Кіріспе

Виннипег Блю Бомберс – канадалық кәсіби футбол командасы. Блю Бомберс Канада Футбол Лигасында (КФЛ) лиганың Батыс дивизионының мүшесі ретінде бақталастырады. Олар өздерінің үй ойындарын Принцесса Авто стадионында өткізеді. Блю Бомберс 1930 жылы Виннипег Регби Футбол Клубы ретінде құрылды, кейіннен ұйымның заңды атауы Виннипег Футбол Клубы болып өзгерді. Блю Бомберс – акционерлері жоқ, қоғамға тиесілі КФЛ-дегі үш команданың бірі. Құрылғаннан бері Блю Бомберс 12 рет Грей Кап чемпионатын жеңіп алды, соңғы рет 2021 жылғы КФЛ маусымында 108-ші Грей Капта Хэмилтон Тайгер Кэтсті 33–25 есебімен жеңді. Команда кез келген команданың Грей Капқа ең көп қатысқандығының рекордын (28) иеленеді және Виннипег Батыс Канадасындағы бірінші чемпион атанды.

Басталуы

Виннипегтегі алғашқы футбол командасы 1879 жылы құрылды, және оған Виннипег регби футбол клубы деген ат берілді. 1930 жылдың 10 маусымында қаржылық қиындыққа тап болған Виннипег Таммани Тайгерлері таратылып, қаланың басқа командаларымен бірігіп, жаңа Виннипег регби футбол клубы құрылды, ол ресми емес түрде жай ғана «Виннипегтер» немесе тіпті одан да қысқа «Пегс» деп аталды, сонымен қатар жасыл және ақ түстерді қабылдады. «Виннипегтер» алғашқы ойынын 1930 жылдың 13 маусымында Сент-Джонс регби футбол клубына қарсы өткізіп, 7:3 есебімен жеңілді. 1932 жылы «Виннипегтер» және Сент-Джонс бірігіп, көк және алтын түстерді қабылдады. 1933 жылы олар Гаррисон регби клубының футбол командасын да өз құрамына қосты. «Виннипегтер» 1930 жылдан 1935 жылға дейін Манитоба регби футбол одағында өнер көрсетті.

Бірінші Грей кубогы жеңіс

1935 жылы Батыс командалары Грей кубогының ойындарына 10 рет қатысты, бірақ әрқашан қолы бос қайтқан. Шығыс командасы қарсыластарын 236–29 есебімен ұтып, әлдеқайда күшті болды. 1935 жылдың 7 желтоқсанында Виннипег командасы 23-ші Грей кубогына алғашқы сапарын жасады. Ойын Гамильтон қаласында өтті, қарсыластары – жергілікті "Тайгерс" командасы. Гамильтонның Әуесқойлар спорт қауымдастығы стадионында жаңбыр жауып, 6405 жанкүйер жиналды. Көптеген жанкүйерлер орындарына жетпес бұрын Виннипег 5–0 есебімен алға шықты. Гамильтон ойыншысы Джек Крейг бастапқы соққыны алаңға жіберді, ал Виннипег ойыншысы дереу Гамильтонның 15 ярдтық сызығынан допты ұстап алды. Виннипег Боб Фрицтің Бад Маркардтқа берген пасымен жылдам ұпай жинады. Грег Кабаттың эндзонада допты ұстауы арқылы тағы бір тачдаун соққаннан кейін, Виннипег бірінші кезеңнің соңында 12–4 есебімен көшбасшылыққа шықты. Екінші кезеңде Гамильтон өз тачдаунын соққаннан кейін, олардың көшбасшылығы үш ұпайға дейін қысқарды, бұл Виннипегтің 15 ярдтық сызығына допты орналастырған тосқауылданған соққының нәтижесінде болды. Содан кейін, Гамильтонның "руж" соққысынан кейін, Виннипегтің Фриц Хансон допты ұстап алды, бірнеше қимылдар жасап, бірнеше рет қарсыластардан қашып, 78 ярдтық тачдаунмен гол соқты, есеп 18–10 болды. Гамильтон қауіпсіздікке қол жеткізіп, есепті алты ұпайға дейін жақындатты, бірақ гол сызығын кесіп өте алмады, Виннипегтің төрт ярдтық сызығына дейін ғана жетті. Соңғы есеп – Виннипег 18, Гамильтон 12. Осылайша Виннипег Батыс Канадасынан Грей кубогын жеңген алғашқы команда атанды.

Бастапқы даңқ

1935 жылы Грей Кубогын жеңіп алғаннан кейін, The Winnipeg Tribune газетінің спорт жазушысы Винс Лиа команданы «Батыс футболдың көк бомбалаушылары» деп атады. Осыған дейін команданың ресми лақап аты болмаған, бірақ олар «Виннипег көк бомбалаушылары» деген атты тез арада қолдана бастады. Журналист Джим Коулман бұл атау боксшы Джо Луис өзінің «Браун Бомбалаушысы» деген ұқсас лақап атымен халықаралық деңгейде танымал болған кезде пайда болғанын жазды. 1935 жылы «Көк бомбалаушылар», «Калгари Бронкс» және «Регина Рафрайдерс» Батыс Канададағы ең жоғары деңгейдегі Батыс провинцияаралық футбол одағын құрды. 1936 мен 1949 жылдар аралығында «Бомбалаушылар» 1937, 1938, 1939, 1941, 1942, 1943 және 1945 жылдары Грей Кубогына қатысу құқығын жеңіп алды. Осы ойындардың ішінде Виннипег тек екі рет жеңіске жетті: 1939 жылы «Оттава Рафрайдерс» командасынан және 1941 жылы өткен қайта матчта. Джек Джейкобс, «Indian Jack» деп танылған, Оклахома штатынан шыққан крик тайпасының квотербек-ойыншысы болды. 1950 жылы АҚШ-тағы сәтті карьерасын аяқтағаннан кейін «Бомбалаушылар» командасына қосылды. Ол команданы екі рет Грей Кубогына жеткізді, бірақ екеуінде де жеңіліске ұшырады. Оның қызықты ойын стилі мен ерекше қабілеті билет сатылымын арттырып, клубтың жалпы танымалдығын жоғарылатты. «Бомбалаушылардың» жаңа танымалдығынан түскен кіріс оларды кішкентай, ескірген Осборн стадионынан жаңа Виннипег стадионына (кейіннен Canad Inns стадионы деп аталды) көшуге ықпал етті. Джейкобсты жанкүйерлер осыншалықты жақсы көріп, жаңа стадионды «Джек салған үй» деп атады. 1954 жылы Джейкобс команданың талант іздеушісі болып жұмыс істеді. 1951 жылы Джек Джейкобс бір маусымда 3248 ярдтан астам пасты лақтырған алғашқы кәсіби футболшы болды. Сол жылы ол 33 тачдаунмен кем дегенде 30 тачдаун лақтырған алғашқы кәсіби футболшы атанды. Келесі жылы ол бұл көрсеткішті 34 тачдаунмен жаңартты.

Бад Грант дәуірі

Бад Грант 1953 жылы Филадельфия Иглз клубымен екі жылдық келісім шартын аяқтағаннан кейін командаға қосылды. Ол онжылдықтың басында Канадаға жақсы жалақы үшін келген көптеген NFL ойыншыларының бірі болды. Төрт жылдық карьерасынан кейін қабылдаушы ретінде (сол кезде "шабуылдағы соңғы ойыншы" деп аталды), ол 1957 жылы "Бомбардтардың" бас жаттықтырушысы лауазымын қабылдады. Грант келесі 10 жыл бойы команданы жаттықтырды, содан кейін NFL-дің "Миннесота Викингс" клубының бас жаттықтырушысы болды. 1956 жылы "Blue Bombers" жанкүйерлері көк жапсырмасы бар "Labatt's Pilsener Lager" лагерін өз командасының құрметіне "Labatt Blue" деп атады. 1958 жылы "Көк бомбашылар" жаңа құрылған Канада футбол лигасына қосылды және содан бері осы лигада өнер көрсетуде. Грант бас жаттықтырушы болып жұмыс істеген кезде командаға Кен Плоен, Лео Льюис, Эрни Питтс және Эд Котуич сияқты ойыншылар келді. Гранттың басшылығымен "Бомбардтар" алты Грей Кап ойынына қатысып, төрт рет жеңіске жетті (1958, 1959, 1961 және 1962 жылдары). 1961 жылы "Бомбардтар" Гамильтон Тайгер Кэтс клубын 21:14 есебімен жеңді. 1962 жылғы Грей Кап ойынында "Бомбардтар" пен "Тикаттар" қайта кездесті, бірақ төртінші ширек бойындағы соңғы 9:29 секундта көрінуінің жоқтығына байланысты ойын кейінге шегерілді. Бұл ойын "Тұманды арена" деп аталды. Ойын келесі күні таңертең жалғасты, нәтижесінде "Бомбардтар" 28:27 есебімен жеңіске жетті. 1960 жылдардың екінші жартысында "Бомбардтардың" үстемдігіне қарсы жылдар келді, төрт маусымда жеңіліске ұшырау көрсеткіші екі таңбалы болды. Команда 1970 жылдардың басында Дон Джонас, Мак Херрон, Джим Торп және Боб ЛаРоуз сияқты ойыншылардың арқасында қайта жанданды. 1972 жылы команда Батыс конференциясында бірінші орынды иеленді, бұл 1962 жылдан бергі алғашқы рет болды. Алайда, "Бомбардтар" Батыс финалында Саскачеван Рафрайдерс клубына есе жіберді, үшінші ширекте 13 ұпайлық артықшылығын жоғалтып, 27:24 есебімен жеңіліске ұшырады. Саскачеван клубының кикері Джек Абендсхан ойынның соңғы сәттерінде қысқа аралықтан гол соғып, "Рафрайдерс" клубын 1972 жылғы Грей Кап финалына, Гамильтонға қарсы шығарды. 1972 жылғы маусым команда Батыста бірінші орынды алған соңғы рет болды, 2021 жылғы маусымға дейін. Команда Джим Спавитал және Бад Райли жаттықтырушыларымен бірнеше маусым күресіп, 1978 жылғы маусым алдында Рей Джоухты бас жаттықтырушы етіп тағайындады. Джоухтың басшылығымен "Бомбардтар" Батыстағы ең күшті командалардың біріне айналды, бірақ көбінесе Джоухтың бұрынғы командасы, Хью Кэмпбелл жаттықтырған Эдмонтон Эскимос клубынан қалып қойды. 1981 жылы қабылдаушы Юджин Гудлоу бір маусымда 100 рет қабылдау жасаған алғашқы CFL ойыншысы болды. Гудлоу 100 рет қабылдап, 1494 ярд және 14 тачдаунға ие болды. Сол маусымда "Бомбардтар" бір маусымда кем дегенде 1000 ярдтан үш қабылдаушысы бар алғашқы командалардың бірі болды: Гудлоу 1494 ярд, Джо Поплавски 1271 ярд және Рик Хаус 1102 ярд көрсетті.

Кал Мёрфи дәуірі

1983 жылы Кал Мерфи «Көк бомбалаушылар» командасының жаңа бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Дерлік бірден Мерфи «бомбалаушылар» сапындағы мансабына бағыт берді – танымал ойыншы Дитер Брокты маусым ортасында (Броктың USFL-де ойнауға деген ниетінен туындаған) Том Клементсқа айырбастап, «Гамильтонға» жіберді. Брокты жіберу дұрыс шешім болды; Клементс 1984 жылы «Грей кубогында» «бомбалаушыларды» жеңіске жеткізді, ол кезде Брок басқаратын «Тайгер Кэтс» командасынан басым түсті. Бұл Виннипегтің 22 жылдан бергі алғашқы «Грей кубогы» жеңісі болды, сонымен қатар 107-ші «Грей кубогында» жеңіске жеткенге дейін батыс өкілі ретіндегі соңғы жеңісі мен қатысуы еді. Мерфи 1983 және 1984 жылдары «Жылдың жаттықтырушысы» атанды. 1987 жылы Мерфи бас жаттықтырушы лауазымынан бас тартып, бас менеджер болып тағайындалды, ал оның көмекшісі Майк Райли (бұрынғы Виннипег жаттықтырушысы Бад Райлидің ұлы) бас жаттықтырушы міндетін өз мойнына алды. Содан кейін, 1987 жылғы маусым басталғанға дейін Монреаль «Алуэттс» командасы таратылды. Шығыс дивизионындағы команда саны батыстағы бес командаға қарағанда үшке дейін азайды, лига тепе-теңдікті сақтау үшін «Көк бомбалаушыларды» (батыстағы ең шығыс командасы) Шығыс дивизионына көшірді. Райлидің басшылығымен «Көк бомбалаушылар» Шығыста тез танылды, 1988 және 1990 жылдары бұрынғы дивизиондық қарсыластары «Б.К.» және «Эдмонтоннан» «Грей кубогын» жеңіп алды, сондай-ақ Райли екі чемпиондық маусымда «Жылдың жаттықтырушысы» сыйлығын жеңіп алды. Райли кеткеннен кейін, Даррил Роджерс және Урбан Боуман 1993 жылға дейін команданы жетектеді, ол кезде Кал Мерфи қайтадан бас жаттықтырушы лауазымын иеленді. Мерфи команданы бес рет «Грей кубогына» жеткізді, 1984 жылы жаттықтырушы ретінде, ал 1988 және 1990 жылдары бас менеджер ретінде жеңіске жетті. Ол командада 14 жыл жұмыс істегеннен кейін 1996 жылғы маусымнан кейін клубтан кетті. Кейін 1999 жылы «Саскачеван Рафрайдерс» командасын жаттықтырды. Виннипег 1995 жылы CFL АҚШ-қа кеңейген кезде құрылған Солтүстік дивизионына көшуге дейін Шығыс дивизионында қатарынан сегіз маусым ойнады. CFL-дің американдық тәжірибесі бір жылдан кейін аяқталды және «Алуэттс» қайта құрылғанда, «Көк бомбалаушылар» қайта құрылған Батыс дивизионына оралды. Бұл келісім де бір маусым ғана сақталды, өйткені Оттава «Рафрайдерс» командасы таратылғаннан кейін 1997 жылы Виннипег тағы да Шығысқа оралды.

Айналатын есік дәуірі

Майк Келлидің оралуы Кал Мерфидің жаңа дәуірін ашты, ал басқарма Мерфидің табысын қайтаруды үміттене білді. Алайда, Келли 2009 жылдың 17 желтоқсанында Виннипег Блю Бомберс директорлар кеңесінен бір жылдық жұмыстан кейін қызметтен босатылды. Пол ЛаПолис 2010 жылдың 5 ақпанында Блю Бомберс тарихындағы 28-ші бас бапкер ретінде таныстырылды. Жаңа бапкер "командалық рух" пен форма үшін ойнау идеясын қанаттандырды. Ол сондай-ақ, ақталудың орнына мәселелерді шешуге баса назар аударды. Жаңа үлгі 2010 жылғы маусымда сынақтан өтті, онда команда 4–14 есебімен аяқтады және екінші жыл қатарынан плей-оффқа ілікпеді. Олардың тоғызы төрт ұпай немесе одан аз айырмашылықпен, ал 10-ы бір сенімді ұпайдан аз айырмашылықпен жеңіліске ұшырады. 2011 жылғы маусымда команда шамалы өзгерді (НФЛ-ге бірнеше ойыншыны жоғалтты және драфт арқылы бірнеше ойыншыны алды). Блю Бомберс 2010 жылы шығыстағы соңғы орыннан шығыс дивизионында 10–8 есебімен бірінші орынға көтерілді. Команданың сәттілігі лигадағы ең мықты қорғанысқа байланысты болды, ол "Swaggerville" деп аталды және оларды 10 жылдан кейін алғашқы дивизиондық титулға жеткізді. Команда Шығыс финалында Гамильтонды жеңгеннен кейін 99-шы Грей Кап турниріне қатысты. Алайда, олар фаворит саналған БК Лайонс командасына 34–23 есебімен есе жіберді. 2013 жылдың 9 тамызында Виннипег Блю Бомберс бас директор Гарт Бучконың қызметтен кеткенін және бас менеджер Джо Мактың жұмыстан босатылғанын хабарлады. CFL 2014 жылы Оттава қаласына Redblacks құрылуымен қайта келді. Бастапқыда лига, кем дегенде қысқа мерзімге, батыстың бәсекеге қабілетті үстемдігіне байланысты Виннипегті шығыста қалдыруды жоспарлаған. Алайда, Блю Бомберс басшылығы тарихи себептерге байланысты батыс дивизионына дереу оралу үшін күшті лобби жасады, соңында лига олардың талабына бойыс берді. Блю Бомберс батысқа оралған алғашқы маусымда 7–11 есебімен соңғы орынды иеленді.

О'Шиа және құрғақшылықтың аяқталуы

2013 жылдың тамызында Уэйд Миллер клубтың атқарушы директоры және президенті болып тағайындалды. 2013 жылы басшылық құрамдағы өзгерістер Кайл Уолтерстің бас директор міндетін уақытша атқаруына әкеп соқты, ол 26 қарашада бас директор болып ресми тағайындалды. Майк О'Шиа 2013 жылдың 4 желтоқсанында «Виннипег Блю Бомберс» командасының 30-шы бас бапкері болды. О'Шиа командаға плей-оффқа оралуға көмектесті, ол Матт Николсты старттық квотербек ретінде тағайындағанда. Сәттіліктеріне қарамастан, команда Грей Кубогына ілгерілей алмады. 2019 жылғы маусымда Мэтт Николстің жарақаты мен Эндрю Харристің дисквалификациясы олардың маусымын аяқтағандай болды. «Бомберлер» трейд дедлайны алдында Зак Колларосты сатып алды, ол осы жылы үшінші командасына қосылды. Колларос Крис Стревелермен бірге квотербек жұбын құрады. Екі квотербектің ойыны, қорғаныстың үстемдігінің нәтижесінде, команда 107-ші Грей Кубогында 28 жылдық үзіліске соңғы нүкте қойып, 11-ші чемпионатын жеңіп алды. Туған жерінің ойыншысы Харрис Грей Кубогының ең құнды ойыншысы және Грей Кубогының ең құнды канадалық ойыншысы атағын жеңіп алған алғашқы ойыншы болды. CFL 2020 жылғы маусымды тоқтатқаннан кейін, лига 2021 жылы қайта жанданды, ал «Бомберлер» 11–3 есебімен Батыс дивизионында көш бастады, 1972 жылдан бері Батыс дивизионында бірінші орын алды. Команда 21–17 есебімен Батыс финалында өміріне қас жау «Саскачеван Рафрайдерс» командасын жеңіп, 2019 жылғы Грей Кубогының финалында «Гамильтон Тайгер-Кэтс» командасымен қайта кездесуге мүмкіндік алды. «Бомберлер» 2021 жылғы Грей Кубогын қосымша уақытта 33–25 есебімен жеңіп алды, бұл «Монреаль Алуэттс» командасы 97-ші және 98-ші Грей Кубогын жеңгеннен бергі бірінші Грей Кубогы чемпионы және «Эдмонтон Эскимос» командасының 1978–1982 жылдардағы бес тізбектей жеңісінен бергі Батыс дивизионының алғашқы жеңімпазы болды. 2022 жылы команда 15–3 есебімен Батыс дивизионында тағы да көш бастады, үшінші рет Грей Кубогы финалына өтті, бірақ команданың үш рет жеңіске жету үміті «Торонто Аргонавтс» командасының соңғы минуттағы бұғатталған соққысымен 24–23 есебімен күйреп қалды. Олар 2023 жылы тағы да Грей Кубогына жолдама алды, Батыс дивизионында 14–4 есебімен жеңіске жетті, бірақ бұл жолы олар «Алуэттс» командасынан ойын аяқталуға 13 секунд қалғанда соққан голдың арқасында 28–24 есебімен жеңіліске ұшырады.

Стадион

"Көк бомбашылар" командасының алғашқы жылдары команда Манитоба заң шығарушы ғимараттарының жанында орналасқан шағын Осборн стадионында ойнады. "Бомбашылардың" қақпашысы Джек Джейкобстың жылдам, пасқа негізделген ойын стилі ойынға қатысушылардың санын күрт арттырып, жаңа, үлкен стадион қажеттігін тудырды. Виннипег стадионы қаланың батыс бөлігінде, Поло паркіне жақын салынды және 1953 жылы "Көк бомбашылар" осында ойнай бастады. Стадион өмір сүру кезеңінде маңызды өзгерістерге ұшырады, соның ішінде 2001 жылы "Канад Иннс" стадионы деп қайта аталды. Жылдар бойы стадионды басқа жерге көшірудің әртүрлі жоспарлары ұсынылды. 2008 жылы Манитоба университетінде жеке және мемлекеттік қаржыландырумен жаңа стадион салу жоспары ұсынылды. 2009 жылдың 2 сәуірінде Дэвид Аспер (Winnipeg-тен тыс жерде орналасқан, Canwest және Creswin Properties компанияларымен байланысты медиа-магнат) оңтүстік-батыс Виннипегіндегі Манитоба университетінде 33 422 орындық (45 000 орынға дейін кеңейтілуі мүмкін) жаңа стадион салу үшін барлық деңгейдегі үкіметтермен келісім жасады. Бұл стадион "Көк бомбашылар" және "М. Бисон" университетінің үйі ретінде қызмет ететін еді. Келісімге Бисон стадионын жаттығулар үшін жаңарту, сондай-ақ жаңа спорттық және фитнес орталықтарын жаңарту, кеңейту және салу кірді. Аяқталғаннан кейін бұл жоба Канададағы ең жақсы спорттық жаттығу орталығына айналатын еді. Жобаға Asper бұрынғы "CanadInns" стадионының орнында салуды жоспарлаған сауда орталығынан тұрақты қаржыландыру қарастырылған. Келісім бойынша, Creswin Properties 2010 жылы команданың иелігіне ие болар еді. Жаңа стадион мен орталықтар 2012 жылғы CFL маусымына дейін аяқталуы тиіс еді, ал сауда орталығы 2013 жылы аяқталмақ. 2013 жылдың 13 желтоқсанында Аспер мен Creswin Properties стадион жобасына енбестігі туралы хабарланды, жоба Виннипег қаласы, Манитоба провинциясы және "Виннипег Көк бомбашылары" қаржыландыруымен жалғасатын еді. 2012 жылдың 2 мамырында "Көк бомбашылар" құрылыс кешігуіне байланысты стадион қыркүйекке дейін дайын болмайтынын мәлімдеді, осылайша команда маусымды бастау үшін төрт немесе бес үй ойынын "Канад Иннс" стадионында өткізуге мәжбүр болды. 2012 жылдың маусым айында стадион 2013 жылғы маусымға дейін ашылмауы хабарланды. "Көк бомбашылар" 2013 жылдың 27 маусымында "Принцесс Авто" стадионында (кейін "Инвесторз Груп Филд" деп аталды) алғашқы ойынын өткізді, "Монреаль Алуэттс" командасына 38:33 есебімен жеңіліп қалды.