Кіріспе

Британдық сыншы Фрэнсис Тернер Палгрейв (28 қыркүйек 1824 – 24 қазан 1897) – британдық сыншы, антология жасаушы және ақын.

Өмір

Ол Ұлы Ярмут қаласында дүниеге келді, сэр Фрэнсис Палгрейвтің үлкен ұлы, (туғаннан еврей) тарихшы, және оның әйелі Элизабет, банкир Доусон Тернердің қызы. Оның інілері – Уильям Гиффорд Палгрейв, Роберт Гарри Инглис Палгрейв және Реджинальд Палгрейв. Балалық шағы Ярмут қаласында және Хэмпстедтегі әкесінің үйінде өтті. Он төрт жасында ол Чартерхауз мектебіне күндізгі оқушы ретінде жіберілді; ал 1843 жылы, осы уақыт аралығында Италияда және континенттің басқа бөліктерінде кеңінен саяхаттағаннан кейін, Оксфордтағы Баллиол колледжінде стипендия жеңіп алды. 1846 жылы ол университеттегі оқуын үзіліске жіберіп, Гладстонның жеке хатшысы болып қызмет етті, бірақ келесі жылы Оксфордқа оралып, Literae Humaniores пәні бойынша бірінші сыныптан оқуын аяқтады. 1847 жылдан 1862 жылға дейін ол Эксетер колледжінің мүшесі болды, ал 1849 жылы Уайтхоллдағы Білім министрлігіне кірді. 1850 жылы Палгрейв Туикенхэмдегі Кнеллер Холл оқу колледжінің директордың орынбасары лауазымын қабылдады. Колледж директоры – Фредерик Темпл, ол Оксфордтағы оқу кезіндегі досы болған. Сол жерде ол Альфред Теннисонмен де танысып, өмір бойына сақталатын достық қарым-қатынас орнатты. Оқу колледжі жабылып қалғаннан кейін Палгрейв 1855 жылы Уайтхоллға оралып, Білім министрлігінде сарапшы, соңынан хатшының көмекшісі болды. Ол 1862 жылдың 30 желтоқсанына дейін Хэмпстедтегі үйінде әкесімен бірге тұрды, содан кейін Джеймс Милнс Гаскеллдің қызы, Мют Вэнлок округінің депутаты және Гладстонның досы Сесил Гренвилл Милнске үйленді. Темпл, Глэдстондар, осы жұпты Хаварден қаласына шақырған, және Теннисон тойға келген либералды көзқарастағы қонақтардың арасында болды. Олар қайтадан Хавардэнге келгенде, оның әкесі қайтыс болды, ал Гладстон жақын досын жоғалтты, себебі Сис күйеуін барлық жерге ертіп жүрді; Олдворт пен Фаррингфордқа, Теннисонның үйлеріне және Вестминстер герцогының үйіне Гросвенор отбасына. Оның ең жақын достарының бірі – Чарльз Альдерсон, оның отбасымен бірге Гренобль қаласына саяхаттады, және оның Норфолк байланыстарының ішінде эстет және беделді әйел, леди Истлейк те болды. Палгрейвтің либерализмге бейімділігі 1885 жылы Глэдстонмен үй билігі туралы пікірталас кезінде келіспеушілік тудырғанда күрт тоқтады. Олар 5 Йорк Гейтте, Регентс паркінде орналасқан сарайда тұрғанда, «Роялист» Лайм Регис қаласындағы «Литтл Парк» деп аталатын демалыс үйін сатып алды, бұл консервативті көзқарасқа ие болды; ол оның ата-анасына тиесілі еді. 1870 жылдары Палгрейвтер болашақ консервативті премьер-министр лорд және леди Солсберидің Хатфилд Хаус үйіне бірнеше рет барып қайтты. Ол сарайдың көркемдік сұлулығына қатты таң қалды, оның сәндік бұйымдары, көркем өнер және жиһаздары ұлттық маңызы бар еді. Палгрейв 1884 жылы қызметінен кеткенге дейін Тай кеңесінің Білім министрлігінде жұмыс істей берді, ал келесі жылы Оксфордта поэзия профессоры болып Джон Кэмпбелл Шейрптің орнын басты. Көп жылдар бойы Ф. Т. Палгрейв танымал «Saturday Review» журналының өнер сыншысы болды. 1862 жылғы Халықаралық көрмеге каталог жазуға тапсырылғанда, ол досы мүсінші Томас Вулнерді мақтап, сонымен бірге басқаларын, әсіресе Вулнердің басты бәсекелесі Карло Марочеттиді кемсіртті. Белгілі дауласушы Джейкоб Омниум баспасөзге жазған бірнеше хатында екеуінің бірге тұрғанын атап өтті. Уильям Холман Хант Палгрейв пен Вулнерді қолдап жауап жазды, бірақ Палгрейв каталогты қайтарып алуға мәжбүр болды. Ол Лондонда қайтыс болды және Барнс-Коммон зиратында жерленді.

Ақын/сарапшы

Палгрейв сын және поэзия жариялады, бірақ оның сыншы ретіндегі еңбегі әлдеқайда маңызды болды. Оның «Англияның көріністері» (1880–1881) еңбегі мәртебелі және түсінікті, бірақ Оксфорд кафедрасындағы ең көрнекті алдыңғылары шабыттың өлшемі деп санаған «табиғи сиқырдан» мүлдем кем. Оның соңғы поэзия жинағы «Аменофис» 1892 жылы жарық көрді. Оның сындық еңбектері жоғары сезімталдық, жылдам түйсік және дұрыс бағалауды көрсетеді. Оның 1862 жылғы Халықаралық көрменің көркем өнер жинақтарына арналған сипаттамалық нұсқаулығы және «Өнер туралы эсселері» (1866) кемшіліктері болғанымен, керемет айтылған ерекше пікірлерге толы болды. Дегенмен, сыншы Джон Раскин 1855 жылы «Кескіндеме тарихы» еңбегінде: «Менің ойымша, бұл өте құнды үлес» деп жазды. Палгрейв дереу «Гравюра тарихы» еңбегін жазуға шақырылды, ол тез аяқталып, шедевр деп мойындалды. Оның «Поэзиядағы пейзаж» (1897) поэзиялық түсіндірудің ең тартымды аспектілері туралы кең білімді және сындық бағалауды көрсетті. Бірақ Палгрейвтің әдеби талғамды дамытуға қосқан ең басты үлесі – оның 1861 жылғы «Ағылшын әндері мен лирикасының алтын қазынасы», тілдегі ең жақсы поэзиядан құралған, дұрыс және кең жоспармен құрылған, және сезімнің нәзіктігімен ерекшеленетін антология болды. Палгрейв сонымен қатар гимн жазушы болды, бірде 120-шы псалмның «О, қолмен жасалмаған сен» деген сөздерін гимнге айналдырды. «Кішкентай баланың әнұраны» өте поэтикалық болды және оның қызы, өмірбаяншысы Гвенллиан үшін үлкен сезімталдық мағынаға ие болды.