Кіріспе
Филиппиндегі стратовулкан, Ұлыбританиядағы шағын елді мекен
the hamlet in the United Kingdom
Майон (; , ), сондай-ақ Майон тауы және Майон жанартауы (lang es) деп аталады, Филиппиндегі Бикол аймағының Альбай провинциясындағы белсенді стратовулкан. Бұл танымал туристік орын, өте симметриялық конустық пішінімен "мүкемел конус" деп белгілі және филиппин мифологиясында қасиетті саналады. Жанартау және оны қоршаған ландшафт 1938 жылғы 20 шілдеде ұлттық парк деп жарияланды, бұл елдегі алғашқы парк болды. 2000 жылы табиғи парк ретінде қайта жіктеліп, Майон жанартауының табиғи паркі деп аталды. Қазіргі уақытта ЮНЕСКО-ның 2016 жылы жариялаған Албай биосфералық қорығының орталық бөлігі болып табылады және Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізуге үміткер. Майон – Филиппиндегі ең белсенді жанартау, оның қызметін Филиппин вулканология және сейсмология институты (PHIVOLCS) Лигьон төбесіндегі провинциялық штаб-пәтерінен үздіксіз бақылайды. Жанартау географиялық тұрғыдан Легаспи, Дарага, Камалиг, Гинобатан, Лигао, Табако, Малипот және Санто-Доминго (Легаспиден бастап сағат тілімен) қалалары мен муниципалитеттерімен бөліседі, олар саяси шекаралар картасында дөңгелек пішінге бөлінген тілімдер сияқты көрінеді.
Геология
Майон – шағын орталық кратері бар классикалық стратовулкан. Бұл әлемдегі ең симметриялық жанартаулық конустардың бірі. Вулканың қисығы гиперболалық синус түрінде болуы, эрозия мен жарылыс арасындағы тепе-теңдіктің нәтижесі, ол күлдің тынығу бұрышымен анықталады. Жанартаудың ең тік жоғарғы беткейлерінің орташа еңісі 75%-ға жетеді, ал төменгі беткейлерінің орташа еңісі 3% құрайды. Вулкан кратерінің диаметрі шамамен 250 метрге жетеді. Кем дегенде 85 лава ағыны анықталды, олар негізінен лава аугит гиперстен андезитінен тұрады және әдетте кратерден басталады. Пирокластикалық ағындар, Сент-Винсент нуее' арденте ретінде сипатталады, блоктар мен күл шөгінділерін, сондай-ақ күл және лапилли матрицасындағы «нан қабығы» бомбаларын қалдырады. Ең алыс ағын Санто-Домингодағы Фидель Суртида бағытында 8,5 км-ге дейін жеткен. Майон лахарлары жарылыс кезіндегі жаңбырлы дауылдар немесе одан кейінгі нөсерлі жаңбырлардың салдарынан пайда болды. Орташа биіктігі 230 метр, диаметрі 710 метр болатын 7 тепе конусы оңтүстік және оңтүстік-батыс төменгі беткейлерінде орналасқан. Оливин аугит базальтынан тұратын бұл конустардың тынығу бұрышы 34%, мысалы, Лигнон Хилл. 2021 жылдың тамызында Майон топырағында антибиотик және қатерлі ісікке қарсы қасиеттері бар бактерия түрлері табылды.
Жазылған атылулар
Майон – Филиппиндегі ең белсенді жанартау, соңғы 500 жылда 52 реттен астам жарылған. Жарылыс туралы ең толық мәліметтер 1766 жылғы 20 шілдеде болған алты күндік оқиғадан басталады.
1814 жылғы атылу
Оның ең қиратушы тіркелген жарылысы 1 ақпанда болды (VEI=4).
1881-1882 ж. атылуы
1881 жылдың 6 шілдесінен бастап шамамен 1882 жылдың тамызына дейін Майон вулканы күшті (VEI=3) жарылысқа ұшырады. Табиғатты зерттеуші, профессор және геолог Сэмюэл Книланд 1881 жылдың Рождество күні, жарылыс басталғанынан шамамен бес ай өткен соң, вулканның белсенділігін өз көзімен көрді: Мен сапарға барған күні вулкан бес ай бойы үздіксіз Легаспи жағынан лава құйып жатты. Тығыз масса тыныш, бірақ әсем көрініс тудырып, кратердің жиегінен асып, қызыл ыстық темірдей жарқыраған толқынмен бірнеше жүз метр төмен құлады. Жоғарғы беті салқындаған сайын, ол жарықтар арасында мыңдаған жылтыр ағыстарға айналды, ал базаға жақын орманның ар жағында көру шегінен шыққанда, оттар жұлдыздар сияқты жыпылықтап, немесе сөніп бара жатқан өрттің ұшқындарына ұқсады. Осылайша таудың жартысынан астамы жарықпен жанып тұрды.
At the date of my visit, the volcano had poured out, for five months continuously, a stream of lava on the Legaspi side from the very summit. The viscid mass bubbled quietly but grandly, and overran the border of the crater, descending several hundred feet in a glowing wave, like red hot iron. Gradually, fading as the upper surface cooled, it changed to a thousand sparkling rills among the crevices, and, as it passed beyond the line of complete vision behind the woods near the base, the fires twinkled like stars or the scintillations of a dying conflagration. More than half of the mountain height was thus illuminated.
1897 жылғы атылу
Майонның ең ұзақ үзіліссіз жарылысы 23 маусымда (VEI=4) болды және жеті күнге созылды. Лава тағы да шығысқа қарайғы қалаларға ақты, ал Бакакай ауылы лаваның астында қалды. Санто-Домингода бу, құлаған сынықтар немесе ыстық тастардан 100 адам қаза тапты. Сан-Роке, Санта-Мисеркордия және Санто-Ниньо сияқты басқа ауылдар өлімге толы тұзаққа айналды. Күл қара бұлттармен апатты оқиғадан шалқап, 400-ден астам адамның өмірін қиды. Бірақ 1993 жылы пирокластикалық ағындар 79 адамды өлтірді, сондай-ақ 50 мың тұрғынды эвакуациялауға мәжбүр етті, деп Албай облыстық әкімдігі хабарлады. 22 маусымда Майон кратерінен шамамен 10 км биіктікке күл жотасы көтерілді; жағдай кейін 2-ші дабыл деңгейіне көтерілді.
2000 атылу
Майон 1999 жылдан бері үздіксіз эмиссияларды (шығарындыларды) көрсетіп, келесі екі жыл бойы бір-бірінен кейін жарылыстарды бастан өткерді. 5 қаңтарда жарылыс нәтижесінде 5 км биіктіктегі күл колоннасы пайда болды. Кратер дөңгелегінің өсуі және күшейген жарылыстар кейін эвакуацияға шақырды. 23 ақпанда жарылыстар сериясы басталды. PHIVOLCS тұрақты қауіпті аймақтан тыс жерлерді де эвакуациялауды ұсынды. Ең күшті жарылыстар 28 ақпаннан 1 наурызға дейін болды, содан кейін сәуір айына дейін белсенділіктің төмендеуі байқалды. Вулканның оңтүстік-шығыс беткейіндегі қауіпті аймақтан шамамен 40 000 адам эвакуацияланды. 1 қыркүйекте күлді жарылыстан кейін Майонның жалпы белсенділігінің төмендеуі анықталды. Сейсмикалық белсенділік, күкірт диоксидінің шығарылу деңгейі және жер бетінің көтерілуі сияқты негізгі параметрлердің төмендеуі жағдайдың баяулап бара жатқанын көрсетті. Жарылыс белсенділігінің аяулауы кратердің жарқырауының күшін жоғалтуынан және кратерден шығарылған лава көлемінің азаюынан да көрінді. PHIVOLCS ескерту деңгейі 4 қыркүйекте 3-ке; қазанның 3-і күні 2-ге; ал қазанның 25-і күні 1-ге төмендетілді.
2008 жылғы атылу
10 тамызда шағын кратерлік жарылыс болды, нәтижесінде күл шығыс-солтүстік-шығысқа қарай тарады. Жарылысқа дейін өткен апталарда
2009-2010 жылғы атылулар
2009 жылдың 10 шілдесінде PHIVOLCS ескерту деңгейін 1-ден (төменгі белсенділік) 2-ге (орташа белсенділік) көтерді, себебі тіркелген төмен жиілікті жанартаулық жер сілкіністерінің саны 2008 жылғы фреатикалық жарылысқа дейін болған көрсеткіштерге теңесті. 28 қазан күні сағат 05:32-де кратерде шамамен бір минутқа созылған күлді жарылыс болды. Қоңыр күлдің тірегі кратерден жоғары көтеріліп, солтүстік-шығысқа қарай тарады. Алдыңғы 24 сағатта 13 жанартаулық жер сілкінісі тіркелді. Бу шығарылымы орташа деңгейде болды, және оңтүстік-батысқа қарай баяу қозғалды. PHIVOLCS ескерту деңгейін 2-де қалдырды, бірақ кейіннен «Миринаэ» тропикалық дауілі жақындағандықтан, лахарлар мен кратер қабырғасының күлдіру қаупі артатынын ескертті және барлық қажетті сақтық шараларын қабылдау қажеттігін мәлімдеді. Таңнан кейін жүргізілген зерттеулер күлдің жанартаудың оңтүстік-батысына қарай тарағанын көрсетті. 24 сағат ішінде сейсмикалық желі 20 жанартаулық жер сілкінісін тіркеді. Ескерту деңгейі 2-де сақталды. 14 желтоқсан күні сағат 20:00-де, соңғы 24 сағатта 83 жанартаулық жер сілкінісі тіркелгенімен және күкірт диоксидінің шығарылымы артқандықтан, PHIVOLCS ескерту деңгейін 3-ке көтерді. 15 желтоқсанның таңында кратерде орташа күшті күлді жарылыс болды, ал «лаваның тыныш шығуы» нәтижесінде лава ағыны кратерден шамамен 500 метр төменге дейін құлады. Албай провинциясының билігі кешке қарай 20 000 тұрғынды қауіпті аймақтан жергілікті эвакуация орталықтарына көшірді. Бұл аймақта шамамен 50 000 адам тұрады. 17 желтоқсанда бес күлді жарылыс болды, олардың бірі кратерден 500 метр биікке көтерілді. Күкірт диоксидінің шығарылымы тәулігіне 2758 тоннаға жетті, лава ағыны кратерден төменге қарай жылжыды, ал Бонга шатқалынан үздіксіз құлап жатқан лава үйінділерінің қызыл қызған бөліктері кратерден 3-4 км қашықтықта жетті. Албай губернаторы Джои Сальседаның мәлімдемесіне сәйкес, түске дейін 7103 отбасының 33 833 мүшесі эвакуацияланды, бұл эвакуацияға қажетті адамдардың 72 пайызын құрады. 20 желтоқсанда PHIVOLCS жанартаудың оңтүстік бөлігінде лава ағынының күшеюі және күкірт диоксидінің шығарылымының тәулігіне 750 тоннаға дейін өсуіне байланысты Майонның ескерту деңгейін 4-ке көтерді. Жанартаудағы 460-қа жуық жер сілкінісі тіркелді. Қауіпті аймақтың жанында күннің күркіреуіне ұқсас дыбыстар естілді. Филиппин үкіметі жанартаудың іргесінен 9000-нан астам отбасыны (44 394 адам) эвакуациялады. 8 км қауіпті аймаққа азаматтардың кіруіне тыйым салынды, және филиппин әскерилері «өтпеу» ережесін сақтау үшін және эвакуацияланғандардың мүлкіне зақым келмеуі үшін аймақты белсенді түрде патрульдеді. Желтоқсан айы бойында жанартаудың белсенділігі сақталғандықтан, 4-ші деңгейдегі ескерту күшінде қалды, бұл әсер еткен тұрғындарды Рождество мен Жаңа жылды эвакуация орталықтарында өткізуге мәжбүр етті. 25 желтоқсанда күкірт диоксидінің шығарылымы тәулігіне 8993 тоннаға жетті. 28 желтоқсанда PHIVOLCS директоры Ренато Солидум жанартаудың жағдайы туралы: «Тынығып жатыр деп ойласаңыз мүмкін, бірақ жанартау әлі де өршіп жатыр» деді. Жанартаулық жарылыс басталғаннан бері шығарылған тас пен жанартаулық қалдықтардың көлемі 20 миллионнан 23 миллион текше метрге бағаланды, бұл бұрынғы жарылыстардағы 50 миллионнан 60 миллион текше метрге қарағанда аз. 2010 жылдың 2 қаңтарында PHIVOLCS соңғы төрт күнде байқалған белсенділіктің төмендеуіне байланысты жанартаудың ескерту деңгейін 4-тен 3-ке төмендетті. Мемлекеттік агенттік күлді жарылыстардың болмауын, будың шығарылымының салыстырмалы түрде әлсіздігін және күкірт диоксидінің шығарылымының тәулігіне 8993 тоннадан 2621 тоннаға дейін біртіндеп төмендеуін атап өтті. 13 қаңтарда PHIVOLCS қауіпті жарылыс ықтималдығының одан әрі төмендеуіне байланысты ескерту деңгейін 3-тен 2-ге дейін төмендетті.
Үкіметтің жауабы
Албай облысының губернаторы Джои Сальседа апат аймағын сыртқы ұйымдардан көмек тарту үшін "ашық қала" деп жариялады. Көмек көрсетушілерге облыстық төтенше жағдайлар координациялық кеңесінен рұқсат алу міндетті емес еді, олар жергілікті билік деңгейіндегі қолдау топтарымен тікелей үйлестірілді. Жанартоудың белсенділігі облыстың туризм саласын да жандандырды. 14 желтоқсанда жанартау атқылағаннан кейін екі апта ішінде аймаққа күніне 2400-ге дейін турист келді, жергілікті қонақүйлер толып кетті, бұл алдыңғы күндердегі орташа 200 турист санынан едәуір жоғары болды. Дегенмен, жергілікті "гидтердің" азғыруына ілігіп, үкімет ескертулерін назарға алмаған кейбір туристер қауіпті аймаққа барғаны хабарланды. "Бұл үлкен проблема. Бірінші құрбандық тіркелсе, ол турист болуы мүмкін," деді Сальседа.
Халықаралық жауап
Жанартау үшін 3-ші деңгейдегі ескерту жарияланғаннан кейін, АҚШ өзінің азаматтарына Майонға саяхат жасаудан сақтандырып, кеңес берді. Канада мен Ұлыбритания да өз азаматтарына жанартауға барудан бас тарту туралы ескерту жариялады. АҚШ үкіметі Майоннан эвакуацияланғандарға 100 000 АҚШ доллары көлемінде қаржылық көмек бөлді. Филиппин үкіметімен бірлесе отырып, бұл көмек Филиппин Ұлттық Қызыл Кресі және басқа да үкіметтік емес ұйымдар (ҮЕҰ) арқылы USAID ұйымымен бірге жеткізілді. Альбай провинциясының әкімдігі жергілікті әскери бөлімдерге қауіпті аймақта қосымша бекеттер қойып, жолдарды тоқтатып, саяхаттап жүрген туристерді қамауға алуға бұйрық берді. Тұрғындарды қайта оралудан тиысу үшін қауіпті аймақта электрмен және сумен жабдықтау тоқтатылды. Адам құқықтары жөніндегі комиссия төтенше шаралар қолдануға рұқсат берді және билік органдарына эвакуациялаудан бас тартқан тұрғындарды күшпен шығаруға жасыл жарық берді. 2010 жылдың 2 қаңтарында жанартау маңындағы ескерту деңгейі 4-тен 3-ке төмендетілген соң, Альбай провинциясының әкімдігі 47 000-ға жуық эвакуацияланған адамды эвакуация орталықтарынан шығаруға бұйрық берді. Қауіпті аймақтарда электрмен және сумен жабдықтау қайта жаңартылды. 2010 жылдың 3 қаңтарына қарай Ұлттық апаттарды координациялау кеңесі үкіметтік және үкіметтік емес ұйымдардың (ҮЕҰ) көрсеткен гуманитарлық көмегі мен басқа да көмектің жалпы құны 61 миллион песодан асып кеткенін хабарлады. БҰҰ-ның Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасы (БҰҰ ДАБ) 2009 жылғы Тынық мұхитындағы тайфунның салдарынан зардап шеккендерге көмек көрсету мақсатында, ДЖҚҚ қамтамасыз еткенін толықтыру үшін 20 тонна жоғары калориялы печеньені жеткізді. 2010 жылдың 2 қаңтарында ескерту деңгейі 3-ке төмендетілгенде, БҰҰ ДАБ үйлеріне оралып жатқан эвакуацияланғандарға үш күндік азық-түлік берді, оларға бұрын бөлінген көмек жалғастырылатын болады. Оқиғада бес альпинист қаза тапты, олардың үшеуі неміс, біреуі Германияда тұратын испандық, ал біреуі филиппиндық гид болды. Тағы жеті адам жарақат алды. Іздеу-құтқару жасағы дереу қаза тапқан альпинистердің денелерін тапты. Бірақ, қиын және сырғақ жер болғандықтан, альпинистердің денелері 2-ші лагерден 1-ші лагерге, жанартаудың етегіндегі құтқару операциясының орталығына баяу көшірілді. Бикол аймақтық оқу-оқыту ауруханасының өкілі Буч Ривераның сөзіне сүйенсек, альпинистер денелеріндегі жарақаттар мен тұншығудан қаза тапқан. Сондай-ақ, билік шаршап, жүре алмай қалған, қолы сынған және мойны мен арқасы күйген тай азаматын құтқарып алды. Жанартаудың атқылауына қарамастан, Филиппиннің вулканология және сейсмология институты ескерту деңгейі 0-де қалатынын және эвакуация жоспарланбағанын мәлімдеді.
Халықаралық жауап
Ұлыбритания үкіметі өз азаматтарына жергілікті билік органдарының ескертулерін орындауға және 6 шақырымдық тұрақты қауіпті аймаққа қатысты сақтандыруды ұстануға кеңес берді. Ескерту жарылыстан кейін бір күннен соң жарияланды.
2014 жыл
12 тамызда шыңдағы кратерде 30-50 метрлік жаңа лава күмбезі пайда болды. Бұл оқиғаға дейін жанартаудың ісінуі (нақты деңгейлеу, еңіс деректері және GPS арқылы өлшенді) және күкірт диоксиді газының шығарылымының артуы байқалды. 14 қыркүйекте кратердің оңтүстік-шығыс шетінде тас құлау оқиғалары мен сейсмикалық белсенділіктің күшеюі PHIVOLCS-ті Майонға қатысты ескерту деңгейін 2-ден 3-ке көтеруге мәжбүр етті, бұл кратердегі магманың салыстырмалы түрде жоғары белсенділігін және келесі апталарда қауіпті жарылыс болу мүмкіндігін көрсетеді. Тас құлаулар мен балқыған лава мен ыстық жанартау газынан кратердің көрінетін жарқырауы, өсіп келе жатқан шың лава күмбезінің жарылуының басталуын көрсетеді. 15 қыркүйекте NASA-ның Орташа ажыратымдылықтағы бейнелеу спектрорадиометрі (MODIS) Майон шыңының маңында, жер бетіндегі магмаға сәйкес келетін жылу аномалияларын анықтады. 16 қыркүйекте провинция әкімі Джои Сальседа үкімет "6-8 км қашықтықтағы қауіпті аймақтағы 12 000 отбасын эвакуациялауға дайындық шараларын жеделдетуге кіріседі" деді, ал әскерилер кіруге тыйым салынған аймақтарды қамтамасыз етеді. 18 қыркүйекте PHIVOLCS 142 VT жер сілкінісі мен 251 тас құлау оқиғасы тіркелгенін хабарлады. Ақ түтін бұлттары оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай жылжыды, ал жаңбырлы бұлттар шыңды жапты. Күкірт диоксиді (SO2) шығарылымы 6 қыркүйекте тіркелген 2360 тоннадан кейін 757 тоннаға бағаланды. 2014 жылғы тамыздың үшінші аптасындағы деформация (нақты деңгейлеу және еңіс өлшегіштер) ғимараттың ісінуін көрсетті.
2018 жылғы қызмет
13 қаңтарда сағат 16:21-де (PST) вулканның оңтүстік-батыс жағына қарай 2500 метрге дейін көтерілген сұр түсті бу және күлдің қалың бұлттары шықты, бұл фреаттық жарылыс болды. Бұл белсенділік шамамен 1 сағат 47 минутқа созылды, күл Анолинг (Дарага), Суа, Квирангай, Түмпа, Илавод және Салуган (Камалиг) ауылдарына, сондай-ақ Гвинобатан қаласындағы Тандорара, Манинила және Травесия ауылдарына жауды. Камалиг қаласының тұрғындары күкірт иісін сезді. Брги Анолинг (Дарага) тұрғындары да дүрбілеу дыбыстарын естіді, ал тас құлау оқиғалары үнемі тіркелді. Кратердегі алғашқы жарқырау сағат 22:16-да байқалды. Осы оқиға PHIVOLCS-ті Майонның дабыл деңгейін 1-ші (қалыпты емес) деңгейден 2-ші деңгейге (халықтың қауіпсіздігі үшін алаңдаушылықтың күшеюі) көтеруге мәжбүр етті. Осының салдарынан шамамен 40 000 тұрғын эвакуацияланды. 14 қаңтарда Майонның дабыл деңгейі 3-ші деңгейге (қауіпті жарылысқа бейімділіктің артуы) көтерілді, себебі 3 фреаттық жарылыс және 158 тас құлау оқиғасы тіркелді. Сонымен қатар, кратерде лаваның жаңа дөңгелегінің өсуін және оның беткейлеріне қарай лава ағынының басталуын көрсететін жарқын жарқырау байқалды. 16 қаңтарда Албай провинциясы 6 километрлік эвакуациялық аймақтың шегіне лава ағыны жеткендіктен, төтенше жағдай жариялады. 22 қаңтарда Майон 3 километрлік биіктіктегі күл бағанын шығарғаннан кейін 4-ші деңгейге көтерілді. Албай провинциясының барлық мемлекеттік және жеке мектептерінде сабақтар тоқтатылды. Кешке қарай кратерден лава ағындары және күл бұлттары шықты. Лава бомбалары мен тас құлаулар да байқалды, сондай-ақ жарылыстардан шыққан шулы дыбыстар естілді. Бұл жарылыс түрі Стромобилиялық жарылыс ретінде жіктеледі. 23 қаңтарда Майон 300-500 метрлік лава ағындары мен күл бұлттарын 4-5 сағаттық интервалмен шығарды. Лава бомбалары мен тас құлаулар да байқалды, жанартаудан дыбыстар естілді. Барлық деңгейдегі мемлекеттік және жеке мектептердегі сабақтар тоқтатылды, ал кейбір жерлерде жұмыс тоқтатылды. 4-ші деңгейдегі дабыл сақталғандықтан, қауіпті аймақ 9 километрге дейін кеңейтілді және кеңейтілген қауіпті аймақтың тұрғындары эвакуацияланды. 24 қаңтарда күл және лава ағындары тағы да 4-5 сағаттық интервалмен шықты. Жанартау бомбалары мен тас құлаулар байқалды және жарылыстардан шыққан дыбыстар естілді. 25 қаңтарда күл және лава ағындары тағы да шықты. Жанартау бомбалары мен тас құлаулар байқалды және жарылыстардан шыққан дыбыстар естілді. Жарылыстар арасындағы интервал 3-5 сағатты құрады. Қаңтар айының соңына дейін және ақпан айы бойына дейін жанартауда 4-ші деңгейдегі дабыл сақталды, себебі ол белсенділігін жоғалтпады. 6 наурызда жанартау белсенділігінің төмендеуін байқағаннан кейін, PHIVOLCS дабыл деңгейін 3-ші деңгейге төмендетті. 29 наурызда белсенділіктің одан әрі төмендеуін байқағаннан кейін, PHIVOLCS дабыл деңгейін 2-ші деңгейге төмендетті, бұл Майонның жарылыс белсенділігінің аяқталғанын және жанартаудың орташа деңгейдегі алаңдаушылыққа көшкенін білдірді. 26 желтоқсанда Майон екі фреаттық жарылыс жасады, бірақ 2-ші деңгейдегі дабыл күйінде қалды.
2020 кратердің жарқырауы
4 ақпан күні кешке PHIVOLCS Mayon кратерінде кратерлік жарқырау байқалғанын хабарлады, бұл вулканның бетіне жақын орналасқан магманың болуымен байланысты. Бұл құбылыс шенеуніктер мен халықты ескерткенімен, Майон 5 деңгейлік шкала бойынша 2-деңгейде қалды. 2020 жылдың 17 шілдесінде 2-деңгейлі ескерту 1-деңгейге төмендетілді. Ал 2021 жылдың 30 шілдесінде PHIVOLCS DOST жанартаудың ескерту деңгейін алып тастады.
2022 жылға арналған қызмет
1 қазанда Майон 391 тонна күкірт диоксидін шығарды, сондай-ақ оның конусы да сәл көтерілді. PHIVOLCS Майон шыңындағы кратерден әлсіз қызыл түс байқады. Соңғы 24 сағат ішінде бір вулканизмдік жер сілкінісі тіркелді. Бұлттар батыс-солтүстік және батыс бағыттарында жылжып бара жатқаны да көрінді. 7 қазанда PHIVOLCS Майонның белсенділігінің артуына байланысты оның статусын 2-ші деңгейге көтерді.
2023 жылғы атылу
5 маусымда PHIVOLCS Mayon жанартауының мәртебесін "қозғалмалылығының күшеюіне" байланысты 2-ші деңгейдегі ескерту деңгейіне көтерді. Сәуірдің соңғы аптасынан бері жанартаудың кратерінен тас құлауының көбейгені байқалды, бұл сейсмикалық белсенділіксіз өсуді көрсетеді. 4 маусым сағат 5:00-ден 5 маусым сағат 5:00-ге дейін тас құлау жиілігі күніне орташа 5 оқиғадан күніне 49 оқиғаға дейін артты. Mayon жанартау желісі 1 сәуірден бері барлығы 318 тас құлау оқиғасын тіркеді, ал осы кезеңде 26 жанартаулық жер сілкінісі тіркелді. 8 маусымда Mayon-дағы ескерту деңгейі 3-ке көтерілді, бұл "қауіпті жарылысқа бейімділіктің артуын" және эффузивті магмалық жарылыс жүріп жатқанын білдіреді. Кешке қарай қызған тас құлауы тіркелді. 9 маусымда PHIVOLCS бір түн ішінде алты пирокластикалық ағынды және 199 тас құлау оқиғасын тіркеді. Албай провинциясы қозғалмалылыққа байланысты төтенше жағдайға жарияланды. 11-12 маусымда тағы да жарылыстар болды. 15 маусымға қараған түні вулканның белсенділігі қайта басталғаннан бергі ең үлкен пирокластикалық ағыны тіркелді, күлді құю Лигао және Гвинобатан қалаларының бір бөлігіне әсер етті. 18 маусымда вулканның лава ағыны кратерден 1,5 километрге дейін жетті, ол оңтүстік жағындағы Мииси шатқалынан және вулканның оңтүстік-шығыс жағындағы Бонга шатқалынан төмен ақты. Шыңнан түскен қалдықтар кратерден 3,3 километрге дейін жетті. Жанартаудың қауіпті аймағында тұратын 20 мың адам эвакуацияланды. Жарылыстың салдарынан және эвакуация шараларынан туындаған асқынуларға байланысты кем дегенде 628 адамға медициналық көмек қажет болды. 30 маусымда Mayon төрт минутқа созылған пирокластикалық ағынды шығарды, ол Basud шатқалымен төмен қарай 3-4 километрге дейін жылдамдықпен қозғалды. Табако қаласында күлді құю туралы хабарланды. 8 желтоқсанда PHIVOLCS вулканның белсенділігін 2-ші деңгейдегі ескерту деңгейіне төмендетті.
2024 жыл
4 ақпанда Майон вулканы төрт минут, тоғыз секундке созылған фреатикалық жарылыс жасады, нәтижесінде 1,2 километр биіктіктегі газ-күл бұлт пайда болды. 5 наурызда PHIVOLCS вулканың дабыл деңгейін 1-ге түсірді.
Өлімге әкелетін лахарлар
2006 жылдың 30 қарашасында «Дюриан» тайфунымен бірге болған күшті жаңбыр жанартау күлінен және соңғы жарылыстан қалған тас-талқандардан лахар ағындарын тудырып, кем дегенде 1266 адамның өміне қиындық туғызды. Көптеген адамдар саз астында қалғандықтан, нақты саны ешқашан белгілі болмауы мүмкін. Паданг ауылының көп бөлігі үйлердің шатырына дейін сазбен жабылды. Легаспидегі Барангай Равис қаласындағы Аквинас университетінің студенттері де саз ағынынан қаза тапқандардың арасында болды. Легаспидің орталық бөлігі саз ағынынан зардап көрмесе де, су тасқыны мен электр қуатының үзілуіне ұшырады. Дарага қаласының бір бөлігі, соның ішінде 1814 жылғы жарылыстан қалған қирандардың қайтадан көмілген Кагсава ауданы да қирады. Гвинобатанның кең аумақтары, әсіресе Барангай Майпон қиратылды. 1766 жылдың қазан айында, сол жылдың шілде айындағы жарылыстан кейін ұқсас лахар ағыны болды. Күшті жаңбырмен бірге келген дауыл бөлшектелген жанартау материалдарын төменге алып келді, плантациялар мен тұтас ауылдарды көмді. 1825 жылы осы оқиға Кагсавада қайталанып, 1500 адамның өміне апат келтірді.
Бақылау
Майонның беткейлерінде үш телеметриялық құрылғы орнатылған, олар жанартаудың төңірегіндегі әртүрлі жерлерде орналасқан жеті сейсмометрге ақпарат жібереді. Бұл құралдар деректерді Линьон тауындағы обсерваторияға және Филиппин университетінің Дилиман кампусындағы PHIVOLCS орталық кеңсесіне жеткізеді. PHIVOLCS сонымен қатар электронды қашықтық өлшегіштерін (EDM), дәл деңгейлеу нүктелерін және жанартаудың күнделікті активтілігін бақылау үшін портативті ұш спектрометрлерін пайдаланады.
Мифология
Бұл жанартау Магаён мен Панганорон ғашықтарының жерленген жерінен өскен деп айтылады. Сондықтан, ежелгі биколандар оны аңызға айналған батыр қыз Дараң Магаённың (Әдемі қыз) есімімен атады. Кейбір уақыттан кейін вулкан биколано халқының жоғарғы құдайы Гугурангтың тұрағы ретінде таңдалды, ол Майонды Ибалонның қасиетті отын сақтау орны ретінде де таңдады.