1985 жылғы STS-51 F ғарыш сапары

Кіріспе

1985 жылғы американдық экипажбен ғарышқа ұшу

STS 51 F (сондай-ақ Spacelab 2 деп аталады) – НАСА-ның Space Shuttle бағдарламасының 19-шы ұшуы және Space Shuttle Challenger-дің сегізінші ұшуы. 1985 жылдың 29 шілдесінде Флорида штатындағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылып, сегіз күннен кейін 1985 жылдың 6 тамызында жерге қонды. STS 51 F-тің негізгі жүгі Spacelab 2 зертханалық модулі болса, ең көп жарияланғаны – карбонатталған сусындар диспенсерін бағалау болды, бұл Coca Cola мен Pepsi екеуі де карбонатталған сусындарын ғарышкерлерге ұсынуға тырысқан эксперимент болды. Бұл миссияда гелиймен салқындатылған инфрақызыл телескоп (IRT) да ұшырылды, және ол кейбір мәселелерге тап болғанымен, галактикалық жазықтықтың 60% -ын инфрақызыл сәулелерде бақылады. ! Ұшыру ! Қону | rowspan="8" style="text align: center;" | 1–4 орындықтар Ұшу палубасында. 5–7 орындықтар Ортаңғы палубада. | ! S1 | Фуллертон | Фуллертон | ! S2 | Бриджес | Бриджес | ! S3 | Хенизе | Хенизе | ! S4 | Масгрейв | Масгрейв | ! S5 | Ингленд | Ингленд | ! S6 | Актон | Актон | ! S7 | Барто | Барто |}

Миссияның қысқаша мазмұны

STS 51 F-тің негізгі жүгі – Spacelab 2 зертханалық модулі болды. Spacelab модульдік жүйесінің ерекше бөлігі – "игло", үш паллетті тізбектің алдында орналасып, паллеттерге орнатылған құралдарға тікелей қолдау көрсетті. Миссияның басты мақсаты – Spacelab жүйелерінің жұмыс істеуін тексеру, орбиталық кемемен байланыс мүмкіндігін анықтау және ғарыш кемесі құратын ортаны өлшеу болды. Эксперименттерге өмір ғылымдары, плазма физикасы, астрономия, жоғары энергиялы астрофизика, күн физикасы, атмосфера физикасы және технологиялық зерттеулер кірді. Challenger-дің орбитаға шығу жолынан қайтқаннан кейін миссия жоспары өзгертілгеніне қарамастан, Spacelab миссиясы сәтті деп жарияланды. Бұл ұшу Еуропалық ғарыш агенттігінің (ЕКА) құралдарды бағыттау жүйесін (IPS) орбитада алғаш рет сынақтан өткізген кез болды. Бұл бірегей бағыттау құралы бір доға секундтық дәлдікпен жасалған. Алғашқыда, Күнді іздеуге бұйрық берілгенде кейбір қиындықтар туындады, бірақ бағдарламалық қамтамасты жолмен түзетулер енгізіліп, мәселе шешілді. Сонымен қатар, Энтони У. Ингленд миссия барысында ғарыштан хабар таратуды жүзеге асырған екінші әуесқой радиооператор атанды.

Spacelab инфрақызыл телескопы

Миссияда Spacelab инфрақызыл телескопы (IRT) да қолданылды. Шатлдан шығатын жылу ұзақ толқынды деректерді бұзады деп есептелген, бірақ ол пайдалы астрономиялық мәліметтерді әкелді.

Басқа пайдалы жүктемелер

Бұрын STS-3 миссиясында ұшқан Плазмалық диагностика жиынтығы (PDP) бұл миссияға оралды және Жердің ионосферасын зерттеуге арналған плазмалық физика эксперименттерінің бір бөлігі болды. Миссияның үшінші күні, қашықтан басқару жүйесі (Canadarm) оны жүк бөлімшесінен алып шығып, алты сағатқа босатып жіберді. Осы уақыт ішінде Challenger, мақсатты жақындық операцияларын орындау барысында PDP-нің маңында маневр жасады. Миссияның төртінші күнінің басында Canadarm PDP-ні сәтті ұстап алып, жүк бөлімшесіне қайтарды. Актонның айтуынша, Кока-Кола бұрынғы ғарыш сапарында эксперименталдық диспенсерді жасағаннан кейін, Пепси американдық президент Рональд Рейганға Кока-Коланың ғарыштағы алғашқы кола болуы керек емес деп талап еткен. Эксперимент Пепси өз жүйесін әзірлегенге дейін кейінге шегерілді, ал екі компанияның өнімдері STS 51 F миссиясына бекітілді. Көк команда Кока-Коланы, ал Қызыл команда Пепсиді сынады. Эксперимент аясында әр команда кола логотипімен суретке түсірілді. Актонның сөзіне қарағанда, күрделі Кока-Кола жүйесі "жерде ішуге әдеттенгендей кола беретін", ал Пепси банкісі қағаз қаптамасында Пепси логотипі бар ұстарау креміне арналған банка болды, ол "көптеген көпіршіктермен толтырылған кола беретін" және "ішуге аса қолайлы емес" еді. Актон мектептерде сөйлеген сөздерінде, тыңдаушылар күн физикасынан гөрі кола эксперименті туралы естігенге көбірек қызығатынын айтты. Ұшқаннан кейін астронавттар Тангты артық көретіндерін мәлімдеді, себебі оны орбитадағы суытылған сумен араластыруға болады, ал банкаларды салқындатуға арналған арнайы тоңазытқыш жабдық болған жоқ, сондай-ақ микрогравитацияда олар тым көп көпіршіктейтін. Миссия барысында жүргізілген тәжірибеде, Тасмания мен Бостонның үстіндегі нүктеде реактивті ракеталар іске қосылып, ионосферада екі "тесік" – плазманың азаю аймақтары құрылды. Spacelab 2-ден алынған бақылаулармен әлемдік геофизиктер тобы ынтымақтастықта жұмыс істеді.

The Plasma Diagnostics Package (PDP), which had been previously flown on STS 3, made its return on the mission, and was part of a set of plasma physics experiments designed to study the Earth's ionosphere. During the third day of the mission, it was grappled out of the payload bay by the Remote Manipulator System (Canadarm) and released for six hours. During this time, Challenger maneuvered around the PDP as part of a targeted proximity operations exercise. The PDP was successfully grappled by the Canadarm and returned to the payload bay at the beginning of the fourth day of the mission. According to Acton, after Coke developed its experimental dispenser for an earlier shuttle flight, Pepsi insisted to American president Ronald Reagan that Coke should not be the first cola in space. The experiment was delayed until Pepsi could develop its own system, and the two companies' products were assigned to STS 51 F.

Blue Team tested Coke, and Red Team tested Pepsi. As part of the experiment, each team was photographed with the cola logo. Acton said that while the sophisticated Coke system "dispensed soda kind of like what we're used to drinking on Earth", the Pepsi can was a shaving cream can with the Pepsi logo on a paper wrapper, which "dispensed soda filled with bubbles" that was "not very drinkable". Acton said that when he gives speeches in schools, audiences are much more interested in hearing about the cola experiment than in solar physics. Post flight, the astronauts revealed that they preferred Tang, in part because it could be mixed on orbit with existing chilled water supplies, whereas there was no dedicated refrigeration equipment on board to chill the cans, which also fizzed excessively in microgravity. In an experiment during the mission, thruster rockets were fired at a point over Tasmania and also above Boston to create two "holes" – plasma depletion regions – in the ionosphere. A worldwide group of geophysicists collaborated with the observations made from Spacelab 2.

Құтқару

Challenger 1985 жылғы 6 тамызда Калифорния штатындағы Эдвардс әуе базасына сағат 12:45:26-да (PDT) қонды. Ұшу жолағындағы қашықтығы болды. «Орбитаға қарай үзіліс» салдарынан қосымша жүкпен жұмыс істеу үшін миссия 17 орбитаға ұзартылды. Орбиталық аппарат 1985 жылғы 11 тамызда Кеннеди ғарыш орталығына оралды.

Миссияның белгісі

Миссияның белгісін Хьюстон, Техас қаласының суретшісі Скип Брэдли жасаған. Онда Spacelab 2 жүгімен бірге күн және жұлдыз астрономиясы саласында жаңа білім іздеу үшін аспанға қарай көтеріліп бара жатқан бейне көрсетілген. Ұшу кезінде Күнге қатысты орналасқан Арыстан және Орион шоқжұлдыздары бейнеленген. Он тоғыз жұлдыз – бұл миссияның 19-шы ғарыш кемесі екенін көрсетеді.

Мұра

Миссияның мақсаттарының бірі – шаттлдың инфрақызыл бақылаулар жүргізуге қаншалықты ыңғайлы екенін сынап көру болды, және осы миссияда IRT жұмыс істеді. Дегенмен, орбиталық аппараттың инфрақызыл астрономия үшін кейбір кемшіліктері бар екені анықталды, соның салдарынан кейінгі инфрақызыл телескоптар шаттлдан тәуелсіз түрде ұшуға көшті.