелгілер мен карточкаларды ұстайтын ланиардтар.
Non jewellery items are also used similar to a necklace to be worn on a neck, for example lanyards holding badges and cards.