Кіріспе

Хафдан Ескі (Ежелгі норвег: Hálfdanr gamli және Hálfdanr inn gamli) – ежелгі, аңызға толы патша, одан көптеген танымал әулеттер тараған. Тағы бір Хафдан Ескі – Рагнвальд Эйстинссонның ұлы атасы болып есептеледі.

Халфдан мен оның ұлдары

Эттартолур, Флатей кітабындағы Hversu Noregr byggdist-ке қосылған шежірелер Ескі Хафданды Рингирикидің (қазіргі Рингерьике және Оппландтағы Вальдерс аймақтарын қамтитын аумақ) билеушісі ретінде көрсетеді. Бұл жерде Хафдан – Вифил (Вифил) есімді теңіз патшасының қызынан туған патша Хрингтің (Рингерикидің епонимі) ұлы. Хринг – Раумның (Раумаркидің епонимі) Гудродтың (Гудрдр инн гамли) қызы Гилдтен (Гилд) туған ұлы. Раум Ескі Нор (Нор) – Норвегияның епонимі болды. Нор және оның ата-тегі мен ұрпақтары туралы толық ақпаратты Нор бөлімінен қараңыз. Құрбандық шалғанда Хафдан өзінің атасы Снер сияқты 300 жыл өмір сүруін тіледі. Алғашқы тоғыз ұлдың тізімінде Тигги орнына Тигги деп жазылған. Екінші тоғыз ұлдың тізімінде Йнгви орнына Скельфир, ал Нефир орнына Næfil (Næfill) деп жазылған. Атаулардың реті сақталған, және Хилдер, Сигар, Лофди – соғыс патшалары, Ауди, Будли, Næfil – теңіз патшалары болса, Даг, Скельфир және Браги өз жерлерінде қалды деп түсіндіріледі.

Брейнингтер

Браги ескі (Браги гамли) – Вальдерс патшасы және Агнардың әкесі, Альфтың әкесі, Эйрик (Эйрик) әкесі, Хильда (Хилдр) әкесі, Хальфданның (Галфдан) анасы, Гудродтың (Гудрод) Аңшының әкесі, Хальфданның (Хальфдан) әкесі, Харальд Сұлушаштың (Гаральд) әкесі.

Скильфингтер немесе Скильденгтер

Скильфир - Норвегияның оңтүстік-батысындағы Солтүстік Хордаландтағы Вёрс (Vǫrs, қазіргі Восс) патшасы. Скильфир Скьёльдтің (Skjǫldr) әкесі, ол Эйриктің әкесі, Эйрик Алректің (Alrekr) әкесі, сөйлеу шебері Эйриктің әкесі, Батыл Алректің (Alrekr inn frækni) әкесі, Викардың (Víkarr) әкесі, Ватнардың (Vatnarr) әкесі болды. Оның Имальд (Ímaldr) және Эйрик есімді екі ұлы болды. Осы Эйрик Гиданың (Gyða) әкесі, ал Гида Харальд Пейрхейрдің әйелдерінің бірі болған. Оларды Скильфинг немесе Скьёльдунг әулеті деп атады. Бұл әулет туралы және оған жататындар туралы әртүрлі деректер үшін Ссылфинг және Викар туралы қараңыз.

Қалқыма

Хилдир Хилдибрандтың (Hildibrandr), Вигбрандтың (Vígbrandr), және Хилдир мен Гербрандтың (Herbrandr) әкесі болды. Гербранд Қызыл сақалды Харольдтың (Haraldr rauðbeinn) әкесі, ал Харольд Ақ шаштың (Haraldr fairhair) әкесі – Қара Хафданның (Halfdan svarti) анасы Асаның әкесі. (Тексте Харольд Қызыл сақалдың орнына "Харальд Гренски" (Haraldr inn grenski) деп жазылған, бірақ бұл қате болуы мүмкін. Харальд Гренски – Норвегия королі Олаф II-нің әкесі, ал "Инглинга сагасы" мен көптеген басқа да дереккөздерде Қызыл сақалды Харольд Асаның әкесі деп көрсетілген.)

Сиклиндер

Сигардың екі ұлы – Сиггейр және Сигмунд (Сигмундр) болған. Сиггейр «Волсунга сағасында» Вёльсунгтың қызы Сигнийдің зұлым күйеуі ретінде танымал. Сигардың ұлы Сигмунд, Мёр патшасы Грётардтың (Grjótgarðr) қызы Хильдке үйленді. (Грётардтың шежіресі үшін Гард Агдиге қараңыз.) Олардың ұлы – Сигар, Сигнийдің әкесі, Хагбардты (Hagbarðr) дарға асуға себеп болған Сигар. Хагбардтың оқиғасы «Gesta Danorum» кітабының 7-тарауында келтірілген, онда Хамундустың ұлы Хагбарт пен Сигарус патшасының қызы Сигне арасындағы махаббат туралы айтылады, тіпті Хагбарт оның ағаларын өлтіргеніне қарамастан. Сигарус бұл жайтты білген соң, Хагбартты дарға асты. Содан кейін Хагбарттың інісі Хако/Хако/Хаки, Хагбарт үшін кек алды. Бұл нұсқада Сигар/Сигарус – Дания королі, Сивальдустың ұлы, алғаш Гёталанд королі болған Унгвин королінің ұлы (толығырақ «Хагбард пен Сигни» бөлімін қараңыз). Скандинавияның түкпір-түкпірінде осы аңызбен байланысты орындар бар, мысалы, Данияның бұрынғы (қазіргі швед) Галланд провинциясындағы Асиге, Гёталандпен шектес, онда Хагбардтың дарға асу орны деп аталатын екі үлкен менгир тұр. «Ynglinga сагасында» Хагбард пен оның інісі Хаки ұлы теңіз патшалары ретінде еске алынады, онда Хаки швед тағын Хуглейк патшадан тартып алады (осы оқиға «Gesta Danorum» кітабында да кездеседі, онда Хако ирланд патшасы Хуглетусты өлтіреді), бірақ кейін Хуглейктің туысы Йорундпен шайқаста қаза табады. Хагбард пен оның інісі Хаки туралы үшінші мағлұмат «Вёльсунга сагасының» 25-тарауында кездеседі. Онда Хагбард пен Хаки Сигардың бір қарындасын ұрлағаны және екіншісін өлтіргені үшін әлі кек алмағаны айтылады. Мүмкін, сілтеме бұрмаланған, не болмаса ол Сигардың Хагбард пен оның бауырларымен арадағы қақтығысы туралы толығырақ баяндайтын жоғалған нұсқаға сілтеме жасайды. Толығырақ «Хагбард пен Хаки» бөлімін қараңыз.

Қалдықтар

Лофди – Рейдготаланды шапқылап, сол жерде патша болған ұлы патша. Лофдидің ұлдары Скеккил теңіз патшасы (Skekkill sækonungr) және Скайли болды. Скайли – Эгдирдің (Egðir) әкесі, ол Хьяльмтердің (Hjálmþér) әкесі, Хьяльмтер Эйлимидің әкесі, Эйлими Хьёрдистің (Hjǫrdís) әкесі, ал Хьёрдис Фафнирді өлтірген Сигурдтың анасы. Ол Бринхильдтің Аслаугты (Áslaugr) тудырған анасы. Осы Аслауг Рагнар Лодброктың әйелі болды және одан Сигурд Жылан Көздің (Sigurðr ormr í auga) анасы болды. Сигурд Жылан Көз екінші Аслаугтың әкесі, ол Сигурд Харттың анасы болды. Сигурд Харт Рагнхильданың (Ragnhildr) әкесі, ол Харольд Фейрхейрдің анасы, бұл жоғарыда айтылды. Бірақ "Хиндлулод" поэмасының 26-шы шумағында Хьёрдистің әкесі Эйлимидің Эдлинг екені айтылады.

Өрлеу

Ауди мен оның ағасы Будли – бірге шабуыл жасап, Валланд (Галлия) және Саксонияда қоныстанған теңіз патшалары. Ауди Валландта билік жүргізді. Ол Фродидің (Fróði), Кьярдың (Kjárr) және Ольрунның (Ǫlrún) әкесі болды. Валланд королі Кьярдың қызы Ольрун, «Вөлүндтың әні» прозалық кіріспесінде Вөлүндтың інісі Эгилдің әйелі болған валькирия аққу қызы ретінде кездеседі. Кьярр есімінің этимологиялық түбірі латынша «Цезарь» сөзінен шыққан болуы мүмкін. Алайда, Франциямен байланысы француз «Шарль» есімінің бейімделуі болуы мүмкін.

Жас өкпелер

Теңіз патшасы Будли Саксландта қоныстанды. Ол Атилдің (Атил), Вифилдің (Вифил), Лæфидің, Будлидің әкесі болды. Бұл екінші Будли – Сёрлидің (Срли) немесе Серлидің, Атлидің және Бринхильдтің әкесі. Бринхильд – Аслаугтың анасы, бұрынғы Лофдунгтар талқылауында сипатталғандай, Харольд Сұлушаштың (Harald Fairhair) ата-бабасы. Атли – Атилла хунның аңыздық бейнесі, ал Будли есімі тарихи Атилланың үлкен ағасы болған Бледадан шыққан. Сёрли есімі тек осы мәтінде Атлидің бауыры ретінде берілген. Бірақ, «Атламал хин гренлензку» (50-шумақ) атты эддалық жырда Атли әкесі Будли қайтыс болғанда төрт бауырдың бірі болғанын және олардың жартысы қазір оның әйелі Гудрунның қолынан өлгенін айтады. Немецтің «Нибелунген» жырында Атилла Этцель деп аталады және ол Ботелунгтың ұлы деп айтылады, бұл, әрине, Будлунг есімінің түсіндірілуі. Бұл деректе Этцельдің Блоделин есімді кіші бауыры бар, оны Хагеннің бауыры Данкварт өлтірген. Блоделин – тарихи Бледаның тағы бір естелігі болуы мүмкін. Эддалық «Oddrúnargrátr» жырында Атлидің әпкесі Оддрун мен оның Гуннармен рұхсатсыз махаббаты туралы айтылады, бұл жырға сәйкес, Атлидің кейінгі опасыздықтарының біріне себеп болды. Оддрун сондай-ақ «Sigurðarkviða hin skamma» (57-шумақ) жырда, «Dráp Niflunga» кіріспесінде және «Völsunga saga» да еске алынады.

Нифлюнгтер

Нефил патша - Хаймардың, Эйнфтің (Эйнфрдің), Ракнидің, Гюкидің әкесі. Гюки Гуннар (Gunnarr) және Хогни (Hǫgni) есімді екі ұлдың, сондай-ақ Гудрун (Guðrún) және Гудный (Guðný) есімді екі қыздың әкесі болды. Толық мағлұмат және басқа нұсқалар үшін "Нибелунг" қараңыз.

Гордың ұрпағы - Хафдан

Оркней сагасында Нордың ұрпақтары туралы ешқандай сөз жоқ, бірақ оның орнына Ескі Хафданды Теңіз патшасы Свеидидің (Свейди) ұлы ретінде таныстырады, ол «Ættartolur»-да Свади (Свади) деп аталады. Екі мәтінде де Свеиди/Свади – Гейтидің ұлы, Гордың ұлы, Гор Нордың бауыры болған. Бұл екінші Ескі Хафдан – Жоғарғы Жерлердің ярлы Ívar-дың әкесі, ол Eystein the Clatterer (Eysteinn Glumra) –нің әкесі болды, ал ол өз кезегінде Møre ярлы Rögnvald-тің әкесі болды. Оркней сагасы Оркней ярлдары мен Нормандия герцогтарын Rögnvald-тан шығарады.