Графикалық өнімдер: басылымдар, түрлері және құндылығы
Edition (printmaking)
Баспа өнеріндегі басылымдар, шешілімді және ашық басылымдар, түпнұсқа гравюралар мен көшірмелер арасындағы айырмашылықтар. Сандық басылымдар туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Баспада, басылым – бір пластинкадан, әдетте бір уақытта жасалған баспалардың саны. Бұл шектеулі басылым болуы мүмкін, онда белгілі бір сан басылып шығарылады және кейіннен қосымша басылымдар (көшірмелер) жасалмайтыны түсініледі, немесе пластинка тозғанша сатылатын немесе өндірілетін санымен ғана шектелген ашық басылым болуы мүмкін. Көптеген қазіргі заманғы суретшілер тек шектеулі басылымдарды шығарады, олар әдетте суретшінің қарындашпен қолы қойылған және, мысалы, 67/100 деп нөмірленеді, бұл сол басылымның бірегей нөмірін және басылымның жалпы көлемін көрсетеді.
In printmaking, an edition is a number of prints struck from one plate, usually at the same time. This may be a limited edition, with a fixed number of impressions produced on the understanding that no further impressions (copies) will be produced later, or an open edition limited only by the number that can be sold or produced before the plate wears. Most modern artists produce only limited editions, normally signed by the artist in pencil, and numbered as say 67/100 to show the unique number of that impression and the total edition size.
Түпнұсқа ма, әлде қайта шығарылған ба?
Маңызды және көбінесе шатастыратын айырмашылық – суретші жұмыс істеген техникада (мысалы, гравюра немесе литография) жасалған түпнұсқа басылымдар мен түпнұсқа туындының фоторепродукциялары (немесе суреттер) арасындағы айырмашылық. Бұл, негізінен, кітаптағы немесе журналдағы сурет сияқты бір санатқа жатады, бірақ сапалырақ басылған және жақсы қағазда болады. Мұндай туындылар «шешілген басылымдар» ретінде сатылуы мүмкін, олар инвестициялық потенциалы бар деп көрсетіледі (бірақ бұл көбінесе іске аспайды), тіпті суретшінің қолы қойылған және нөмірленген болуы да мүмкін. Екі түрді ажырату үшін көбінесе белгілі бір білім қажет.
An important and often confused distinction is that between editions of original prints, produced in the same medium as the artist worked (e. g., etching, or lithography), and reproduction prints (or paintings), which are photographic reproductions of the original work, essentially in the same category as a picture in a book or magazine, though better printed and on better paper. These may be marketed as "limited editions" with investment potential (which is rarely realized), and even signed and numbered by the artist. Some knowledge is often required to tell the difference.
Тұжырымдаманың дамуы
Баспа өнерінің дамуының басты себептерінің бірі – суретшілердің өз жұмыстарынан бірнеше дана сату арқылы көбірек табыс табуға ұмтылуы болды; баспа өнері осы қажеттілікті қанағаттандырады. Көптеген даналарды шығару өндіріс шығындарын және нарықтық бағаны, жалғыз немесе бірегей туындымен салыстырғанда төмендетуге мүмкіндік береді. 19-ғасырға дейін, ескі шеберлердің баспа кезеңінде басылым түсінігі кітаптарға қарағанда баспа өнеріне тиісінше қолданылмайтын. Баспалар көбінесе сұранысқа қарай шығарылатын, ал тозған матрицалар жиі бастапқы суретші немесе басқа біреулер тарапынан жаңа күйге келтіріліп жөнделген. Көркем нарықта суретшінің өмірінде жасалған (“өмірлік басылымдар”) және оның қайтыс болғаннан кейін жасалған (“кейінгі басылымдар”) арасында ажыратуға тырысады. Бұл қағазды, оның су таңбасын және басылған бейнеде көрінетін матрицаның жай-күйін зерттеу арқылы белгілі бір дәрежеде мүмкін. Бірақ бұл әлі де қиын мәселе болып табылады. Гойяның акватинталары, олар матрицада тез тозатын техникада жасалған, бастапқыда қол қойылмаған және нөмірленбеген, бірақ шектеулі басылымдарда жарық көрген алғашқы маңызды баспалар еді. Шындығында, матрицалар сақталды, ал Гойяның қайтыс болғаннан кейін бірнеше басылымдар шықты, олар кейбір жөндеулерге қарамастан, бейненің сапасының прогрессивті және күрт төмендеуін көрсетті. Осы және басқа да жағдайларға байланысты, суретшінің өлімінен кейін шығарылған және оның қолы қойылмаған “кейінгі басылымдар” көбінесе сұранысқа ие болмайды. Кейінгі басылымдардың матрицалары көбінесе бейнені бүлдіру арқылы “жойылған”, оны құжаттау үшін жойылған матрицадан бірнеше көшірме алынады. Бұл қазір коллекционерлер мен инвесторлардың күтімінде, олар сатып алған баспалардың құндылығын сақтауын қалайды.
One of the main reasons for the development of printmaking was the desire of artists to make more money from their work by selling multiple copies; printmaking satisfies this motive. The production of multiple copies also tends to reduce production costs and market price when compared to a single or unique image. Until the 19th century, in the period of the Old master print the concept of an edition did not really apply to prints, unlike books. Prints were often run off as demand allowed, and often worn out plates were reworked by the original artist or another, to produce a new state. The art market attempts to distinguish between "lifetime impressions" and "late impressions", which were produced after the death of the artist. This can be done to some extent by the study of the paper involved, and its watermark, and the condition of the plate as revealed by the printed image. But it remains a difficult area. The aquatints of Goya, which are done in a technique that wears out quickly on the plate, were the first important prints to be published initially in limited editions, which however were not signed or numbered. In fact the plates survived, and since Goya's death several further editions have been published, showing a progressive and drastic decline in quality of the image, despite some rework. Because of this and other cases, "posthumous editions" produced after the death of an artist, and obviously not signed by him, are usually far less sought after. The plates of later prints are often "cancelled" by defacing the image, with a couple of impressions of the cancelled plate taken to document it. This is now expected by collectors and investors, who want the prints they buy to retain their value.
Қазіргі тәжірибе
Қазіргі суретшілердің басып шығарған туындылары өнер ретінде (яғни, құны артатын инвестиция ретінде) қаржылық құндылығын сақтап қалуы мүмкін, себебі олар қатаң механикалық емес, көркемдік процесте жасалады, ал басылымдардың саны шектеулі болғандықтан, сирек кездесе алады. Рембрандт заманында басылым көлеміне қойылған шектеулер техникалық себептермен болды: пластина пайдалану барысында тозады, осылайша басылған суреттер санының жоғарғы шегі белгіленді. Пластиналарды белгілі бір деңгейде қайта өңдеуге және қалпына келтіруге болады, бірақ литография мен ағаш өрнегінен басқа, кез келген тәсілмен мыңнан астам басылым жасау мүмкін емес. Бірнеше жүз дана – бұл практикалық жоғарғы шек, тіпті одан да сурет сапасының айтарлықтай өзгеруіне мүмкіндік туады. Құрғақ инемен жасалған басылымдарда 10 немесе 20 данадан астам жоғары сапалы туынды жасау мүмкін болмайды. Бүгінде суретшілер кейде басылымды "бір дана" деп атайды, яғни суретші бірегей туынды жасаған және бастапқы матрицадан оның көшірмесін жасамайды, тіпті сынақтан да өткізбейді. Осы санатқа монотиптер, монопринттер, коллаграфтар, коллаж немесе шине-колле әдісімен өзгертілген басылымдар, тіпті қолмен боялған басылымдар да кіруі мүмкін. Суретшінің идеясымен туып, суретшінің өзі басып, қол қойып, 1/1 ретінде нөмірленген "суретшінің басып шығарған" туындыларын жақтаушы суретшілер де бар.
Prints by artists today may potentially retain their financial value as art (i. e., as an appreciating investment) because they are created by an artistic process rather than by a strictly mechanical one, and may become scarce because the number of multiples is limited. In Rembrandt's time, the limit on the size of an edition was practical: a plate degrades through use, putting an upper limit on the number of images to be struck. Plates can be reworked and restored to some degree, but it is generally not possible to create more than a thousand prints from any process except lithography or woodcut. A few hundred is a more practical upper limit, and even that allows for significant variation in the quality of the image. In drypoint, 10 or 20 may be the maximum number of top quality impressions possible. Today, artists will sometimes refer to a print as a "one off," meaning that the artist has made a unique print and no reproductions of it from the original matrix, often not even a proof. In this category one sometimes finds monotypes, monoprints, collagraphs, altered prints with collage or chine colle additions, or even hand colored prints. There remain artists who are strong advocates of "artist's prints" which are conceived, printed, signed, and given the edition number 1/1 by the artist.
Нөмірлеу
Сапасы әр түрлі болғандықтан, басылымдағы кіші нөмірлі баспалар кейде артық деп есептеледі, әсіресе бейнесі тақта тозғанша соғылған ескі туындыларда. Дегенмен, басылымдардың нөмірленуі олардың басылған тізбегімен сәйкес келмеуі мүмкін, көбінесе керісінше болуы ықтимал. Кейінірек баспагерлер басылымның мөлшерін шектеудің және басылым көлемін басылым нөміріне қосудың маңыздылығын түсінді (мысалы, 30 данадан тұратын басылымның 15-ші данасы үшін "15/30"). Сападағы айырмашылықтарды шектеу немесе жою үшін процеске қатаң бақылау енгізілді. Монотипияда, ең көп дегенде екі дана ғана жасала алатын техникада, басылымдар 1/1 деп немесе "бірден-бір" деп белгіленуі мүмкін. Суретшілер көбінесе маркетингтік себептермен де, тақтаның қызмет ету мерзімі ішінде басылымды ыңғайлы деңгейде ұстау үшін тақтаға қарағанда әлдеқайда кішкентай басылым жасайды. Тақтаның беріктігін арттыру үшін қосымша шаралар қолданылуы мүмкін, мысалы, электропластикалық әдіспен интаглио бейнелерін күшейту, бұл әдіс әлсіз металл тақтаға мықты металлтан өте жұқа қабат жағу үшін электр тогын пайдаланады. Басылымдарды нөмірлеудің қағидалары белгілі, шектеулі басылым әдетте суретшінің қолымен қол қойылып, қарындашпен нөмірленеді (мысалы: 14/100). Бірінші сан – басылымның өзінің нөмірі. Екінші сан – суретшінің осы бейненің қанша данасын басып шығаратынын көрсетеді. Екінші сан неғұрлым төмен болса, шектеулі басылымның құны мен коллекциялық құндылығы соғұрлым жоғары болады. Басқа белгілер басылымның нөмірленген даналарына қосымша басылғандарын көрсете алады. Суретшінің сынақтары "A. P." немесе "P/A", кейде "E. A." немесе "E. d'A." (épreuve d'artiste) деп белгіленеді; монопринттер мен қолмен өңделген бірегей басылымдар "unique" деп белгіленеді; біреуге сыйға берілген немесе сатуға жарамсыз себептерге байланысты басылымдар "H. C." немесе "H/C" деп белгіленеді, яғни "hors de commerce" – сатуға арналмаған. Бұл әдетте баспагерге арналған, суретшінің сынақтары сияқты. Баспагер де кейбір сынақ даналарын сақтап алуға құқылы, олар "P. P." деп белгіленеді. Соңында, басылымның сапасын салыстыру үшін үлгі ретінде қолданылатын бас бейне басылуы мүмкін, олар "bon à tirer" немесе "BAT" ("басып шығаруға жақсы") деп белгіленеді. Барлығында, негізгі басылымның саны алынған жақсы даналардың жалпы санының 50% немесе одан да азын құрай алады. Кәсіби суретші-баспагерлер кейде басылымды бірнеше суретшінің сынақ даналарымен, соның ішінде "bon à tirer" басылымымен және содан кейін "бір рет" немесе "1/1" немесе "бір/рет" деп белгіленген бірегей данамен шектейді.
Because of the variation in quality, lower numbered prints in an edition are sometimes favored as superior, especially with older works where the image was struck until the plate wore out. However the numbering of impressions in fact may well not equate at all to the sequence in which they were printed, and may often be the reverse of it. In later times, printmakers recognized the value of limiting the size of an edition and including the volume of the edition in the print number (e. g., "15/30" for the 15th print in an edition of 30). Tight controls on the process to limit or eliminate variation in quality have become the norm. In monotyping, a technique where only two impressions at most can be taken, prints may be numbered 1/1, or marked "unique". Artists usually print an edition much smaller than the plate allows, both for marketing reasons and to keep the edition comfortably within the lifespan of the plate. Specific steps may also be taken to strengthen the plate, such as electroplating intaglio images, which uses an electric process to put a very thin coat of a stronger metal onto a plate of a weaker metal. The conventions for numbering prints are well established, a limited edition is normally hand signed and numbered by the artist, typically in pencil, in the form (e. g.): 14/100. The first number is the number of the print itself. The second number is the number of overall prints the artist will print of that image. The lower the second number is, the more valuable and collectible the limited editions are likely to be, within whatever their price range is. Other marks may indicate that a print has been made in addition to the numbered prints of an edition. Artist's proofs are marked "A. P." or "P/A", sometimes E. A. or E. d'A. (épreuve d'artiste); monoprints and uniquely hand altered prints are marked "unique"; prints that are given to someone or are for some reason unsuitable for sale are marked "H. C." or "H/C", meaning "hors de commerce", not for sale. These are usually prints reserved for the publisher, like Artist's Proofs. The printer is also often allowed to retain some proof impressions; these are marked "P. P." Finally, a master image may be printed against which the members of the edition are compared for quality: these are marked as "bon à tirer" or "BAT" ("good to print" in French). In all, the number of the main edition can represent 50% or less of the total number of good impressions taken. Professional artist printmakers will sometimes limit an edition to several artist's proof copies, including a "bon a tirer" print and then one unique copy designated as a "one off" or "1/1" or "one/off".
Тұтынушыларды қорғау туралы заңдар
АҚШ-та шектеулі басылымдар мемлекеттік тұтынушыларды қорғау заңдарымен реттеледі. Калифорния штаты 1971 жылғы «Калифорния баспа заңы» арқылы шектеулі шығарылымдағы көркем суреттерді сатуды реттейтін алғашқы штат болды. Кейін Иллинойс штаты Калифорния заңын кеңейтті. Заңға сәйкес, сурет сатушылар, суретшілер немесе аукциондық сату ұйымдастырушылары болашақ сатып алушыларға суреттің сипаты, басылған суреттер мен басылымдардың саны (оның ішінде HC басылымдары), сондай-ақ суретшінің суретті жасауға қатысқандығы (болған жағдайда) туралы ақпарат беруге міндетті. Заңды бұзу үшін жаза қарапайым өтемақыдан бастап, қасақана бұзушылық жағдайында үш еселенген залап төлеуге дейін жетеді. Заңды бұзған тұлғалар сот шығындарына, іс жүргізу шығындарына және адвокаттық гонорарға жауапты болады. Бұл заң 100 доллардан астам құны бар (рамсыз) өнер туындыларына қолданылады. Қайырымдастық ұйымдары осы заңның ережелерінен босатылған. Заңның күші жойылған күнінен бастап бір жыл ішінде талап арыз беруге болады, ал егер заң бұзушылық анықталғаннан кейін үш жыл ішінде анықталмаса, сатып алушының құқықтары жойылады.
In the United States limited editions are regulated under state consumer protections laws. California became the first state to regulate the sale of limited edition art prints with the "California Print Law" of 1971. The state of Illinois later expanded on the California statute. The law requires art dealers, artists, or auctioneers to supply information to prospective purchasers about the nature of the print, the number of prints and editions (including HC editions) produced, and the involvement (if any) of the artist in the creation of the print. The penalty for violation of the law ranges from simple reimbursement to treble damages, in the case of a willful violation. Those found to be in violation of the law are also liable for court costs, expenses, and attorney fees. The law applies to works of art valued at more than $100.00 (not including frame). Charitable organizations are specifically exempt from the provision of the law. The statute of limitations is one year after discovery, and, if discovery of the violation is not made within three years of the sale, then the purchaser’s remedies are extinguished.