Кіріспе

11 қыркүйектегі Дүниежүзілік сауда орталығына жасалған шабуылдар екі мұнараны эвакуациялауға көмектесу үшін жергілікті төтенше жағдай және құтқару қызметкерлерінің кең ауқымды жауабын тудырды, нәтижесінде мұнаралар құлағанда осы қызметкерлердің көптеген өкілдері қаза тапты. Шабуылдан кейін бұқаралық ақпарат құралдары Дүниежүзілік сауда орталығының орнын "Нөлдік аймақ" деп атады, ал құтқарушылар оны "Қалым" деп атады. Одан кейін жүргізілген қалпына келтіру және тазалау жұмыстары барысында металл өңдеу және құрылыс саласындағы мамандар өздерінің көмегін ұсыну үшін келді және 2002 жылдың мамыр айында алаң толық тазартылғанға дейін жұмыста болды. Содан бері жүргізілген тергеулер мен зерттеулер қатысушыларға тиген әсерлерді қарастырып, қирандылардан және стрестен туындаған түрлі ауруларға назар аударды.

Ғимаратты эвакуациялау

American Airlines 11-ші рейсі Дүниежүзілік сауда орталығының Солтүстік мұнарасына (1 WTC) соқтығысқаннан кейін, Оңтүстік мұнараның (2 WTC) ішіндегілерге ғимарат қауіпсіз екендігі туралы стандартты хабарлама берілді және өз орындарында қалуға кеңес берілді. Алайда, көптеген адамдар бұл нұсқауларды елемеді және Оңтүстік мұнарадан эвакуациялауға кірісті (әсіресе, Рик Рескорла, Morgan Stanley қауіпсіздік директоры, ғимараттағы 2700 Morgan Stanley қызметкерінің 2687-ін эвакуациялады). WTC 2-ден эвакуацияланатындар вестибюльден мезонин қабатындағы есікке дейін бағытталды, ол Батыс көшесі арқылы жабық жаяу көпірге шығып, сол кезде Дүниежүзілік қаржы орталығы деп аталған ғимараттар кешеніне жеткізді. WTC 1-ден эвакуацияланатындар вестибюльден сыртқы алаңның астындағы WTC сауда орталығы арқылы бағытталды. Өрт сөндірушілер құлап жатқан қирандылар мен құлап жатқан адамдардан сақтану үшін адамдардың алдыңғы есіктерден өтуіне жол бермеді. Дүниежүзілік сауда орталығындағы өрт кезіндегі эвакуацияның стандартты процедурасы өрттен жоғары және төменгі қабаттарды ғана эвакуациялауды қарастырды, себебі 50 000-ға дейін жұмыскердің бір уақытта эвакуациясы тым хаостық болар еді. Сағат 8:50-де Солтүстік мұнараның вестибюлінде жедел басқару штабы құрылды. Сағат 9:00-ге қарай, United Airlines 175 рейсі Оңтүстік мұнараға соқтығысқанға дейін, FDNY бастығы келді және жауап шараларын басқаруды өз қолына алды. Құлап жатқан қирандылар мен қауіпсіздік алаңдауларына байланысты, ол жедел басқару штабын Батыс көшесінің арғы жағына көшірді, бірақ көптеген өрт сөндірушілер вестибюльде қалды, ол дабылдар, лифттер, байланыс жүйелері және басқа да жабдықтарды басқару орталығы ретінде жұмыс істеді. FDNY-ның алғашқы әрекеті ғимараттағы адамдарды құтқару және эвакуациялау болды, бұл лифттерде және басқа жерлерде тұтқындалған адамдарға көмек көрсету үшін өрт сөндірушілерді жіберуді қамтыды. Өрт сөндірушілер барлық қабаттардың толықтай эвакуацияланғанын қамтамасыз етуі керек еді. Дүниежүзілік сауда орталығының жанында көптеген жинақтау алаңдары құрылды, онда жауап беретін өрт сөндіру бөлімшелері хабарласып, орналасу туралы нұсқаулар ала алады. Алайда, көптеген өрт сөндірушілер жинақтау алаңдарында тоқтамай-ақ Дүниежүзілік сауда орталығына келді, себебі сағат 8:48-де 1-ші батальон үшінші дабыл берді және үшінші дабыл бөлімшелерін жинақтау алаңына, ал екінші дабыл бөлімшелерін мұнараларға бағытталды. Нәтижесінде, көптеген басшылар өз бөлімшелерінің қайда екенін қадағалай алмады. Көптеген өрт сөндірушілер ғимараттың вестибюльдеріне тікелей келді және оларды басқару орталығының командирлері ғимаратқа кіруге бұйрық берді. FDNY командирлері оқиға орнында тікұшақтары бар NYPD немесе жедел жәрдем диспетчерлерімен байланыс жасай алмады. Өрт сөндірушілердің теледидар хабарларына немесе жағдайды бағалауға көмектесетін басқа да сыртқы ақпаратқа қолжетімділігі болған жоқ. Оңтүстік мұнара сағат 9:59-да құлаған кезде Солтүстік мұнарадағы өрт сөндірушілер не болғанын білмеді. Солтүстік мұнараның вестибюліндегі батальон бастығы дереу радио арқылы мұнарадағы өрт сөндірушілерге эвакуация жасауға бұйрық берді, бірақ радионың істен шығуына байланысты көптеген адамдар бұйрықты естімеді. Осы себепті, 342 өрт сөндіруші мұнаралардың құлауынан қаза тапты. Оңтүстік мұнара құлаған кезде Батыс көшесінің арғы жағындағы басқару штабы жойылды, бұл басқару мен бақылауды одан да қиындатып, ұйымдастырмады. Солтүстік мұнара құлаған кезде құлап жатқан қирандылар FDNY бастығы Питер Ганчини қаза тапты. FDNY сонымен қатар Нассау, Саффолк, Вестчестер округі және басқа да көршілес аймақтардың өрт сөндіру бөлімдерінен көмек алды, бірақ күш-жігерді басқару және үйлестіру мүмкіндігі шектеулі болды. 911 байланыс орталығының диспетчерлері, жедел жәрдемді үйлестіретін және бөлімшелерді тағайындайтын, келіп түскен қоңыраулармен және радио жүйесі арқылы берілген хабарламалармен тығырыққа түсті. Диспетчерлер барлық келіп түскен ақпаратты, соның ішінде мұнараларда тұтқындалған адамдардан жоғары қабаттардағы жағдай туралы ақпаратты өңдеп, түсіндіруге қабілетсіз болды. Ауыр жағдайға тап болған диспетчерлер тиімді нұсқаулар бере алмады және жағдайды басқара алмады. NYPD өздерінің жедел басқару штабын Чёрч-стрит пен Вейси-стритте, FDNY операцияларын басқарып отырған Дүниежүзілік сауда орталығының қарама-қарсы жағында орнатты. NYPD тікұшақтары көп ұзамай оқиға орнына жетіп, өртенген ғимараттардың жағдайы туралы хабарлады. Ғимараттар құлаған кезде 23 NYPD офицері және 37 Port Authority Police Department офицері қаза тапты. NYPD Манхэттеннің оңтүстік бөлігінен азаматтарды эвакуациялауға көмектесті, оның ішінде Harbor Unit арқылы Staten Island және New Jersey-ге эвакуацияланған шамамен 5000 азамат бар.

Жағалау күзеттері, теңіз өнеркәсібі, жеке қайық иелері

Бірінші шабуылдан кейін көптеген жергілікті қайықтардың капитандары мен экипаждары эвакуацияға көмектесу үшін шабуыл аймағына келді. Бұл кемелер Манхэттен аралында қалғандарды эвакуациялау үшін АҚШ Жағалау күзетінің өтінішіне жауап берді. Джон Дж. Харви сияқты басқалары мұнаралардың құлауы қаланың орталық су құбырларын бұзып, су мен қажетті жабдықтамамен қамтамасыз етті, бұл өте шұғыл қажеттілікке айналды. Жағалау күзетінің қосымша күштері үлкен теңіз эвакуациясын ұйымдастыруға көмектесті, сол күні Манхэттеннің оңтүстік бөлігінен су арқылы эвакуацияланған адамдардың саны шабуылдан кейінгі сегіз сағат ішінде 500 000-нан 1 000 000-ға дейін бағаланды. Шабуыл кезінде көлік министрі болған Норман Минета бұл күш-жігерді "Америка Құрама Штаттарында өткізілген ең ірі теңіз эвакуациясы" деп атады. Бағалаулар бойынша, бұл эвакуация тарихтағы ең ірі теңіз эвакуациясы немесе "боотлифт" болды, тіпті Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дюнкерктегі тоғыз күндік эвакуациядан да асып түсті. Осылайша, шабуылда жарақат алған 2000-ға жуық адам эвакуацияланды.

Әуесқойлық радио

Құтқару және тазалау жұмыстарында радио әуесқойлар маңызды рөл атқарды. Радиолюбительдер байланыс орнатып, төтенше жағдай желілерін сақтап, жүздеген еріктілермен бірге тізбектей жұмыс істеді. Апат кезінде және одан кейінгі қалпына келтіру шараларында шамамен 500 радиолюбитель өз қызметтерін көрсетті. Нью-Джерси заң шығарушы органы 2002 жылдың 12 желтоқсанында қабылданған жарлықта радио әуесқойларының рөлін құрметтеді. "Осы мүмкіндікті пайдаланып, сіздердің қажырлы еңбектеріңізге және күш-жігерлеріңізге жоғары баға беруге тілектеймін", - деді Ассамблея спикері Альбио Сирес. "Апат болған кезде сіздердің ұйымдарыңыз азаматтардың қауіпсіздігіне деген жоғары деңгейдегі қызмет пен адалдықты көрсетті. Тәуелсіз радио операторларының еңбегін жоғары бағалаймын және 2001 жылдың 12 қыркүйегінде көрсеткен қайырымдылықтарыңызға алғыс айтамын. 2002 жылдың 12 желтоқсанында Нью-Джерси Бас Ассамблеясының жұмысына қатысқандарыңыз үшін шын жүректен алғыс айтамын". Ескерту: Үкіметтік құжаттар Закариас Мусауи ісіне қатысты.

Іздеу және құтқару жұмыстары

Шабуылдан кейінгі күні қираған үйінділерден 11 адам құтқарылды, оның ішінде 6 өрт сөндіруші және 3 полиция қызметкері. Бір әйел Вест-Сайд тас жолының жаяу жүргіншілер көпірі болған жерге жақын үйінділерден құтқарылды. Сонымен қатар, екі PAPD офицері – Джон Маклауглин мен Уилл Химено да құтқарылды. Бұрынғы АҚШ теңіз жаяу әскерінің өкілдері Джейсон Томас пен Дейв Карнес тауып алған Маклауглин мен Химено 9 метрлік үйінді астында шамамен 24 сағат өткізгеннен кейін тірі күйі шығарылды. Олардың құтқарылуы кейін Оливер Стоуннің "Дүниежүзілік сауда орталығы" фильмінде бейнеленді. Барлығы 20 адам қираған үйінділерден құтқарылды. Соңғы аман қалған адам, Порт басқармасының хатшысы Женель Гусман Макмиллан, Солтүстік мұнараның құлауынан кейін 27 сағаттан соң құтқарылды. Аман қалған өрт сөндірушілер мен азаматтар үйінділер астындағы қуыстардан ұялы телефондар арқылы хабарласты, бірақ үйінділердің көптігі құтқарушыларға оларға жетуді қиындатты. Сәрсенбі күні кешке Нью-Йорк қаласының ресми өкілдері 82 адамның қаза болғанын растады. Шабуылдан кейінгі күндері құтқару жұмыстары бірнеше рет тоқтатылды, себебі One Liberty Plaza ғимаратының ішіндегі жақын орналасқан ғимараттардың құлау қаупі болды.

Қалпына келтіру шаралары

Дүниежүзілік сауда орталығының қираған жеріндегі алғашқы іздеу-құтқару операцияларына теміршілер, құрылыс инженерлері, ауыр техника операторлары, асбест жұмысшылары, қазандық жасаушылар, ағаш ұсталары, цемент тасушылар, құрылыс менеджерлері, электриктер, жылу оқшаулаушылар, машина жасаушылар, сантехниктер мен құбыр монтаждаушылар, арқан шеберлері, металл жапсырушылар, металл жұмысшылары, жүк көлік жүргізушілері мен көмекшілері, Америкалық Қызыл Крест еріктілері және тағы да көптеген адамдар қатысты. 14-ші көшеден оңтүстікке қарайғы Манхэттеннің төменгі бөлігі құтқару және іздеу жұмыстарындағы қызметкерлерден басқа, басқаларға жабық болды. Бұған қоса, ел тарихындағы ең көп саны болатын, шамамен 400 іздеу иті жұмыс істеді.

Ұйым

Нью-Йорк қаласының Төтенше жағдайларды басқару басқармасы қаланың шабуылдарға жауап беру координациясы үшін жауапты агенттік болды. Сол кездегі директор Ричард Шейрер басқарған агенттік шабуылдан кейін бірнеше сағат ішінде Дүниежүзілік сауда орталығының 7-ғимаратында орналасқан штаб-пәтерін эвакуациялауға мәжбүр болды. Кейіннен ғимарат құлады. Төтенше жағдайларды басқару басқармасы (OEM) уақытша полиция академиясында жұмысын қайта жандандырды, онда мэр Джулиани 11 қыркүйек күні түстен кейін және кешке дейін көптеген баспасөз конференциясын өткізді. Жұма күні құтқару және көмек көрсету жұмыстары Хадсон өзеніндегі 92-келімеде ұйымдастырылып, басқарылды. Еріктілер тез арада "Нульдік аймаққа" (Ground Zero) жетіп, құтқару және қалпына келтіру жұмыстарына көмектесті. Джейкоб Джавиц конференциялық орталығында мыңдаған адам көмек көрсетуге келді, олар билік органдарына тіркелді. Қаладағы құрылыс жобалары тоқтап қалды, өйткені жұмысшылар "Нульдік аймаққа" көмектесу үшін жұмыстан кетті. Темір ұстаушылар, дәнекерлеушілер, болатты кесушілер және осы сияқты білікті жұмысшыларға жоғары сұраныс болды. Бірінші аптаның соңына қарай Солтүстік Американың түкпір-түкпірінен мыңнан астам темір ұстаушылар келіп, көптеген басқалармен бірге көмектесті. Нью-Йорк қаласының жобалау және құрылыс департаменті қалпына келтіру жұмыстарын қадағалады. 12 қыркүйектен бастап Нью-Йорк құрылыс инженерлері қауымдастығы (SEAoNY) құламаның тұрақтылығын тексеру, нысанаға жақын жүзден астам ғимараттың қауіпсіздігін бағалау және қираған жерлерді тазалау үшін әкелінген крандарға тірек беру үшін мамандарды тартты. Нью-Йорк қаласы инженерлік фирма LZA Thornton Tomasetti-ді нысандағы құрылыс инженерлік операцияларын қадағалау үшін жалдады. Жұмысты оңайлату үшін Дүниежүзілік сауда орталығының нысаны төрт квадрантқа немесе аймаққа бөлінді. Әр аймаққа жетекші мердігер және үш құрылыс инженерінен, қосалқы мердігерлерден және құтқарушылардан тұратын команда тағайындалды. Жақын жердегі Burger King рестораны полиция операцияларының орталығы ретінде пайдаланылды. Жұмысшылар "The Pile" нысанында он екі сағатқа дейін сменалармен жұмыс істегендіктен, нысанда ерекше мәдениет қалыптасты, нәтижесінде жұмысшылар өздерінің аргосын (жаргонын) дамытты.

Қалдықтарды алып тастау

"Қалдықтар тобы" – құтқарушылар әлемдік сауда орталығының құлауынан қалған 1,8 миллион тонна қиратылған материалдарды сипаттау үшін қолданған термин. Кейбір конструкциялық инженерлер ғимараттардың болат құрылымдарын құлаудан кейінгі тергеу аясында талдау жүргізбей қайта өңдеу туралы шешімді сынады.

Болаттан қайта пайдалану

Кейбір болат ескерткіштерді жасауға қайта қолданылды. Нью-Йорк қаласының өрт сөндірушілері Дүниежүзілік сауда орталығынан алынған болаттан жасалған айқыш белгіні Пенсильвания штатының Шэнксвилл қаласындағы Шэнксвилл ерікті өрт сөндіру компаниясына сыйға берді. Пентагон пішіндес платформаның үстіне орнатылған бұл құрылым, Юнайтед Эйрлайнз әуе компаниясының 93 рейсінің апатқа ұшыраған жеріне жақын, Шэнксвилл өрт сөндіру бөлімінің алдына қойылды. "Нью-Йорк" (LPD 21) кемесінің құрылысында қолданылған 24 тонна болат, болашақ ұрпақ үшін сақталған Дүниежүзілік сауда орталығының қираған қалдықтарынан алынған.

Қақпалы алтын

Мұнаралар қирағаннан кейінгі күндері құтқарушылар 4-ші ЖТҚ-ның астындағы жертөле есігінде, ықтималда, кескіш отпен жасалған күйіп кеткен іздерді тапты; бұл тонаушылардың ісі деп болжанды. Ғимараттың жертөлесін одан әрі зерттеу барысында, оның ішінде көп мөлшерде алтын мен күміс монеталар, сондай-ақ алтын мен күміс құймалар бар екені анықталды. COMEX компаниясына тиесілі броньды жүк көлігі де Дүниежүзілік сауда орталығының төменгі жағында, басқа көліктермен бірге табылған, ол алтын мен күміс құймалармен толық жүктелген болатын. Сейфтен алтынды алу үшін оның есіктеріне электр қуаты беру қажет болды, олар жоғарыдан келген күштің әсеріне төтеп берген еді. Келесі айларда алтынның көп бөлігі қалпына келтірілді. 2001 жылдың 11 қыркүйегіне дейін Nova Scotia банкі сейфте шамамен 560 000 долларлық монеталар мен құймалар сақтаған, банктің сейфте барлығы 379 036 трой унция алтын мен 29 942 619 трой унция күміс сақтағаны анықталды. Бұл монеталардың көпшілігін Калифорния штатының Палос-Вердес қаласының тұрғыны Ли С. Миншулл сатып алып, 2002 жылы PCGS компаниясына саралауға жіберді. Бұл монеталар кейін коллекционерлерге сатылды. 4 WTC-тің сейфінен табылған монеталардың арасында американдық күміс бүркіті, канадалық алтын жапырақтары, Оңтүстік Африканың Крюгерранды және британдық алтын британиясы болды.

АҚШ теңіз жаяу әскерлері

Құтқару жұмыстарына көмек көрсету үшін АҚШ теңіз жаяу әскерлері де қатысты. Көмек көрсеткен адамдардың ресми саны жарияланбады, бірақ олардың болғанына куәліктер бар. 2006 жылғы «Дүниежүзілік сауда орталығы» және 2021 жылғы «9/11: Америкадағы бір күн» сияқты фильмдер екі теңіз жаяу әскерінің қирандықтың ішіндегі екі тұтқын полиция қызметкерін құтқаруы туралы айтты. АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің штаб-пәтері 340 Westside Hwy Bloomberg News ғимаратында орналасқан. Бас қолбасшы – Әскери-теңіз күштерінің командирі Харди, ал бас штаб офицері – майор Пристер. Олар әртүрлі тармақтардың, полиция департаменттерінің және жедел жәрдем бригадаларының 110 әскери қызметшісіне жетекшілік етті.

АҚШ Әскери-теңіз флоты

АҚШ Әскери-теңіз күштері Манхэттендегі 92-ші келішке USNS Comfort (T AH 20) ауруханалық кемесін жөнелтті. Ықпалдағы экипаж мүшелері 10 000-нан астам көмекші қызметкерлерге тамақ және тұруға орын ұсынды. Comfort кемесінің тәулік бойы жұмыс істейтін асханасы 30 000 порция тамақ дайындады. Кеменің медициналық ресурстары 600-ға жуық адамға алғашқы медициналық жәрдем көрсетуге және медициналық қарау жүргізуге пайдаланылды. Кемедегі психологиялық көмек көрсету тобы 500-ден астам пациентті қабылдады.

Тазалау рәсімін жүргізу

2007 жылдың 14 мамырында New York Times газеті жариялаған «Граунд-Зеро ауруы Джулиани мұрасын баптайды» деген мақалада, «Граунд-Зерода мыңдаған жұмысшы ауырған және мырза Джулианидің көшбасшылық табысы адам құнымен келгендей» деген пікір білдірілді. Мақалада қала әкімі Граунд-Зероді тазалауды өз бақылауына алып, Федералдық Төтенше жағдайларды басқару агенттігі, АҚШ Армиясының инженерлік корпусы және Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты сақтау басқармасы сияқты беделді федералдық агенттіктердің бақылауын жойғанын хабарлады. Оның орнына ол жауапкершілікті «көпке танылмаған» қалалық жобалау және құрылыс департаментіне жүктеді. Құжаттар Джулиани әкімшілігінің респираторларды киюді талап ететін федералдық талаптарды орындамағанын көрсетеді. Сонымен қатар, тазалау жұмыстары баяуласа, әкімшілік компанияларды жұмыстан шығарумен қорқытқан. Граунд-Зеро орналасқан жерде жұмыс істейтіндер тиісті респираторларсыз жұмыс істеді. Олар бояушылардың маскаларын киді немесе беттерін жаппады. Мамандардың пікірінше, ауадағы асбест сияқты зиянды заттардан қорғанудың жалғыз тиімді жолы – арнайы респиратор. Нью-Йорк қаласының Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық комитетінің өндірістік гигиенисі Дэвид Ньюман: «Мен төменде адамдарды респираторсыз жұмыс істейтінін көрдім» деді. Ол әрі жалғастырды: «Басқалары тамақ ішу үшін респираторларын шешіп тастады. Бұл түсініксіз, абсурдты және қабылдауға келмейтін жағдай еді». Жергілікті ЭҚА кеңсесі аймақтық ЭҚА кеңсесін шеттетуге тырысты. ЭҚА-ның аймақтық ғалымы доктор Кейт Дженкинс 2001 жылдың 12 қыркүйегінде аймақтық ЭҚА кеңсесінің WTC орналасқан жерге 30-40 электронды микроскоп жіберіп, ұсақ шаң үлгілерінде асбест талшықтарының болуын тексеруді ұсынғанын айтты. Бірақ жергілікті кеңсе полярланған жарық микроскопиясының тиімділігі төмен әдісін таңдады. Доктор Дженкинс жергілікті кеңсе бас тартқанын және «Біз сіздерді, ковбойларды, мұнда қаламаймыз. Сіздерді Аляскаға қайта жібергеніміз жақсы» дегенін мәлімдеді. 9/11 оқиғасы кезінде зиянды заттарға ұшыраған өрт сөндірушілердің арасындағы негізгі өкпе зардабы – созылмалы тыныс жолдары ауруы. Шабуылдан алты жыл өткен соң темекі тартпаған өрт сөндірушілердің 13%-ы мен жедел жәрдем қызметкерлерінің 22%-ының өкпелері сол жастағы басқа адамдардың өкпелерінен нашар жұмыс істеді. Өкпе функциясының күрт төмендеуі 9/11 оқиғасынан кейін бір жыл ішінде өрт сөндірушілер мен жедел жәрдем қызметкерлері арасында алғаш рет анықталғаннан бері проблема болып қалып отыр. Граунд-Зеро жұмысшыларының арасында қатерлі ісік сияқты ауруларға шалдығу жағдайлары көбейіп келеді. 2001 жылдың 11 қыркүйегінен 2008 жылға дейін 9/11 шабуылына жауап берген 8927 ер адам өрт сөндірушінің арасында 263 жаңа қатерлі ісік жағдайы тіркелді. Бұл көрсеткіш осыған ұқсас жас және нәсіл тобындағы еркектерге қарағанда 25 есе көп. 9/11 шабуылына жауап берген өрт сөндірушілер мен шабуылға жауап беру кезінде зиянды заттарға ұшырамағандардың арасында қатерлі ісіктердің жалпы саны 19%-ға өсті. 2007 жылдың 30 қаңтарында Граунд-Зеро жұмысшылары мен Sierra Club және Unsung Heroes Helping Heroes сияқты ұйымдар Граунд-Зеро орналасқан жерде бас қосып, президент Джордж Буштан ауру Граунд-Зеро жұмысшыларына көбірек көмек көрсету үшін қаражат жұмсауды талап етті. Олар Буштың ауру жұмысшыларға уәде еткен 25 миллион доллары жеткіліксіз екенін айтты. Лонг-Айлендтегі темір жұмысшысы Джон Сферазо наразылық митингісінде: «Мырза Президент, сізбен кездесуге неге 5,5 жыл кетті?» деді. Өрт сөндірушілер, полиция және олардың кәсіби одақтары Руди Джулианиді шабуылдан кейін қорғаныс құралдары және аурулар мәселесі бойынша сынады. Ұлттық экологиялық қауіпсіздік және денсаулық институтының зерттеуі тазалау жұмыскерлерінің жеткілікті қорғаныс құралдары болмағанын көрсетті. Ұлттық полиция бауырластығының атқарушы директоры Джулиани туралы: «Әркім күл әлі де төгіліп жатқанда секіріп, билікті қолға алатын Шерчилль сияқты көшбасшыны жақсы көреді. Бірақ екі-үш күннің жақсылығы сегіз жылдық еңбекті жоймайды» деді. Салли Регенхард: «9/11 оқиғасы кезінде Джулиани әкімшілігінің қателіктерін әшкерелеуді қалайтын ФДНИ отбасыларының, ФДНИ мүшелерінің, бұрынғы және қазіргі және азаматтық отбасыларының саны артып келеді» деді. Ол New York Daily News газетіне Джулианиді «Жылдам әрекет ету» жоспарымен шабуылға көшу ниетінде екенін айтты. Шабуылдан кейін жауап берушілер, қалпына келтіру жұмыскерлері және басқа да аман қалғандар арасында 9/11-ге байланысты ауруларды емдеу үшін түрлі денсаулық сақтау бағдарламалары құрылды. 2011 жылдың қаңтар айында Джеймс Задроганың 9/11 денсаулық және өтемақы туралы заңы федералдық заңға айналғаннан кейін бұл бағдарламалар World Trade Center денсаулық бағдарламасымен алмастырылды.

Тергеулер

Шабуылдардан кейін көп ұзамай Нью-Йорк қаласы McKinsey & Company компаниясына Нью-Йорк қаласының өрт сөндіру қызметі мен Нью-Йорк қаласының полиция департаментінің реакциясын зерттеуді және болашақта осындай ірі ауқымдағы төтенше жағдайларға тиімдірек жауап беру қалай болуы керек деген ұсыныстар жасауды тапсырды. Халықаралық өрт сөндірушілер қауымдастығының өкілдері де Руди Джулианиді өрт сөндірушілердің өмірін сақтап қалуға мүмкіндік берген жаңартылған радиостанцияларды қолдамағаны үшін сынады. Кейбір өрт сөндірушілер эвакуация бұйрығын естімеді және мұнаралардың құлауынан қаза тапты.

Қайта құру

Дүниежүзілік сауда орталығын қайта құру жоспарлары 2002 жылдың шілдесінде басталды, оны Төменгі Манхэттен даму корпорациясы басқарды. Дүниежүзілік сауда орталығын қалай қайта құруға қатысты бірнеше ұсыныс түсті; алайда, алғашқы жоспарлардың көпшілігі шығармашылық жетіспегендіктен сынға ұшырады. Жаңа Дүниежүзілік сауда орталығының қандай болуы тиіс деген мәселеде халық, сәулетшілер және саяси жетекшілер арасында пікір таласы болды. Жоспарлау және жобалау процесі барысында бірнеше сәулетшілер таңдалып, ауыстырылды; алғашқы жобаларды іске асыруда қиындықтар туды. 2006 жылға қарай жобаға қатысатын барлық сәулетшілер анықталды, ал жобалардың көп бөлігі 2007 жылы аяқталды. Дүниежүзілік сауда орталығының құрылысын 2016 жылы аяқтау жоспарланған. 2018 жылдың мәліметі бойынша, жоспарланған жеті ғимараттың төртеуі, сондай-ақ көлік түйіні, 11 қыркүйек ескерткіші және Либерти паркі салынып аяқталды.