Кіріспе
Жапондық манга сериясы Black Jack (ブラック・ジャック) – 1970-ші жылдары Осаму Тедзука жазған және суреттеген жапондық манга сериясы, мазмұны атау кейіпкері – дәрігер Black Jack-тің медициналық оқиғаларына арналған. Black Jack жүздеген қысқа, жеке-жеке әңгімелерден тұрады, олардың әрқайсысы әдетте 20 беттен құралған. Black Jack сонымен қатар OVA, екі телесериал (режиссерлері Сатоши Кувахара және Тедзуканың ұлы Макото Тедзука) және екі фильм түрінде анимацияланды. Black Jack – Астро Бойдан кейін Тедзуканың ең танымал мангасы. 1977 жылы ол shōnen санаты бойынша алғашқы Kodansha Manga Award сыйлығын жеңіп алды. Одан бері ол Жапонияда 50 миллионнан астам данасы сатылған Тедзуканың екінші ең көп сатылатын мангасы болды. Осаму Дезакидің "Black Jack: The Movie" анимациялық фильмі 1996 жылғы Mainichi Film Awards киносыйлығында "Үздік анимациялық фильм" деп танылды.
Black Jack (ブラック・ジャック) is a Japanese manga series written and illustrated by Osamu Tezuka in the 1970s, dealing with the medical adventures of the title character, doctor Black Jack. Black Jack consists of hundreds of short, self contained stories that are typically about 20 pages long. Black Jack has also been animated into an OVA, two television series (directed by Satoshi Kuwahara and Tezuka's son Makoto Tezuka) and two films. Black Jack is Tezuka's second most famous manga, after Astro Boy. In 1977, it won the first Kodansha Manga Award for the shōnen category. It has since then became Tezuka's second best selling manga with over 50 million copies sold only in Japan. Osamu Dezaki's anime film adaptation, Black Jack: The Movie, won Best Animation Film at the 1996 Mainichi Film Awards.
Сюжет
Көптеген оқиғаларда Black Jack жақсылық жасайды, бірақ оның еңбегі көбінесе бағаланбайды – ол көбінесе кедей-жандарды тегін емдейді немесе мақтаншылдарға төмендік сабағын береді. Кейде жақсы, адал адамдар басқаларды құтқару үшін қиындықтарға, тіпті қажетсіз өлімге де төзеді.
Манга
Манга сериясы алғаш рет 1973 жылдан 1983 жылға дейін Акита Шотеннің Weekly Shōnen Champion манга журналында жарияланды. 25 томдық танкобонның әрқайсысы 12-15 тарауға бөлінген; әр тарау шамамен 20 беттен тұрады. Бірінші тарау "Маған дәрігер керек!" деп аталып, ал соңғы тарау "Басымдық мәселесі" деп аталды. Манга сериясының көп бөлігі 2003 жылы Black Jack Special көрсетілгенге дейін анимеге тікелей бейімделмеді, осылайша 2004 жылы Black Jack аниме сериясы және 2006 жылы Black Jack 21 сериясы басталды. Vertical Inc. компаниясы АҚШ-та серияның аудармаланған томдарын шығарды, бірінші том Vol. 1 қыркүйек 2008 жылы, ал соңғы том Vol. 17 қараша 2011 жылы жарық көрді. Бұл жинақталған томдарға түпнұсқа форматта оншақты әңгіме кіреді, ал әңгімелер жапондық Black Jack жинақтарындағы тәртіппен жарияланды. Vertical сондай-ақ алғашқы үш томның басқа басылымдарда жарияланбаған бонус әңгімелерін қамтитын шектеулі басылымдарын шығарды. Viz Communications бұрын екі аударма томды басып шығарған, бірақ қазір олар қолжетімсіз. 2005 жылы Black Jack ALIVE деп аталатын серия жарық көрді, оны көптеген суретшілер бірлесіп жасады. Бұл серияның бір тарауы "Магетсукан Китаның" соңғы томында жарияланды. 2013 жылы ол алғаш рет пайда болғаннан бері 40 жылдығын, Princess Knight-тың 60 жылдығын және Astro Boy-дың 50 жылдығын атап өтті. Shūhō Satō-ның Say Hello to Black Jack мангасының Black Jack сериясымен және оның Shin Black Jack ni Yoroshiku жалғасымен ешқандай байланысы жоқ. Серияның 2005 жылғы қайта жасалуы Black Jack – Kuroi Ishi деп аталды. Тағы бір манга, Black Jack NEO, басқа автордың қалемімен жарық көрді. Бұл тағы бір қайта жасалу болуы мүмкін. Көп мәлімет жоқ. Young Black Jack – Yoshiaki Tabata жазған және Yūgo Ōkumaby суреттеген, Тедзука кейіпкерлерін бейнелейтін тағы бір манга, ол 2011 жылы seinen манга журналы Young Champion-да басталды және 2019 жылы аяқталды. Оқиға 1960 жылдары медицина студенті болған Black Jack-тің өмірін баяндайды. 2023 жылдың қарашасында Тедзука Продакшнс пен AI бірлесіп жасаған 32 беттік жаңа манга, "TEZUKA2023" жобасының бөлігі ретінде және Black Jack-тің 50 жылдығын мерекелеу үшін Акита Шотеннің Weekly Shōnen Champion журналында жарық көрді. Жоба тобы Тедзуканың туындылары негізінде AI жасаған әртүрлі нұсқалардан ең қолайлы оқиға мен кейіпкерлерді таңдады. Нәтижесінде, AI мен адамдардың бірлескен еңбегімен жаңа Black Jack мангасы жарық көрді.
Аниме
Блэк Джектің алғашқы теледидарлық көрсетілісі 1980 жылы «Тецуван Атом» қайта түсірілімінде болды. «Астро Бойдың» 27-ші эпизоды Астро, Уран, Доктор Роже (Блэк Джек) және Пенни (Пиноко) үш жеке Тедзука туындысын біріктіріп, 15-ші ғасырғы Молавияға (Силверленд) уақыт саяхаты жасады. Бұл оқиғада Блэк Джек «Риббон но Киши» мультсериалынан ауыр жарақат алған Сапфир ханшайымына өмір сақтап қалатын операция жасайды, ал Астро мен Уран таққа таласып, зұлым сиқыршы Горға қарсы тұрады. Роже/Блэк Джек қазыналық сарайдың кілтін алғанша операция жасаудан бас тартады, бірақ кейіннен алғыс айтқан сарайдан тек бір ескерткіш монетаны ғана алады (ол Астроның заманына оралғанда 200 000 000 долларға бағаланады). Блэк Джек «Феникс 2772» көркем фильмінде де эпизодтық рөлде – жұлдызаралық түрме бастығы ретінде пайда болды, сондай-ақ «Бір миллион жылдық сапар: Бандар кітабы» телефильмінің басты кейіпкерлерінің бірі, онда ол Лейджи Мацумотоның «Капитан Харлок» сияқты, ғарыш пираты рөлін ойнайды.
Бастапқы бейне анимациясы
1992 жылы Тедзуканың шәкірті Осаму Дезаки 1993 және 2000 жылдар аралығында шыққан көркем фильм мен он OVA сериясын түсірді. Алты OVA, фильммен бірге, алғашқыда Солтүстік Америкада тек дубляждалған VHS нұсқасында ғана қолжетімді болды, бірақ он OVA кейіннен екі тілді 1 аймақтық DVD-де жарық көрді. Wizard журналы 1997 жылдың тамызында осы серияны "Айдың анимесі" деп таңдап, оны "жақындағы жылдардағы бейнеге түсірілген ең қараңғы және күшті туындылардың бірі" деп сипаттады. 2011 жылы тағы екі OVA шықты, олар "Black Jack Final" деп аталды. "Black Jack Final" жобасында Осаму Дезаки қайтыс болғаннан кейін құрметті режиссер ретінде көрсетілді.
Телесериалдар
2003 жылы «Black Jack Special: The 4 Miracles of Life» атты төрт эпизодты телеарналық промо-акция көрсетілді. 2004 жылдың 11 қазанынан бастап 2006 жылдың 6 наурызына дейін «Black Jack» атты 61 эпизодтан тұратын түпнұсқа телесериал эфирге шықты. Сериал Тедзуканың бастапқы мангасы негізінде жасалған. Телешоуды Viki (веб-сайты) және Crunchyroll платформаларында тегін көруге болады. Anime Sols компаниясы DVD-ге шығару үшін алғашқы 26 эпизодты сәтті қаржыландырып, 0-шы эпизодтан бастады. Right Stuf және Crunchyroll қазіргі уақытта өз веб-сайттары арқылы бірінші жинақтың қосымша даналарын сатуда. 2006 жылдың 10 сәуірінен 4 қыркүйегіне дейін «Black Jack 21» (21 ғасырдың Black Jack) деп аталған, он жеті эпизодтан тұратын жалғас сериал көрсетілді. Жеке манга тарауларынан бейімделген «Black Jack 21» Джектің әкесі мен оны өлтіруге тырысатын күшті құпия ұйымға қатысты жаңа сюжеттік желіні ұсынады. «Black Jack 21» сериал АҚШ-та лицензияланбаған, бірақ интернетте оның субтитрленген нұсқалары бар. Бұрынғы екі аниме – «Black Jack» және «Black Jack 21» мангадан шалқап, оқиғаны 2000-шы жылдардың басына көшірді, бұл 1973–1983 жылдардағы мангада болмаған LCD компьютерлік дисплейлер мен басқа да заттарды пайдалануға мүмкіндік берді. Эпизодтар «Black Jack» мангасының тарауларына негізделген, кейде екі оқиға бір эпизодта біріктіріледі және оқиғаның күрделі мәселелерін және мазмұнын жеңілдету үшін сәл өңделеді. Ларго иті, Вато, Шараку және Хиге сияқты қосымша кейіпкерлер комедиялық эффект үшін немесе дәрігер болмаған кезде Пинокоға көмектесу үшін қосылды. 2015 жылдың 1 қазанында «Жас Black Jack» атты он екі эпизодты аниме көрсетіле бастады, ол Black Jack-тің медициналық студент кезіндегі оқиғаларын баяндайды. Ол Йошиаки Табата жазып, Юго Окума сурет салған осы аттас мангаға негізделген. Осаму Тедзуканың 1973–1983 жылдардағы мангасының уақыт желісіне жақын болғанымен, жаңа аниме 2004 жылғы анимемен толық сәйкес келмейді. «Жас Black Jack» Вьетнам соғысына қарсы белсенділік кезеңінде 1960-шы жылдардың соңында өтеді, ал 2004 жылғы аниме 2000-шы жылдардың басында өтеді, бұл Black Jack арасында 10 жылдан да аз уақыт өткеніне қарамастан, шамамен 40 жылдық уақыт айырмашылығын көрсетеді.
Бастапқы желілік анимация
Black Jack Internet немесе Black Jack Flash деп те аталатын 12 эпизодтан тұратын түпнұсқалық желілік анимация (ONA) бейімдемесі 2001–2002 жылдары шығарылды және тек жазылым арқылы онлайн жүктеуге қолжетімді болды. Сериал Flash анимациясымен жасалды, онда ерекше "Zapping жүйесі" және "Action жүйесі" болды. "Zapping жүйесі" көрерменге камера бұрышын өзгертуге мүмкіндік берді, ал "Action жүйесі" көбінесе күлкілі эффект үшін қолданылды.
Фильмдер
1996 жылы серияның екі фильмі түсірілді: біріншісі – толық метражды «Black Jack: The Movie», ал екіншісі – 10 минуттық «Black Jack: Capital Transfer To Heian» қысқа фильмі. 2005 жылдың желтоқсан айында «Black Jack: The Two Doctors of Darkness» атты үшінші фильм шықты. Фильмде Блэк Джектің «Икардың көлеңкесі» деп аталатын топтың адамзатты құрта алатын, кең ауқымды биологиялық соғыс бастауына қарсы күресі және осы істе танымал доктор Кирикомен бірлесіп жұмыс істеуі көрсетіледі.
Қысқа шым
"Dr. Pinoko no Mori no Bōken" деп аталатын 7 минуттық қысқаметражды фильм "Black Jack: The Two Doctors of Darkness" фильмінен бұрын көрсетілді.
Тірі фильмдер
Black Jack оқиғасының алғашқы тікелей эфирдегі бейімделуі 1977 жылы режиссер Нобухико Обаяшидің «Хаусу» режиссері Нобухико Обаяши түсірген, Джо Шишидоның Blackjack рөлінде ойнаған «Hitomi no naka no houmonsha» (瞳の中の訪問者 – "Көздегі қонақ", сондай-ақ "Көздің қонағы") фильмі болды. Фильмнің барлығы тікелей эфирде түсірілсе де, ашылу титрлері Тедзуканың ерекше стилінде анимацияланған. 1981 жылы «Каяма Юзо но Блэкджек» теледрама сериясы басталды, атауынан көрініп тұрғандай, актер Юзо Каяма Blackjack рөлінде ойнады. Бұл нұсқада Blackjack-тің шығу тарихы өзгертіліп, оған Миро Бан до деген құпия жекелік беріледі, ол бизнесмен және өнер галереясының иесі. Сериал 1981 жылдың 8 қаңтарынан 9 сәуіріне дейін TV Asahi телеарнасында көрсетіліп, 13 бөлімнен тұрды. 1996 жылы Bandai Visual компаниясы Black Jack рөлінде Дайсуке Рю және Пиноко рөлінде Хонами Тадзима қатысқан үш Black Jack фильмін тікелей бейнеге түсірді. 2000–2001 жылдары TBS (Токио радио хабар тарату жүйесі) телеарнасында телефильмдер үшін жасалған үш фильм көрсетілді. Оларды режиссер Юкихико Цуцуми түсірді, ал Blackjack рөлінде Масахиро Мотоки ойнады. «Young Black Jack» (ヤング ブラック・ジャック) – Blackjack-тің шығу тарихын жаңаша көрсететін туынды, онда Масаки Окада жас Куро Хазама рөлінде ойнайды, ол Blackjack ретінде танылмас бұрынғы шағын. Ол 2011 жылдың 23 сәуірінде көрсетіле бастады. Қытайлық кино өндіріс компаниясы Beijing Enlight Media 13 фильмнен тұратын және сонымен қатар кинотеатрларда көрсетілетін Black Jack-тің интернеттік фильмдер сериясының бейімделуін әзірлеп жатыр.
Басқа медиадағы көріністер
Кейіпкердің аниме нұсқасы Жапонияда оны насихаттау мақсатымен "Доктор Хаус" сериалының Доктор Хаусімен бірге жарнамада пайда болды. Black Jack 2019 жылғы Crystal Crisis головоломка ойынында да ойналатын кейіпкер ретінде қолжетімді. Animoca Brands 2020 жылы Black Jack, Pinoko және Dr. Kiriko-ны Crazy Defense Heroes ойынына ойналатын кейіпкерлер ретінде қосты.
Қабылдау және мұра
Black Jack барлық уақыттағы ең ұлы мангалардың бірі саналады және Астробой мен Феникспен қатар Тедзуканың ең жақсы мангаларының бірі болып табылады. 2006 жылы Жапония Медиа Өнер Фестивалі «Барлық уақыттың ең ұлы мангасы» үшін «сарапшылар» рейтингін өткізді. Black Jack 5-орынды иеленді, Феникстен кейін және Астробойдан біршама жоғары. 2009 жылы Asahi Shimbun «Шоуа дәуірінің ең ұлы мангасы» үшін сауалнама өткізді. Black Jack тізімде 9-орынды алды, Астробойдан кейін және Феникстен сәл жоғары. Сонымен қатар, Black Jack Weekly Shōnen Champion журналының ең табысты кезеңін бастады, ол Champion ең көп сатылатын манга журналы болған дәуір, сондай-ақ геккиганың өркендеуінен зардап шеккен Тедзуканың қайта жаңғыруын белгіледі. Ол әрдайым барлық уақыттағы ең танымал мангалардың қатарында болып келеді және 2021 жылы TV Asahi жүргізген танымалдылық сауалнамасында 18-орынды иеленді, бұл Champion журналынан және Тедзука мангаларынан ең жоғары рейтинг алған туынды. Сонымен қатар, ол 2020 жылы «Барлық уақыттың ең ұлы Champion мангасы» деген сұраққа жауап беру үшін өткізілген сауалнамада 1-орынды алды. Black Jack кейіпкері де ең танымал манга кейіпкерлерінің бірі болып табылады және Жапонияның сүйек донорлығы қызметінің және тіпті «Серіктес агенттік» қызметінің талисманы ретінде танылды. Білім беру құндылығы бар деп есептелгендіктен, ол жапон мектептерінде ең көп таралған үш манганың бірі, олар – Бос аяқ Gen және Гендзи әңгімесінің манга адаптациясы. Black Jack сонымен қатар көптеген дәрігерлерді медициналық практикаға түсуге ықпал етті. About.com сайтының Деб Аоки Black Jack-ті 2008 жылдың ең жақсы «бұрын жарияланған материалдың қайта басылымы» деп атады.
Мұражай
2016 жылдың 3 наурызы мен 27 маусымы аралығында Жапонияның Хиого префектурасының Такарадзука қаласында орналасқан 宝塚市立手塚治虫記念館 "Осаму Тедзуканың қаһарман қыздары" тақырыбында көркем көрме ұйымдастырды. Көрмеде Тедзуканың комикстерінің басты кейіпкерлері – "Принцесса Найт" комиксінен Сапфир және "Black Jack" комиксінен Пиноко сияқты әйел персонаждар ерекше аталып өтті.