Кіріспе
Жыныстық жолмен берілетін инфекция – белгілі бір түрлерінің (климаттық бубо деп те аталады) шақыруымен туындайтын жыныстық жолмен берілетін инфекция, Chlamydia trachomatis бактериясының L1, L2, L2a, L2b немесе L3 инвазивті сероварларымен (инвазивті сероварлар) туындайтын жыныстық жолмен берілетін инфекция. ЛГВ негізінен лимфа жүйесі мен лимфа түйіндерінің инфекциясы болып табылады. Chlamydia trachomatis – ЛГВ-ға себеп болатын бактерия. Ол терідегі жаралар арқылы немесе шырышты қабықшаның эпителийлік жасушалары арқылы денеге еніп, инфекция орнынан лимфа арналарымен лимфа түйіндеріне жетеді, онда көбейеді. Дамысқан елдерде 2003 жылға дейін бұл инфекция сирек кездесетін деп есептелді. Алайда, Нидерландыда гейлер арасында жақында болған ошақ ЛГВ инфекциясының Еуропа мен АҚШ-та көбеюіне әкелді. ЛГВ алғаш рет 1833 жылы Уоллес, ал 1913 жылы Дюран, Николас және Фавр сипаттаған. 2004 жылғы Нидерландыдағы ошақтан кейін көптеген жаңа жағдайлар тіркелді, бұл қадағалауды күшейтті. Голландиядағы алғашқы хабарламадан кейін ұлттық және халықаралық денсаулық сақтау ұйымдары ескерту шараларын қабылдады, нәтижесінде бірнеше Еуропа елдерінде (Бельгия, Франция, Ұлыбритания, Германия, Швеция, Италия және Швейцария), сондай-ақ АҚШ және Канадада ЛГВ жағдайлары анықталды. Амстердам мен Францияда тіркелген барлық жағдайлардың және Ұлыбритания мен Германиядағы ЛГВ инфекцияларының көп бөлігі жаңадан ашылған Chlamydia trachomatis L2b түріне, яғни Амстердам түріне байланысты болды. L2b түрі 1981 жылы Сан-Францискодағы ЖЖБ (жыныстық жолмен берілетін инфекциялар) клиникасына келген, ерлермен жыныстық қатынаста болып, анальдық сүртерден оқшауланды. Бұл жағдайлар индустриалды дамыған елдердегі ерлер арасындағы ЛГВ ошағының эпидемиялық сипатта баяу дамып жатқанын көрсетеді. L2b серовары Австралияда да анықталды.
the sexually transmitted infection caused by certain types of chlamydia
Lymphogranuloma venereum (LGV; also known as climatic bubo, is a sexually transmitted infection caused by the invasive serovars L1, L2, L2a, L2b, or L3 of Chlamydia trachomatis. LGV is primarily an infection of lymphatics and lymph nodes. Chlamydia trachomatis is the bacterium responsible for LGV. It gains entrance through breaks in the skin, or it can cross the epithelial cell layer of mucous membranes. The organism travels from the site of inoculation down the lymphatic channels to multiply within mononuclear phagocytes of the lymph nodes it passes. In developed nations, it was considered rare before 2003. However, a recent outbreak in the Netherlands among gay men has led to an increase of LGV in Europe and the United States. LGV was first described by Wallace in 1833 and again by Durand, Nicolas, and Favre in 1913. Since the 2004 Dutch outbreak many additional cases have been reported, leading to greater surveillance. Soon after the initial Dutch report, national and international health authorities launched warning initiatives and multiple LGV cases were identified in several more European countries (Belgium, France, the UK, Germany, Sweden, Italy and Switzerland) and the US and Canada. All cases reported in Amsterdam and France and a considerable percentage of LGV infections in the UK and Germany were caused by a newly discovered Chlamydia variant, L2b, a. k. a. the Amsterdam variant. The L2b variant could be traced back and was isolated from anal swabs of men who have sex with men (MSM) who visited the STI city clinic of San Francisco in 1981. This finding suggests that the recent LGV outbreak among MSM in industrialised countries is a slowly evolving epidemic. The L2b serovar has also been identified in Australia.
Белгілері мен симптомдары
ЛГВ-нің клиникалық көрінісі инфекциялық организмнің ену орнына (жыныстық қатынас орнына) және аурудың даму сатысына байланысты. Сыртқы жыныс мүшелерінің (қасақ және кіндік) шырышты қабығына инфекция жұғу нәтижесінде лимфа түйіндері орналасқан шатыр аймағында (ішкі жамбас) буболар немесе іріңдіктер пайда болып, сол аймақтың синдромы туындауы мүмкін. Бұл белгілер әдетте инфекция жұққаннан кейін 3 күннен 1 айға дейін пайда болады. Ректальді синдром (лимфогранулома венерий проктиті, немесе LGVP) инфекция тік ішек шырышты қабығы арқылы (анальды жыныстық қатынас арқылы) жұққанда пайда болады және көбінесе проктоколит немесе проктит белгілерімен сипатталады. Жұтқыншақ синдромы сирек кездеседі. Ол жұтқыншақ тінінің инфекцияға шалдығуынан басталады және мойын аймағында бубо пайда болуы мүмкін.
Бастапқы кезең
LGV инфекциясы жұққаннан кейін 3–12 күн өткен соң, контактілік жерде пайда болатын, өзін-өзі шектейтін, ауыртпайтын жыныстық жара ретінде басталуы мүмкін. Әйелдер бастапқы инфекцияны көбінесе байқамайды, себебі организмнің шырышты қабатына енетін алғашқы жара көбінесе көзден тыс жерде, кіндік қуысы қабырғасында орналасады. Еркектердің арасында жұқтырғандардың үштен бірінен азы ғана LGV-ның алғашқы белгілерін сезеді. Бұл бастапқы кезең бірнеше күнде жазылады. Эритем нодозум жағдайлардың 10%-да кездеседі.
Екінші кезең
Екінші кезең көбінесе 10–30 күннен кейін пайда болады, бірақ алты айға дейін созылуы мүмкін. Инфекция лимфа түйіндеріне лимфа ағысы жолдары арқылы таралады. Жыныс мүшелері арқылы алғашқы жұқпаға ұшыраған еркектер арасында ЛГВ-ның ең көп кездесетін клиникалық белгісі – біржақты (жағдайлардың үштен екісінде) лимфаденит және лимфангит, көбінесе олардың жұқтырған аймақтарының дренаж жолынан туындаған жамбас және/немесе мойын лимфаденопатиясымен бірге. Дорыққан мүшенің лимфангиті де пайда болуы мүмкін және ол бау немесе жіп сияқты көрінеді. Егер инфекция анальдық жыныстық қатынас арқылы жұққан болса, адамда жоғарыда аталған лимфаденит және лимфангит пайда болуы мүмкін. Оның орнына проктит – ректальдың (соңғы 10–12 см) қабынуы, аноректальді ауырсыну, тез зәр шығару сезімі және ректальді бөлінділермен немесе проктоколит – анус жоғары 12 см-ге дейін көкпектің шырышты қабығының қабынуы, проктит белгілерімен қатар диарея немесе іш құрылысымен байланысты болуы мүмкін. Симптомдарға периректальді немесе перианальді лимфалық тіндердің қабынуы да кіруі мүмкін. Әйелдерде жатыр мойнының қабынуы, периметрит немесе сальпингит, сондай-ақ терең орналасқан лимфа түйіндерінде лимфангит және лимфаденит пайда болуы мүмкін. Лимфа ағысы жолдарының салдарынан кейбір науқастарда құрсақ массасы пайда болуы мүмкін, ол сирек іріңдейді, ал 20–30% науқаста жамбас лимфаденопатиясы дамиды. Жүйелік белгілерге қызба, апетиттің төмендеуі және жалпы әлсіздік жатады. Диагнозды қою әйелдерде және еркектермен жыныстық қатынас жасайтын (ЭЖҚ) еркектерде қиын болуы мүмкін, себебі оларда жамбас симптомдары болмауы мүмкін. Аурудың барысында лимфа түйіндері үлкейеді, бұл сол аймақтардың кез келген инфекциясында болуы мүмкін. Үлкейген түйіндер бубо деп аталады. Буболар көбінесе ауыртпалы болады. Түйіндер көбінесе қабынып, жұқарады және үстіндегі тері жабысып қалады. Бұл өзгерістер некрозға, іріңді және супуративті лимфа түйіндеріне, абсцестерге, фистулаларға, тарылуларға және синус жолдарына прогрессиялай алады. Инфекция кезінде және одан кейін жазылу кезінде фиброз дамуы мүмкін. Бұл лимфа ағысының түрлі дәрежеде бұзылуына, созылмалы ісінуге және тарылуларға әкелуі мүмкін. Фиброз және ісінумен сипатталатын бұл соңғы сатылар ЛГВ-ның үшінші сатысы деп те аталады және көбінесе қайтымсыз болады.
Диагностика
Диагноз көбінесе серологиялық зерттеулер (комплемент байланысу арқылы) және іңірлік лимфаденопатияның немесе жыныс мүшелеріндегі жаралардың басқа себептерін жоққа шығару арқылы қойылады. Серологиялық тестілеу екі аптадан кейін 80% сезімталдық көрсетеді. Серологиялық тестілеу серотипке қатысты нақты болмауы мүмкін (басқа хламидия түрлерімен шағылысқан реакциялар болуы мүмкін) және сұйыту деңгейінің айырмашылығына байланысты басқа түрлерден LGV-ді ажыратуда қате болуы мүмкін, яғни 1:64-тен жоғары көрсеткіш LGV-ді, ал 1:16-дан төмен көрсеткіш басқа хламидия түрлерін білдіреді (emedicine). Серотиптерді анықтау үшін көбінесе егіс қолданылады. Егіс жасау қиын, арнайы орта қажет, циклогексимидпен өңделген МакКой немесе HeLa жасушалары қолданылады, бірақ өнімділік 30-50% ғана құрайды. DFA, яғни тікелей флуоресцентті антиденелер сынағы, жұқтыруға ықтимал аймақтар мен іріңнің ПТР-сы да кейде қолданылады. C. trachomatis-тің L типі сероварына арналған DFA сынағы ең сезімтал және нақты сынақ болып табылады, бірақ ол кеңінен қолжетімді емес. Егер жұқтырылған материалдағы полимераза тізбектік реакциясы (ПТР) оң нәтиже көрсетсе, генотипті анықтау үшін күшейтілген сыртқы мембраналық белок А генінің рестрикциялық эндонуклеазалық үлгісін талдау жүргізілуі мүмкін. Жақында LGV-ді диагностикалау үшін жылдам нақты уақыт ПТР (TaqMan талдауы) әзірленді. Бұл әдіспен бір күн ішінде нақты диагноз қоюға болады. Бір түрлі тестілеу жеткілікті мұқияттықпен жүргізілмеуі мүмкін екені айтылады.
Емдеу
Емдеу антибиотиктермен жүргізіледі және иіндікпен аспирациялау немесе кесу арқылы бубоэ немесе абсцестерді дренаждауды қамтуы мүмкін. Қосымша қолдау шаралары қажет болуы мүмкін: ректальды тарылуды кеңейту, ректовагинальды фистулаларды жөндеу немесе ректальді бітелу үшін колостомия жасау. Көбінесе қолданылатын антибиотиктерге тетрациклин (доксициклин) (тетрациклиндердің барлығы, доксициклин қоса, жүктілік кезінде және балаларда сүйек дамуына және тіс түсіне әсер ететіндіктен қолдануға қарсы көрсетіледі) және эритромицин жатады. Азитромицин де ЛГВ-ны емдеуде таңдаулы препарат болып табылады.
Қосымша ұсыныстар
Барлық ЖҚТБ-дағыдай, ЛГВ жұқтырған пациенттердің жыныстық серіктестері зәр жолы немесе жатыр мойны хламидиялық инфекциясы үшін тексерілуі және тестілеуден өтуі керек. Хламидия оң нәтижесінен кейін, клиникалық күдік серотипті анықтау үшін тестілеу арқылы расталуы тиіс. Егер олар науқас симптомдары пайда болғанға дейін соңғы 30 күн ішінде жыныстық қатынаста болған болса, антибиотикпен емдеуді бастау керек. Жыныстық жолмен жұқтырылатын инфекциясы бар пациенттерде басқа ЖҚТБ-ға да тестілеу жүргізілуі қажет, себебі бір мезгілде қызу инфекциялардың таралу деңгейі жоғары. Антибиотиктердің қауіпсіздігіне кепілдік жоқ және профилактикалық кең спектрлі антибиотиктерді қолдану ұсынылмайды.
Болжам
Прогноз өте өзгермелі. Өзінен-өзі жазылу жиі кездеседі. Тетрациклин, доксициклин немесе эритромицин сияқты, қоздырғыш бактерияларды өлтіретін тиісті антибиотиктермен емдеу арқылы толық жазылуға қол жеткізуге болады. Ерте емдеу жақсы прогнозбен байланысты. Бактериялық суперинфекциялар ауру ағымын усложнитүі мүмкін. Ішек түйілуінен немесе жарылуынан өлім болуы мүмкін, сондай-ақ инфекциялық сөлінің өзіндік жұқтыруынан туындаған фолликулярлық конъюнктивит дамуы мүмкін.
Ұзақ мерзімді асқынулар
Жыныс мүшелерінің слонтиазы немесе эстиомен – лимфа ағынының тоқырауынан туындайтын ауыр салдар. Бұл тоқыраудың өзі немесе фистулалардың пайда болуынан туындауы мүмкін. Көбінесе әйелдерде кездеседі, жараға айналып, алғашқы инфекциядан кейін 1-ден 20 жылға дейін дамуы мүмкін. Фистулалар пенис, зәр жолы, кіндік, жатыр немесе тік ішекте болуы мүмкін, бірақ олармен шектелмейді. Сонымен қатар, айналасында ісіну жиі пайда болады. Тік ішекте немесе басқа жерлерде тарылулар мен тыртықтар қалыптасуы мүмкін. Жүйелік таралу орын алып, артрит, пневмонит, гепатит немесе гепатит айналасының қабынуы сияқты салдарларға әкелуі мүмкін.