"Атлантис" ғарыш шаттлының тарихы

Кіріспе

NASA орбиталық шаттлының қызметтен шығарылуы (1985–2011)

Space Shuttle Atlantis (Орбиталық көлік белгісі: OV‑104) – АҚШ-тың ғарышқа ұшу және ғарышты зерттеу агенттігі NASA-ға тиесілі, қызметтен шығарылған Space Shuttle орбиталық көлігі. «Атлантис» Оңтүстік Калифорниядағы Rockwell International компаниясымен жасалып, 1985 жылдың сәуір айында Шығыс Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығына жеткізілді. «Атлантис» төртінші жұмысқа кірістірілген және екінші соңғы құрастырылған Space Shuttle. Оның алғашқы ұшуы 1985 жылдың 3-7 қазаны аралығында жасалған STS-51J болды. «Атлантис» 2011 жылдың 8 шілдесінде өзінің 33-ші және соңғы миссиясын, сондай-ақ ғарыш шаттлының соңғы миссиясын – STS-135-ті орындады. Endeavour-дың STS-134 ұшуы 2010 жылдың қазан айында STS-135 ұшуға рұқсат берілгенге дейін соңғы ұшу болады деп күтілді. STS-135, STS-134 экипажы орбитада қалып қойған жағдайда қажет болатын STS-335 Launch on Need миссиясына дайындық жұмыстарын пайдаланды. «Атлантис» 2011 жылдың 21 шілдесінде Кеннеди ғарыш орталығына соңғы рет қонды. Соңғы миссиясының соңына дейін «Атлантис» Жерді 4848 рет айналып, Жер мен Ай арасындағы қашықтықтан 525 есе артық қашықтықты басып өтті. «Атлантис» аты 1930 жылдан 1966 жылға дейін Вудс-Холл океанографиялық институтының негізгі зерттеу кемесі болған екі мачталы желкенді кеме RV Atlantis-тен алынған. Қазіргі таңда ғарыш шаттлы Кеннеди ғарыш орталығының келушілер кешенінде қойылған.

Құрылыс кезеңдері

Таңбалау күні 1979 жылғы 29 қаңтар Роквелл Интернешнлдің ғарыш көлік жүйелері бөлімшесіне келісімшарт тапсыру 1980 жылғы 30 наурыз Экипаж модулін құрастыруды бастау 1981 жылғы 23 қараша Артқы фюзеляждың құрылымдық құрастыруын бастау 1983 жылғы 13 маусым Grumman компаниясынан қанаттар Палмдейл, Калифорнияға келді 1983 жылғы 2 желтоқсан Соңғы құрастыру жұмыстарының басталуы 1984 жылғы 10 сәуір Соңғы құрастыру аяқталды 1985 жылғы 6 наурыз Палмдейлден шығарылу 1985 жылғы 3 сәуір Палмдейлден Эдвардс әуе күштері базасына құрлық жолымен тасымалдау 1985 жылғы 13 сәуір Кеннеди ғарыш орталығына жеткізілу. 1985 жылғы 12 қыркүйек Ұшуға дайындық сынағы 1985 жылғы 3 қазан Бірінші ұшыру (STS 51 J)

Миссиялар

"Атлантис" шаттлы 1985 жылғы 3 қазанда алғашқы сапарына шықты. Бұл Қорғаныс министрлігінің арнайы миссиясы болған екінші шаттл миссиясы еді. Ол тағы бір миссияны – STS 61 B (екінші шаттл түнгі ұшырылымы) жүзеге асырды, ал 1986 жылы "Челленджер" апаты шаттл паркін уақытша тоқтатты. Бес ғарыш шаттлының арасында "Атлантис" алдыңғы миссиясынан кейін ең қысқа уақытта (қайта оралу уақыты) келесі миссияны орындады – 1985 жылғы қазан айындағы STS 51 J миссиясынан кейін, 1985 жылғы қарашада STS 61 B миссиясын 50 күннің ішінде жүзеге асырды. Содан кейін "Атлантис" 1988 жылдан 1992 жылға дейін он рет ұшты. Олардың екеуі де 1989 жылы ұшырылып, "Магеллан" планеталық зондын Венераға (STS 30) және "Галилео" зондын Юпитерге (STS 34) жіберді. STS 30 миссиясымен "Атлантис" планетаралық зондты ұшырған алғашқы ғарыш шаттлы болды. 1988 жылы STS 27 миссиясы кезінде оң жақтағы қатты ракеталық күштеуіштің бөлігі шаттлдың астыңғы бөлігіне тиіп, 700-ден астам плитканы зақымдап, бір плитканы толығымен жойды. Экипажға оң қанаттың астыңғы бөлігінің жағдайын тексеру үшін қашықтан басқару жүйесін пайдалану тапсырылды, нәтижесінде плиткалардың көп зақымдалғаны анықталды. Миссияның құпиялылығына байланысты миссияны басқару орталығына жіберілген суреттер шифрланған және өте нашар сапалы болды. Миссияны басқару қызметкерлері зақымдануды "жарық пен көлеңке" деп бағалап, экипажға миссияны әдеттегідей жалғастыруды бұйырды, бұл экипаждың көп бөлігін ашуландырды. Қонаққа түскеннен кейін "Атлантис" сәтті қонған ең көп зақымдалған шаттл болды. Экипаждың аман қалуы жоғалған плитканың астында орналасқан болаттан жасалған L-төс антенналық тақтасына байланысты болды. Осыған ұқсас жағдай 2003 жылы "Колумбия" шаттлының жоғалуына әкелді, бірақ одан да маңыздырақ күшейткіш көміртек композитында. 1991 жылы STS 37 миссиясы кезінде "Атлантис" Комптон гамма-сәулелер обсерваториясын орналастырды. 1995 жылы STS 71 миссиясымен бастап, "Атлантис" Шаттл-Мир бағдарламасы аясында бұрынғы ресейлік ғарыш станциясы "Мирге" жеті тікелей ұшу жасады. STS 71 адамды ғарышқа ұшу тарихында бірнеше жаңалықтарды енгізді: 100-ші АҚШ экипажды ғарышқа ұшуы; алғашқы АҚШ шаттлының ресейлік "Мир" ғарыш станциясымен доктанған және бірлескен орбиталық операциялар жүргізгені; және алғашқы орбиталық экипажты ауыстыру. "Атлантис" пен "Мир" біріктірілгенде сол кездегі орбитадағы ең үлкен ғарыш кемесіне айналды. "Атлантис" Халықаралық ғарыш станциясының (ХҒС) құрылысы үшін бірнеше маңызды компоненттерді жеткізді. 2001 жылғы ақпан айындағы STS 98 миссиясы кезінде "Атлантис" ХҒС-ке АҚШ зерттеу жүктемелері үшін негізгі операциялық құрылғы – "Destiny" модулін жеткізді. STS 98 миссиясы кезінде Роберт Кербим мен Томас Джонс жасаған бес сағат 25 минуттық үшінші ғарышқа шығу НАСА-ның ғарыштағы 100-ші қосымша көлік операциясы болды. "Quest Joint Airlock" 2001 жылғы шілдеде STS 104 миссиясы кезінде "Атлантис" арқылы ХҒС-ке жеткізіліп, орнатылды. Аэролоктің сәтті орнатылуы ХҒС экипажына АҚШ-тың ЭМУ немесе Ресейдің "Орлан" ғарыш костюмдерін пайдалана отырып, ХҒС-тен тыс жөндеу және техникалық қызмет көрсету жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік берді. "Колумбия" ғарыш шаттлының апатынан кейін "Атлантис" жүзеге асырған алғашқы миссия 2006 жылғы қыркүйек айындағы STS 115 миссиясы болды. Миссия ХҒС-ке P3/P4 ферма сегменттерін және күн батареяларын жеткізді. 2008 жылғы ақпан айындағы STS 122 миссиясы кезінде "Атлантис" ХҒС-ке "Columbus" зертханасын жеткізді. "Columbus" зертханасы – Еуропалық ғарыш агенттігінің (ЕКА) ХҒС-қа қосқан ең ірі үлесі. 2009 жылғы мамыр айында "Атлантис" жеті мүшелі экипажды Хаббл ғарыш телескобына 4-ші қызмет көрсету миссиясы үшін – STS 125 үшін ұшырды. Миссия сәтті аяқталды, экипаж телескопқа жаңа камералар, батареялар, гироскоп және басқа да компоненттерді орнату үшін барлығы 37 сағатқа созылған бес ғарышқа шығуды жүзеге асырды. Бұл ХҒС-пен байланысқа түспейтін соңғы миссия болды. "Атлантис" жүзеге асырған ең ұзақ миссия 2007 жылғы маусым айында 14 күнге созылған STS 117 миссиясы болды. STS 117 миссиясы кезінде "Атлантис" экипажы жаңа оң жақтағы ферма сегментін және күн батареяларының жұбын (S3/S4 фермасы) қосты, оның орнын ауыстыруға дайындық ретінде P6 массивін бүктеді және төрт ғарышқа шығуды жүзеге асырды. "Атлантис" станциядан шаттлға қуат беру жүйесін пайдалануға жабдықталмағандықтан, миссиялар ХҒС-тен алынған қуатты пайдалану арқылы ұзартылмады. 2009 жылғы 16 қарашадағы STS 129 миссиясынан кейінгі сұхбатында шаттл ұшыру директоры Майк Лайнбах "Атлантис" ресми түрде шаттл "Дискавериді" аралық проблемалар туралы ең аз есептер бойынша жеңіп шыққанын мәлімдеді, жалпы саны 54 ғана тіркелді. Лайнбах былай деді: "Бұл команданың және аппараттық жабдықтың өңдеуінің арқасы. Олар керемет жұмыс жасады. Бұл рекорд ғарыш шаттлы бағдарламасының тарихында ешқашан қайталанбауы мүмкін, сондықтан оларды құттықтаймын." Лайнбах 2010 жылғы 14 мамырдағы ұшырудан кейінгі сұхбатында STS 129-дан STS 132-ге дейін жалпы саны 46 тіркелгенін айтты.

Space Shuttle Atlantis lifted off on its maiden voyage STS 51 J on October 3, 1985. This was the second shuttle mission that was a dedicated Department of Defense mission. It flew one other mission, STS 61 B (the second shuttle night launch) before the Challenger disaster temporarily grounded the shuttle fleet in 1986. Among the five Space Shuttles flown into space, Atlantis conducted a subsequent mission in the shortest time after the previous mission (turnaround time) when it launched in November 1985 on STS 61 B, only 50 days after its previous mission, STS 51 J in October 1985. Atlantis was then used for ten flights from 1988 to 1992. Two of these, both flown in 1989, deployed the planetary probes Magellan to Venus (on STS 30) and Galileo to Jupiter (on STS 34). With STS 30 Atlantis became the first Space Shuttle to launch an interplanetary probe. During the launch of STS 27 in 1988, a piece of insulation shed from the right solid rocket booster struck the underside of the vehicle, severely damaging over 700 tiles and removing one tile altogether. The crew were instructed to use the remote manipulator system to survey the condition of the underside of the right wing, ultimately finding substantial tile damage. Due to the classified nature of the mission, the only images transferred to the mission control center were encrypted and of extremely poor quality. Mission control personnel deemed the damage to be "lights and shadows" and instructed the crew to proceed with the mission as usual, infuriating many of the crew. Upon landing, Atlantis became the single most damaged shuttle to successfully land. The survival of the crew is attributed to a steel L band antenna plate which was positioned directly under the missing tile. A similar situation would eventually lead to the loss of the shuttle Columbia in 2003, albeit on the more critical reinforced carbon carbon. During STS 37 in 1991, Atlantis deployed the Compton Gamma Ray Observatory. Beginning in 1995 with STS 71, Atlantis made seven straight flights to the former Russian space station Mir as part of the Shuttle Mir Program. STS 71 marked a number of firsts in human spaceflight: 100th U. S. crewed space flight; first U. S. Shuttle Russian Space Station Mir docking and joint on orbit operations; and first on orbit change out of shuttle crew. When linked, Atlantis and Mir together formed the largest spacecraft in orbit at the time. Atlantis delivered several vital components for the construction of the International Space Station (ISS). During the February 2001 mission STS 98 to the ISS, Atlantis delivered the Destiny Module, the primary operating facility for U. S. research payloads aboard the ISS. The five hour 25 minute third spacewalk performed by astronauts Robert Curbeam and Thomas Jones during STS 98 marked NASA's 100th extra vehicular activity in space. The Quest Joint Airlock, was flown and installed to the ISS by Atlantis during the mission STS 104 in July 2001. The successful installation of the airlock gave on board space station crews the ability to stage repair and maintenance spacewalks outside the ISS using U. S. EMU or Russian Orlan space suits. The first mission flown by Atlantis after the Space Shuttle Columbia disaster was STS 115, conducted during September 2006. The mission carried the P3/P4 truss segments and solar arrays to the ISS. On ISS assembly flight STS 122 in February 2008, Atlantis delivered the Columbus laboratory to the ISS. Columbus laboratory is the largest single contribution to the ISS made by the European Space Agency (ESA). In May 2009 Atlantis flew a seven member crew to the Hubble Space Telescope for its Servicing Mission 4, STS 125. The mission was a success, with the crew completing five spacewalks totalling 37 hours to install new cameras, batteries, a gyroscope and other components to the telescope. This was the final mission not to rendezvous with the ISS. The longest mission flown using Atlantis was STS 117, which lasted almost 14 days in June 2007. During STS 117, Atlantis crew added a new starboard truss segment and solar array pair (the S3/S4 truss), folded the P6 array in preparation for its relocation and performed four spacewalks. Atlantis was not equipped to take advantage of the Station to Shuttle Power Transfer System so missions could not be extended by making use of power provided by ISS. During the STS 129 post flight interview on November 16, 2009, shuttle launch director Mike Leinbach said that Atlantis officially beat Space Shuttle Discovery for the record low amount of interim problem reports, with a total of just 54 listed since returning from STS 125. Leinbach added, "It is due to the team and the hardware processing. They just did a great job. The record will probably never be broken again in the history of the Space Shuttle Program, so congratulations to them." Leinbach made a similar report during a post launch interview on May 14, 2010, saying that there were a total of 46 listed from STS 129 to STS 132.

Орбиталық аппаратты жөндеудің тоқтап қалу кезеңдері

Атлантис өзінің қызмет тарихында жоспарлы орбиталық техникалық қызмет көрсету кезеңдерінен (ОМДБ) екі рет өтті. 1992 жылдың қазан айында Атлантис OMDP 1 үшін Калифорния штатындағы Палмдейл қаласына келді. Сол сапар барысында келесі 20 айда 165 өзгеріс енгізілді. Оларға соқтыру парашютін орнату, орбиталық аппаратты ұзақ мерзімдік жұмысқа конфигурациялау үшін жаңа су құбырлары жүйесі, алдыңғы доңғалақтың басқаруын жақсарту, 800-ден астам жаңа жылу плиткалары мен жамылғылары, негізгі қону шассиінің жаңа оқшаулағышы және ұшақ корпусының құрылымдық өзгерістері кірді. 1997 жылдың 5 қарашасында Атлантис OMDP 2 үшін Палмдейлге қайта келді, ол 1998 жылдың 24 қыркүйегінде аяқталды. OMDP 2 кезінде жасалған 130 өзгеріс ішінде әйнек дисплейлері, TACAN навигациясын GPS және ХҒС (Халықаралық Ғарыш станциясы) шлюзімен және түйістіру құрылғысын алмастыру болды. Орбиталық аппараттың салмағын азайту мақсатында бірнеше өзгерістер жасалды, соның ішінде үстіңгі беттердегі AFRSI (Advanced Flexible Reusable Surface Insulation) оқшаулағыш жамылғылары FRSI-мен ауыстырылды. Жеңілдетілген экипаж орындықтары орнатылды және OMDP 1 кезінде орнатылған Extended Duration Orbiter (EDO) жиынтығы алынып тасталды, бұл Атлантистің ХҒС-ке қызмет көрсету жөніндегі негізгі миссиясын орындауға көмектесу үшін оны жеңілдетті. Колумбия апатынан кейінгі тоқтау кезеңінде Атлантис орбиталық аппаратқа 75-тен астам өзгеріс енгізді, олар өте шағын бұрандаларды ауыстырудан бастап терезелерді ауыстыруға және түрлі сұйықтық жүйелеріне дейін болды. Шатл қызметкерлері арасында Атлантис флоттағы басқаларға қарағанда ұшыруға дайындау кезінде түзетуді қажет ететін мәселелерге көбірек бейім екендігі белгілі болды, соның салдарынан оған "Бритни" деген лақап ат қойылды.

Пайдаланудан шығару

НАСА бастапқыда 2008 жылы «Атлантисті» қызметтен шығаруды жоспарлаған, себебі орбитальді аппарат үшінші жоспарланған OMDP-ден өтуі керек еді; шатл паркінің соңғы зейнеткерлікке шығу мерзімі осылай есептелгендіктен, орбитальді аппараттың бұл жұмысты орындауы тиімсіз деп саналды. «Атлантистің» ұшуға дайын күйде сақталып, «Дискавери» мен «Эндевор» кемелеріне запас бөліктер ретінде пайдаланылуы жоспарланған. Алайда, 2010 жылға дейін жоспарланған көптеген ұшулардың болуына байланысты, OMDP арасындағы уақытты ұзарту туралы шешім қабылданды, бұл «Атлантистің» жұмысын жалғастыруға мүмкіндік берді. Кейіннен «Атлантис» ұшағы «Дискавери» мен «Эндевор» кемелерінің әрқайсысының бір-бір рейсімен алмастырылды. «Атлантис» шатл бағдарламасы аяқталуға тиіс болған STS 132 рейсін сәтті аяқтады, бірақ шатл бағдарламасының 2011 жылға дейін ұзартылуы «Атлантистің» STS 135 рейсіне іріктелуіне әкелді, бұл 2011 жылдың шілдесіндегі соңғы ғарыш шатл миссиясы болды. Қазіргі уақытта «Атлантис» Кеннеди ғарыш орталығының келушілер кешенінде қойылған. НАСА әкімшісі Чарльз Болден 2011 жылдың 12 сәуірінде алғашқы шатл ұшуының 30 жылдығына арналған шарада бұл шешімді жариялады: «Біріншіден, осы Кеннеди ғарыш орталығында, барлық шатл миссиялары мен көптеген тарихи ғарыш сапарларының бастау алған жерінде, менің ескі досым «Атлантисті» көрсетеміз». Келушілер кешенінде «Атлантис» жүк бөлімшесінің есіктері 43,21° бұрышпен ашық күйде орнатылған, бұл оның Жер төңірегінде орбитада жүргендей көрінуін қамтамасыз етеді. Бұл бұрыш KSC-дегі әрбір шатл ұшуына дейін жүргізілетін кері санауды еске түсіреді. Орбитальді аппараттың артында жабық ғимаратта Жердің көп қабатты цифрлық проекциясы айналып тұрады. Ғимараттың құрылысы 2012 жылы басталды. Көрме 2013 жылдың 29 маусымында ашылды.

Экипаждар

Барлығы 207 адам 33 миссия барысында «Атлантис» ғарыш кемесімен ұшты. Ғарыш кемесі кейде «Мир» мен ХҒС-қа келіп, кетіп жатқан экипаж мүшелерін тасығандықтан, олардың барлығы «Атлантис»-ке ұшып барып, қонған жоқ. Астронавт Клейтон Андерсон, Еуропа Ғарыш агенттігінің астронавты Леопольд Эйхартс және орыс космонавттары Николай Бударин мен Анатолий Соловьев тек «Атлантис»-пен ғана ұшырылды. Сол сияқты, астронавттар Даниэль Тани мен Сунита Уильямс, сондай-ақ космонавттар Владимир Дежуров пен Геннадий Стрекалов тек «Атлантис»-ке қонды. «Атлантис»-ке ұшып барып, қонғандардың саны 146 адамды құрады. 2010 жылдың мамыр айында STS-132 экипажының құрамында «Атлантис»-пен, ал 2011 жылдың ақпан/наурыз айларында STS-133 экипажының құрамында «Дискавери» ғарыш кемесімен ұшқан Стивен Боуэн екі қатарынан миссияға ұшырылған NASA-ның алғашқы астронавты болды.

Ұшулар тізімі

# Күні Тағайындау Ұшыру алаңшасы Жерге түсу орны Ұзақтығы Саяхатталған қашықтық Ескертулер 1 қазан 3, 1985 STS 51 J 39A Эдвардс Әуе базасы 4 күн, 1 сағат, 44 минут, 38 секунд 1682641 миля (2707941 км) Бірінші Атлантис миссиясы; Қорғаныс министрлігіне арналған миссия. Екі DSCS III (Қорғаныс спутниктік байланыс жүйесі) спутнигін тұрақты орбитаға орналастырды. 2 қараша 26, 1985 STS 61 B 39A Эдвардс Әуе базасы 6 күн, 21 сағат, 4 минут, 49 секунд 2466956 миля (3970171 км) Үш байланыс спутнигі орналастырылды: MORELOS B, AUSSAT 2 және SATCOM KU 2 3 желтоқсан 2, 1988 STS 27 39B Эдвардс Әуе базасы 4 күн, 9 сағат, 5 минут, 37 секунд 1812075 миля (2916245 км) Қорғаныс министрлігіне арналған миссия. АҚШ Ұлттық барлау кеңсесі (NRO) және Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) үшін Lacrosse 1 спутнигін іске қосты. Ұшу кезінде Атлантис термиялық қорғау жүйесінің плиткаларына ерекше зақым келді; 700-ден астам зақымдалған плиткалар байқалды, ал бір плитка жоқ болды. 4 мамыр 4, 1989 STS 30 39B Эдвардс Әуе базасы 4 күн, 0 сағат, 56 минут, 28 секунд 1477500 миля (2377800 км) Венераға бағытталған Магеллан зондын іске қосты. 5 қазан 18, 1989 STS 34 39B Эдвардс Әуе базасы 4 күн, 23 сағат, 39 минут, 20 секунд 1800000 миля (2896812 км) Юпитерге бағытталған Галилео зондын іске қосты. 6 ақпан 28, 1990 STS 36 39A Эдвардс Әуе базасы 4 күн, 10 сағат, 18 минут, 22 секунд 1837962 миля (2957906 км) Қорғаныс министрлігіне арналған миссия. STS 36 миссиясы бір ғана спутникті іске қосты, ол "Мисти" барлау спутнигі деп саналады. 7 қараша 15, 1990 STS 38 39A KSC 4 күн, 21 сағат, 54 минут, 31 секунд 2045056 миля (3291190 км) Қорғаныс министрлігіне арналған миссия. USA 67 спутнигі іске қосылды, ол құпия Magnum ELINT (Электрондық барлау) спутнигі болған деп есептеледі. 8 сәуір 5, 1991 STS 37 39B Эдвардс Әуе базасы 5 күн, 23 сағат, 32 минут, 44 секунд 2487075 миля (4002549 км) Комптон гамма сәулелер обсерваториясы (GRO) іске қосылды, бұл Шаттл бағдарламасындағы алғашқы сәтті жоспардан тыс EVA-дан кейін GRO-ның дерек антеннасын орналастыру үшін Ұлы обсерваториялар бағдарламасының екіншісі. 9 тамыз 2, 1991 STS 43 39A KSC 8 күн, 21 сағат, 21 минут, 25 секунд 3700400 миля (5955202 км) TDRS 5 (TDRS E) іске қосылды. 10 қараша 24, 1991 STS 44 39A Эдвардс Әуе базасы 6 күн, 22 сағат, 50 минут, 44 секунд 2890067 миля (4651100 км) Қорғаныс министрлігіне арналған миссия. Жүк құрамында бірінші күні іске қосылған қорғаныс бағдарламасының (DSP) спутнигі бар. 11 наурыз 24, 1992 STS 45 39A KSC 8 күн, 22 сағат, 9 минут 28 секунд 3274946 миля (5270502 км) Қолданбалар және ғылым үшін бірінші атмосфералық зертхана (ATLAS 1) жүргізілді. Атлас-1 12 құралмен жабдықталған, атмосфералық химия, күн сәулесі, ғарыш плазмасының физикасы және ультракүлгін астрономиясы бойынша зерттеулер жүргізді. 12 шілде 31, 1992 STS 46 39A KSC 7 күн, 23 сағат, 15 минут, 3 секунд 3321007 миля (5344629 км) NASA/Италия ғарыш агенттігінің бірлескен тәжірибесі Tethered Satellite System (TSS) іске қосылды. Спутник 20 шақырымға дейін ұшып, 860 фут (262 м) биіктікке жетті, себебі, оның желісі бұзылған. Еуропалық ғарыш агенттігі (ESA) үшін European Retrievable Carrier (EURECA) спутнигі іске қосылды. 13 қараша 3, 1994 STS 66 39B Эдвардс Әуе базасы 10 күн, 22 сағат, 34 минут, 2 секунд 4554791 миля (7330207 км) Атмосфералық зертханасы бар 3 (ATLAS 03) Күн энергиясын және оның Жердің климаты мен қоршаған ортасына қалай әсер ететінін зерттеу үшін тасымалданды. Сонымен қатар, STS 66 атмосфераның өзгермелілігін зерттеу және өлшеу үшін атмосфераға арналған криогендік инфрақызыл спектрометр телескобын (CRISTA) орналастыруды және алуды қамтыды. 14 маусым 27, 1995 STS 71 39A KSC 9 күн, 19 сағат, 22 минут, 17 секунд 4100000 миля (6598294 км) Бірінші Шаттлдың "Мир" ғарыш станциясымен байланысуы. АҚШ-тың ғарышқа ұшқан 100-ші экипажы. Атлантис екі космонавт Анатолий Соловьев пен Николай Бударинді "Мир" ғарыш айдынына тасып, ғарышкер Норман Тагард пен космонавттар Владимир Дежуров пен Геннадий Стрекаловты қайтарды. Бірлескен АҚШ-Ресейлік экипаж SPACELAB/Мир ғарыш кемесінде өмір ғылымдарын зерттеуді жүргізді. 15 қараша 12, 1995 STS 74 39A KSC 8 күн, 4 сағат, 31 минут, 42 секунд 3400000 миля (5471756 км) "Мирға" жанасу модулін алып барып, Кристалл модуліне жанасты. "Мир" шаттлының үш күндік операциялары кезінде "Атлантис" экипажы су, керек-жарақтар, жабдықтар мен "Мир" кемесін жаңарту үшін екі жаңа күн батареясын жеткізді. 16 наурыз 22, 1996 STS 76 39B Эдвардс Әуе базасы 9 күн, 5 сағат, 16 минут, 48 секунд 3800000 миля (6115492 км) "Мирмен" кездесу, оның ішінде экипаждың Шаннон Люцидке ауысуы. STS 76 - "Мир" шаттлының сүйрелуін қамтамасыз ету үшін SPACEHAB қысыммен жабдықталған модулінің алғашқы ұшуы. Ғарышкерлер Линда Годвин мен Майкл Клиффорд екі жұптасқан ғарыш кемесінің айналасында АҚШ-тың алғашқы ғарыштан тыс әрекетін (EVA) жүргізді. 17 қыркүйек 16, 1996 STS 79 39A KSC 10 күн, 3 сағат, 19 минут, 28 секунд 3900000 миля (6276426 км) "Мирмен" кездесу, оның ішінде экипаждың Шаннон Люцид пен Джон Блахаға ауысуы. Толыққандай "Мир" ғарыш станциясына алғашқы шаттл миссиясы. STS 79 SPACEHAB модулінің "Мир" шаттлының қызметін қолдау үшін екінші ұшуын және SPACEHAB Double Module конфигурациясының алғашқы ұшуын белгіледі. 18 қаңтар 12, 1997 STS 81 39B KSC 10 күн, 4 сағат, 56 минут, 30 секунд 3900000 миля (6276426 км) "Мирмен" кездесу, оның ішінде экипаждың Джон Блаха мен Джерри Линенгерге ауысуы. SPACEHAB қос модулін тасыды және "Мирмен" бес күндік байланыс кезінде экипажтар су және керек-жарақтарды ауыстырды. 19 мамыр 15, 1997 STS 84 39A KSC 9 күн, 5 сағат, 20 минут, 47 секунд 3600000 миля (5793624 км) "Мирмен" кездесу, оның ішінде экипаждың Джерри Линенгер мен Майкл Фоалға ауысуы. SPACEHAB қос модулін тасыды. 20 қыркүйек 25, 1997 STS 86 39A KSC 10 күн, 19 сағат, 22 минут, 12 секунд 4225000 миля (6799462 км) "Мирмен" кездесу, оның ішінде экипаждың Майкл Фоал мен Дэвид А. Вольфке ауысуы. STS 86-ның басты оқиғалары бес күндік байланыс операциялары және Шаттл миссиясы кезінде космонавт Владимир Титов пен ғарышкер Скотт Паразинский жүргізген алғашқы бірлескен АҚШ-Ресейлік ғарыштан тыс әрекеті болды. 21 мамыр 19, 2000 STS 101 39A KSC 9 күн, 21 сағат, 10 минут, 10 секунд 5076281 миля (8169462 км) SPACEHAB қос модулі мен SPACEHAB Integrated Cargo Carrier палетін пайдаланып, Халықаралық ғарыш станциясына жабдықтарды жеткізу миссиясы. Ғарышкерлер Джеймс Восс пен Джеффри Уильямс ғарыштан тыс әрекет жасады және "Атлантис" ХҒС-ты күшейтті. 22 қыркүйек 8, 2000 STS 106 39B KSC 11 күн, 19 сағат, 12 минут, 15 секунд 4919243 миля (7916735 км) Халықаралық ғарыш станциясына жабдықтарды жеткізу миссиясы. STS 106 ХҒС-қа жабдықтар жеткізу үшін SPACEHAB Double Module және Integrated Cargo Carrier (ICC) пайдаланды. Миссияда екі ғарыштан тыс әрекет болды. 23 ақпан 7, 2001 STS 98 39A Эдвардс Әуе базасы 12 күн, 21 сағат, 21 минут 5369576 миля (8641473 км) Халықаралық ғарыш станциясын құрастыру миссиясы (Destiny зертханалық модулін тасыды және құрастырды). Оның құрастырылуын аяқтау үшін үш ғарыштан тыс әрекет, соның ішінде АҚШ-тың адамды ғарышқа ұшу бағдарламасындағы 100-ші әрекет жүргізілді. 24 шілде 12, 2001 STS 104 39B KSC 12 күн, 18 сағат, 36 минут, 39 секунд 5309429 миля (8544676 км) Халықаралық ғарыш станциясын құрастыру миссиясы (Quest Joint Airlock-ты тасыды және құрастырды). Ғарышкерлер Майкл Гернхардт пен Джеймс Рейли "Атлантис" ХҒС-қа қосылғанда үш ғарыштан тыс әрекет жасады. STS 104 "Block II" SSME-мен ұшқан алғашқы Шаттл миссиясы болды. 25 сәуір 8, 2002 STS 110 39B KSC 10 күн, 19 сағат, 43 минут, 48 секунд 4525299 миля (7282745 км) Халықаралық ғарыш станциясын құрастыру миссиясы (S0 ферма сегментін тасыды және құрастырды), ол ХҒС-тағы ферма құрылымының тірегін құрайды. STS 110 Mobile Transporter (MT) жеткізді. ХҒС құрылысын қолдау үшін төрт ғарыштан тыс әрекет жүргізілді. 26 қазан 7, 2002 STS 112 39B KSC 10 күн, 19 сағат, 58 минут, 44 секунд 4513015 миля (7262976 км) Халықаралық ғарыш станциясын құрастыру миссиясы (асс...

# Date Designation Launch pad Landing location Duration Distance Traveled Notes 1 October 3, 1985 STS 51 J 39A Edwards AFB 4 days, 1 hour, 44 minutes, 38 seconds 1682641 mile (2707941 km) First Atlantis mission; mission dedicated to Department of Defense. Deployed two DSCS III (Defense Satellite Communications System) satellites into stationary orbit. 2 November 26, 1985 STS 61 B 39A Edwards AFB 6 days, 21 hours, 4 minutes, 49 seconds 2466956 mile (3970171 km) Three communications satellites deployed: MORELOS B, AUSSAT 2 and SATCOM KU 2 3 December 2, 1988 STS 27 39B Edwards AFB 4 days, 9 hours, 5 minutes, 37 seconds 1812075 mile (2916245 km) Mission dedicated to Department of Defense. Deployed the Lacrosse 1 satellite, for the US National Reconnaissance Office (NRO) and the Central Intelligence Agency (CIA). Atlantis Thermal Protection System tiles sustained unusually severe damage during the flight; over 700 damaged tiles were noted, and one tile was missing. 4 May 4, 1989 STS 30 39B Edwards AFB 4 days, 0 hours, 56 minutes, 28 seconds 1477500 mile (2377800 km) Deployed the Magellan probe bound for Venus. 5 October 18, 1989 STS 34 39B Edwards AFB 4 days, 23 hours, 39 minutes, 20 seconds 1800000 mile (2896812 km) Deployed the Galileo probe bound for Jupiter. 6 February 28, 1990 STS 36 39A Edwards AFB 4 days, 10 hours, 18 minutes, 22 seconds 1837962 mile (2957906 km) Mission dedicated to Department of Defense. STS 36 deployed a single satellite believed to have been a Misty reconnaissance satellite. 7 November 15, 1990 STS 38 39A KSC 4 days, 21 hours, 54 minutes, 31 seconds 2045056 mile (3291190 km) Mission dedicated to Department of Defense. Deployed USA 67 believed to have been a secret Magnum ELINT (ELectronic INTtelligence) gathering satellite. 8 April 5, 1991 STS 37 39B Edwards AFB 5 days, 23 hours, 32 minutes, 44 seconds 2487075 mile (4002549 km) Deployed Compton Gamma Ray Observatory (GRO), the second of the Great Observatories program after the first successful unscheduled EVA in the Shuttle program to deploy GRO's data antenna. 9 August 2, 1991 STS 43 39A KSC 8 days, 21 hours, 21 minutes, 25 seconds 3700400 mile (5955202 km) Deployed TDRS 5 (TDRS E). 10 November 24, 1991 STS 44 39A Edwards AFB 6 days, 22 hours, 50 minutes, 44 seconds 2890067 mile (4651100 km) Mission dedicated to Department of Defense. The unclassified payload included a Defense Support Program (DSP) satellite deployed on flight day one. 11 March 24, 1992 STS 45 39A KSC 8 days, 22 hours, 9 minutes 28 seconds 3274946 mile (5270502 km) Carried first Atmospheric Laboratory for Applications and Science (ATLAS 1). ATLAS 1 equipped with 12 instruments conducted studies in atmospheric chemistry, solar radiation, space plasma physics and ultraviolet astronomy. 12 July 31, 1992 STS 46 39A KSC 7 days, 23 hours, 15 minutes, 3 seconds 3321007 mile (5344629 km) Deployed the Tethered Satellite System (TSS), a joint NASA/Italian Space Agency experiment. The satellite only reached a maximum of 860 feet (262 m) instead of 12.5 mile (20 km), because of a jammed tether line. The European Retrievable Carrier (EURECA) satellite was deployed for the European Space Agency (ESA). 13 November 3, 1994 STS 66 39B Edwards AFB 10 days, 22 hours, 34 minutes, 2 seconds 4554791 mile (7330207 km) Carried Atmospheric Laboratory for Applications and Sciences – 3 (ATLAS 03) to study the energy of the sun and how it affects the Earth's climate and environment. In addition, STS 66 included deployment and retrieval of the Cryogenic Infrared Spectrometer Telescope for Atmosphere (CRISTA) to explore the variability of the atmosphere and provide measurements. 14 June 27, 1995 STS 71 39A KSC 9 days, 19 hours, 22 minutes, 17 seconds 4100000 mile (6598294 km) First Shuttle docking with space station Mir. 100th U. S. crewed space flight. Atlantis transported two cosmonauts Anatoly Solovyev and Nikolai Budarin to Mir and returned astronaut Norman Thagard and cosmonauts Vladimir Dezhurov and Gennady Strekalov. The joint U. S Russian crew performed life sciences investigations aboard SPACELAB/Mir. 15 November 12, 1995 STS 74 39A KSC 8 days, 4 hours, 31 minutes, 42 seconds 3400000 mile (5471756 km) Carried docking module to Mir and docked to the Kristall module. During the three days of combined shuttle Mir operations, Atlantiss crew transferred water, supplies, equipment and two new solar arrays to upgrade Mir. 16 March 22, 1996 STS 76 39B Edwards AFB 9 days, 5 hours, 16 minutes, 48 seconds 3800000 mile (6115492 km) Rendezvous with Mir, including crew transfer of Shannon Lucid. STS 76 marked first flight of SPACEHAB pressurized module to support Shuttle Mir dockings. Spacewalkers Linda Godwin and Michael Clifford conducted the first U. S. extravehicular activity (EVA) around the two mated spacecraft. 17 September 16, 1996 STS 79 39A KSC 10 days, 3 hours, 19 minutes, 28 seconds 3900000 mile (6276426 km) Rendezvous with Mir, including crew transfer of Shannon Lucid and John Blaha. First shuttle mission to the fully completed Mir in its final configuration. STS 79 marked the second flight of SPACEHAB module in support of Shuttle Mir activities and the first flight of SPACEHAB Double Module configuration. 18 January 12, 1997 STS 81 39B KSC 10 days, 4 hours, 56 minutes, 30 seconds 3900000 mile (6276426 km) Rendezvous with Mir, including crew transfer of John Blaha and Jerry Linenger. Carried the SPACEHAB double module and during five days of docked operations with Mir, the crews transferred water and supplies. 19 May 15, 1997 STS 84 39A KSC 9 days, 5 hours, 20 minutes, 47 seconds 3600000 mile (5793624 km) Rendezvous with Mir, including crew transfer of Jerry Linenger and Michael Foale. Carried the SPACEHAB double module. 20 September 25, 1997 STS 86 39A KSC 10 days, 19 hours, 22 minutes, 12 seconds 4225000 mile (6799462 km) Rendezvous with Mir, including crew transfer of Michael Foale and David A. Wolf. Highlights of STS 86 included five days of docked operations and the first joint U. S. Russian spacewalk during a shuttle mission conducted by cosmonaut Vladimir Titov and astronaut Scott Parazynski. 21 May 19, 2000 STS 101 39A KSC 9 days, 21 hours, 10 minutes, 10 seconds 5076281 mile (8169462 km) International Space Station resupply mission with supplies carried up using a SPACEHAB double module and SPACEHAB Integrated Cargo Carrier pallet. Astronauts James Voss and Jeffrey Williams performed a spacewalk and Atlantis reboosted the ISS. 22 September 8, 2000 STS 106 39B KSC 11 days, 19 hours, 12 minutes, 15 seconds 4919243 mile (7916735 km) International Space Station resupply mission. STS 106 utilized the SPACEHAB Double Module and the Integrated Cargo Carrier (ICC) to bring supplies to the ISS. The mission included two spacewalks. 23 February 7, 2001 STS 98 39A Edwards AFB 12 days, 21 hours, 21 minutes 5369576 mile (8641473 km) International Space Station assembly mission (carried and assembled the Destiny Laboratory Module). Three spacewalks including the 100th in the U. S. human spaceflight program were conducted to complete its assembly. 24 July 12, 2001 STS 104 39B KSC 12 days, 18 hours, 36 minutes, 39 seconds 5309429 mile (8544676 km) International Space Station assembly mission (carried and assembled the Quest Joint Airlock). Astronauts Michael Gernhardt and James Reilly conducted three space walks while Atlantis was docked to the ISS. STS 104 was the first shuttle mission to fly with a "Block II" SSME. 25 April 8, 2002 STS 110 39B KSC 10 days, 19 hours, 43 minutes, 48 seconds 4525299 mile (7282745 km) International Space Station assembly mission (carried and assembled the S0 truss segment) which forms the backbone of the truss structure on the ISS. STS 110 delivered the Mobile Transporter (MT). Four spacewalks were conducted in support of ISS construction. 26 October 7, 2002 STS 112 39B KSC 10 days, 19 hours, 58 minutes, 44 seconds 4513015 mile (7262976 km) International Space Station assembly mission (carried and assembled the S1 truss segment). Atlantis delivered the Crew Equipment Translation Aid (CETA). Astronauts David Wolf and Piers Sellers conducted three spacewalks. A camera mounted to the shuttle's external tank captured the ascent to orbit. This was the first time such footage was recorded. 27 September 9, 2006 STS 115 39B KSC 11 days, 19 hours, 6 minutes, 35 seconds 4910288 mile (7902323 km) International Space Station resupply and construction (P3 and P4 truss segments, solar arrays 2A and 4A and batteries). STS 115 was the first assembly mission to the ISS after the Columbia disaster. A total of three spacewalks were performed, during which the crew connected the systems on the installed trusses, prepared them for deployment and did other maintenance work on the ISS. 28 June 8, 2007 STS 117 39A Edwards AFB 13 days, 20 hours, 12 minutes, 44 seconds 5809363 mile (9349240 km) International Space Station resupply and construction (S3 and S4 truss and a set of solar arrays segments) The launch of STS 117 marked the 250th orbital human spaceflight. STS 117 brought Expedition 15 crewmember Clayton Anderson to the ISS, and returned with Sunita Williams. 29 February 7, 2008 STS 122 39A KSC 12 days, 18 hours, 21 minutes, 50 seconds 5296842 mile (8524420 km) International Space Station construction (Columbus laboratory). STS 122 carried ESA astronaut Léopold Eyharts, a French Flight Engineer representing ESA to the ISS and returned Expedition 16 Flight Engineer Daniel M. Tani to Earth. Three spacewalks were performed by mission specialists Rex Walheim and Stanley Love. 30 May 11, 2009 STS 125 39A Edwards AFB 12 days, 21 hours, 37 minutes, 9 seconds 5276000 mile (8490878 km) Final Hubble Space Telescope Servicing Mission 4. Atlantis carried two new instruments to the Hubble Space Telescope, the Cosmic Origins Spectrograph and the Wide Field Camera 3. The mission replaced a Fine Guidance Sensor, six gyroscopes, and two battery unit modules. The mission included five spacewalks totaling 37 hours. STS 125 carried an IMAX camera to document the progress of the mission. 31 November 16, 2009 STS 129 39A KSC 10 days, 19 hours, 16 minutes, 13 seconds 4490138 mile (7226159 km) International Space Station resupply and construction (ELC 1/ELC 2). STS 129 was the first flight of an ExPRESS Logistics Carrier and focused on staging spare components outside the space station. The mission included three spacewalks. 32 May 14, 2010 STS 132 39A KSC 11 days, 18 hours, 29 minutes, 09 seconds 4879978 mile (7853544 km) International Space Station construction (Mini Research Module 1 and the cargo pallet, Integrated Cargo Carrier Vertical Light Deployable (ICC VLD)). The mission included three spacewalks. 33 July 8, 2011 STS 135 39A KSC 12 days, 18 hours, 28 minutes, 50 seconds 5284862 mile (8505140 km) International Space Station resupply using the Raffaello Multi Purpose Logistics Module and the Lightweight Multi Purpose Carrier (LMC). The failed ammonia pump module that was replaced in August 2010 returned inside Atlantis payload bay. This was the final mission of Space Shuttle Atlantis and the last mission for the Space Shuttle Program. STS 135 flew with a crew of four astronauts; the reduced crew size allowed for rescue by regularly scheduled Soyuz missions if necessary.

Қалпақталған композиттік қысым ыдыстар

2007 жылы НАСА Атлантис шаттлындағы 24 гелий мен азот газы баллондарының жобаланған қызмет мерзімінен ескіргенін хабарлады. Бұл композиттік қаптамалы қысым ыдыстары (COPV) 10 жылдық қызмет мерзіміне есептелген, кейін тағы 10 жылға пайдалануға рұқсат берілген; олар 2005 жылы осы мерзімнен асып кетті. НАСА Атлантис шаттлындағы ыдыстар толық қысымда жарылып немесе жарыла қоймайтынына кепілдік бере алмайтынын мәлімдеді. Бұл баллондардың бұзылуы орбиталық аппараттың бөліктеріне зақым келтіріп, тіпті жердегі қызметкерлердің жаралануына немесе қаза тауып кетуіне әкелуі мүмкін еді. Ұшу кезінде қысым ыдысының істен шығуы шаттл мен оның экипажының жоғалуына соқтыруы мүмкін еді. НАСА-ның алғашқы талдаулары ыдыстардың жарылудан бұрын ағып шығатынын болжаған, бірақ жаңа сынақтар олардың ағып шығудан бұрын жарылуы мүмкін екенін көрсетті. Алғашқы жеткізуші енді жұмыс істемейтін болғандықтан және 2010 жылға дейін, шаттлдар зейнеткерлікке шығар кезде, жаңа өндірушіні сертификаттау мүмкін болмағандықтан, НАСА қолданыстағы баллондармен жұмысын жалғастыруға шешім қабылдады. Сондықтан, бұзылу қаупін және жүктеменің күммулятивтік әсерін азайту үшін, баллондар ұшыруға дейінгі кері санау кезінде мүмкіндігінше кеш, жұмыс қысымының 80 пайызында ұсталып тұрды, ал қысым 100 пайызға дейін көтерілген кезде ұшыру алаңы қажетті персоналдан босатылды. Бұл жаңа ұшыру процедурасы Атлантистің қалған ұшыруларының бір бөлігінде қолданылды, бірақ ең жоғары бұзылу қаупі бар деп саналған екі COPV ауыстырылғаннан кейін мәселе шешілді.

Терезе зақымдануы

STS 125 миссиясынан кейін, Atlantiss-тің алдыңғы ішкі терезелерінің бірі мен Орбитердің приборлық тақта құрылымы арасындағы кеңістікте жұмыс шамдарының реттегіш тұтқасы қысылып қалған күйде табылды. Бұл тұтқаның ұшу кезінде, қысыммен жабдықталған Орбитердің өлшемі максималды деңгейге жеткенде, кеңістікке кіргені болжамдалды. Жерге оралғаннан кейін Орбитер қысқарғанда, тұтқасы орнынан қозғалмай қалды. Оны сол күйінде қалдыру ұшу үшін қауіпті деп есептелді, ал оны алып тастаудың кейбір нұсқалары (терезені ауыстыруды қоса алғанда) Atlantiss-тің келесі миссиясын (STS 129 ретінде жоспарланған) 6 айға кешіктіруге әкелуі мүмкін еді. Егер тұтқаны алып тастау сәтсіз аяқталса, ең нашар жағдайда Atlantiss флотынан шығарылып, Discovery мен Endeavour қалған миссияларды өздері орындауға тиіс болар еді. 2009 жылдың 29 маусымында Atlantiss атмосфералық қысымнан 3 psi артық қысыммен қадаландырды, бұл Орбитердің сәл кеңеюіне себеп болды. Содан кейін тұтқа құрғақ мұзбен қатырылып, сәтті алып тасталды. Терезеде тұтқаның жиектері кіріккен жерлерде ұсақ зақымдар анықталды. Терезе зақымдануын зерттеу кезінде кемшіліктің максималды тереңдігі шамамен , есеп беру қажеттілігінің шегінен төмен және терезені ауыстыруды қажет ететіндей ауыр емес екені анықталды.

Медиада

1986 жылы түсірілген "SpaceCamp" фильмінде АҚШ ғарыш лагерінде оқып жүрген студенттер тобы қателік салдарынан "Atlantis" кемесімен ғарышқа ұшырылады. Дэвид Бриннің 1990 жылғы "Жер" романында "Atlantis" суреттеледі, ол Г. Гарри Стайнның 1980 жылы жарық көрген "Шаттл Даун" сериалдық романына құрмет ретінде Рапа-Нуи аралында қиын жағдайда қалған болып бейнеленген. "Atlantis" 1998 жылғы "Deep Impact" және "Armageddon" ғылыми-фантастикалық фильмдерінде көрсетіліп, жойылды. "Atlantis" – "Quantum Leap" телесериалының қайта жаңғыртылған жалғасының 1-ші маусымының 2-ші эпизодының тақырыбы және оқиға орны, онда нақты 1997 және 2000 жылдардағы (STS 86 және STS 101) миссиялар арасындағы ойдан шығарылған миссия бейнеленген. "Atlantis" британдық "Chucklevisions" бағдарламасының "Қорық" атты эпизодында пайда болды, онда Пол мен Барри Чакл "Dan the Van" іздеді, бірақ бір әйел оларды "Space Shuttle Atlantis" қасына бағыттады; STS 45-тен түсірілген кадрлар қолданылды. "Atlantis" үлгісімен жасалған екі қанатты ғарыш кемесі 2010 жылғы "Metal Fight Beyblade vs the Sun: Sol Blaze, the Scorching Hot Invader" анимациялық фильмінде пайда болды.