Кіріспе
1983 жылы американдық экипажбен ғарышқа ұшу және Spacelab-пен алғашқы ұшу. STS 9 (сондай-ақ Spacelab 1 деп те аталады) – NASA ғарыш кеңістігіне ұшқан тоғызыншы миссия және Columbia ғарыш кеңістігінің алтыншы миссиясы. 1983 жылдың 28 қарашасында ұшырылған он күндік миссия орбитаға Spacelab зертханалық модулінің алғашқысын алып шықты. STS 9 сонымен қатар 1986 жылғы STS 51-L Challenger апатынан кейін белгіленген STS 26-ға дейін бастапқы STS нөмірлеу жүйесінің соңғы рет қолданылған миссиясы болды. Жаңа жүйе бойынша STS 9, STS 41-A ретінде белгіленуі тиіс еді. STS 9-дың бастапқыда жоспарланған келесі миссиясы, STS 10, пайдалы жүктеме мәселелеріне байланысты тоқтатылды; оның орнына STS 41-B миссиясы орындалды. Осы миссиядан кейін Columbia жөндеу жұмыстары үшін қызметтен алынып, 1986 жылдың қаңтарындағы STS 61-C миссиясына дейін қайта ұшпады. STS 9 Шаттл арқылы ғарышқа АҚШ азаматы емес алғашқы адамды – Ульф Мербольдты жіберді, ол ғарышқа ұшқан алғашқы Еуропалық ғарыш агенттігінің (ESA) және Батыс Германияның азаматы болды.
the American instrumental rock band
STS 9 (also referred to Spacelab 1) was the ninth NASA Space Shuttle mission and the sixth mission of the Space Shuttle Columbia. Launched on 28 November 1983, the ten day mission carried the first Spacelab laboratory module into orbit. STS 9 was also the last time the original STS numbering system was used until STS 26, which was designated in the aftermath of the 1986 Challenger disaster of STS 51 L. Under the new system, STS 9 would have been designated as STS 41 A. STS 9's originally planned successor, STS 10, was canceled due to payload issues; it was instead followed by STS 41 B. After this mission, Columbia was taken out of service for renovations and did not fly again until STS 61 C in early January 1986. STS 9 sent the first non U. S. citizen into space on the Shuttle, Ulf Merbold, becoming the first ESA and first West German citizen to go into space.
Экипаждың отыру орындары
Ұшу-қону орындары 1–4 Ұшу палубасында орналасқан. 5–7 орын Ортаңғы палубада. S1 Янг Янг S2 Шоу Шоу S4 Паркер Паркер S5 Гарриотт Гарриотт S6 Лихтенберг Лихтенберг S7 Мерболд Мерболд
Миссияның тарихы
STS 9 экипажының алты мүшесі, сол кездегі ең ірі адамдық ғарыш миссиясы, командир Джон У. Янг (оның екінші шаттл ұшуы), пилот Брюстер Х. Шоу, миссия мамандары Оуэн К. Гарриотт және Роберт А. Паркер, жүк мамандары Байрон К. Лихтенберг және Ульф Мербольд – ғарыш шаттлында ұшқан алғашқы екі НАСА емес астронавттарды қамтыды. Мербольд, Батыс Германия азаматы, ғарыш шаттлының ұшуына қатысқан алғашқы шетелдік азамат болды. Лихтенберг Массачусетс технология институтында (MIT) зерттеуші болды. STS 9-ға дейін ғалым-астронавт Гарриотт 1973 жылы Skylab-та 56 күн орбитада өткізген. Миссияны тәжірибелі астронавт Джон У. Янг басқарды, ол 18 жылдық мансабында алтыншы және соңғы рет ұшты. Ол «Жемелес» жобасы, «Аполлон» және «Ғарыш шаттлы» бағдарламаларында екі реттен ұшып, Айға екі рет сапар жасады, бұл оны бүгінгі күнге дейін ең тәжірибелі ғарыш саяхатшысы етті. Янг, сонымен қатар «Колумбия»ның алғашқы рейсі STS 1-де командир болды және бір ғарыш аппаратын бірнеректен артық рет орбитаға шығарған алғашқы адам болды. STS 9 – шаттлдан бұрынғы тәжірибелі астронавттар (Гарриотт және Янг) бір ғарыш шаттлы миссиясында ұшқан жалғыз жағдайды белгіледі. STS 9 сондай-ақ бірнеше тәжірибелі астронавттары бар алғашқы ғарыш миссиясы болды. Миссия толығымен Spacelab 1-ге арналды, бұл NASA/Еуропалық ғарыш агенттігінің (ESA) бірлескен бағдарламасы, ғарыштағы озық ғылыми зерттеулер жүргізу мүмкіндігін көрсетуге бағытталған. Миссия мамандары мен жүк мамандары Spacelab модулінде жұмыс істеді және өз күштерін Маршалл ғарыш ұшу орталығының (MSFC) Пайдалы жүк операцияларын басқару орталығындағы (POCC) ғалымдармен үйлестірді, ол сол кезде Техастағы Джонсон ғарыш орталығында (JSC) орналасқан. Spacelab 1 жобасына қаржыландыруды ESA жүзеге асырды.
Шаттл өңдеуі
1982 жылдың қарашасында STS-5 миссиясынан оралғаннан кейін, STS-9 миссиясына дайындық барысында бірнеше модификациялар мен өзгерістер енгізілді. Бұл өзгерістердің көпшілігі Spacelab модулі мен экипажын қолдау мақсатында жасалды, мысалы, Spacelab-ті орбиталық шлюзге жалғайтын туннельді қосу, сондай-ақ миссияның алты экипаж мүшесі үшін қосымша жағдайлар жасау, атап айтқанда, асхана және ұйықтайтын орындар. «Колумбия» сонымен қатар «Челленджер»пен бірге енгізілген, 104% максималды тартымдылыққа есептелген қуатты Space Shuttle Main Engine-ді алды; оның бастапқы негізгі қозғалтқыштары кейіннен құрылысы әлі жалғасып жатқан «Атлантис»пен пайдалану үшін қайта жаңартылды. Сондай-ақ, шаттлға жоғары сыйымдылықтағы отын жасушалары және Tracking and Data Relay Satellite (TDRS) спутнигімен пайдалану үшін Ku жолақты антенна қосылды. Миссияның 29 қазан 1983 жылғы бастапқы ұшыру күні оң жақ қатты ракеталық күштеуіштің (SRB) шығару соплосымен байланысты мәселелерге байланысты тоқтатылды. Шаттл бағдарламасының тарихында алғаш рет, шаттл жиынтығы Көлік құрастыру ғимаратына (VAB) қайтарылды, онда ол бөлініп, орбиталық аппарат өңдеу кешеніне (OPF) қайтарылды, ал күдікті күштеуіш жөндеуден өтті. Шаттл қайта жиналып, 8 қараша 1983 жылы ұшыру алаңына қайтарылды.
Миссияның белгісі
Миссияның негізгі жүгі Spacelab 1, «Колумбия» ғарыш кемесінің жүк бөлімінде көрсетілген. Тоғыз жұлдыз және орбиталық аппараттың траекториясы ұшудың нөмірін, STS 9, көрсетеді.
Миссияның қысқаша мазмұны
STS-9 1983 жылдың 28 қарашасында сағат 11:00:00 EST уақытында Кеннеди ғарыш орталығынан сәтті ұшырылды. Шатл экипажы екі командаға бөлінді, әр команда миссия барысында 12 сағаттық кезеңмен жұмыс істеді. Янг, Паркер және Мербольд – «Қызыл команданы», ал Шоу, Гарриотт және Лихтенберг – «Көк команданы» құрады. Әдетте, Янг пен Шоу ұшу палубасында болды, ал миссия және жүк мамандары Spacelab ішінде жұмыс істеді. Миссия барысында атмосфералық және плазмалық физика, астрономия, күн физикасы, материалдар ғылымы, технология, астробиология және Жерді бақылау салаларын қамтитын 72 ғылыми эксперимент жүргізілді. Spacelab жұмысы өте жақсы нәтиже берді, сондықтан миссия бір күнге ұзарып, 10 күнге дейін созылды, ол сол кездегі ең ұзақ шаттл рейсі болды. Сонымен қатар, Гарриотт ұшу кезінде әуесқой радиооператор ретінде ғарыштан алғашқы радиохабарлама жіберді. Бұл көптеген ғарыш рейсінде әуесқой радионың білім беру және қосымша байланыс құралы ретінде қолданылуына әкелді. Spacelab 1 миссиясы өте сәтті аяқталды, бұл POCC-мен ынтымақтастықта, NASA-дан тыс мамандарды жүк мамандары ретінде даярлау арқылы ғарышта күрделі эксперименттер жүргізу мүмкіндігін дәлелдеді. Сонымен қатар, толыққанды жұмыс істеп тұрған TDRS 1 спутнигі POCC-ке жерсерік терминалы арқылы маңызды деректерді жеткізуге мүмкіндік берді. Орбиталық аппаратты бағыттау кезінде, жерге түруге төрт сағат қалғанда, реакциялық басқару жүйесінің (RCS) қозғалтқыштары іске қосылғанда, басқару компьютерлерінің бірі істен шықты. Бірнеше минуттан кейін екіншісі де ұқсас жағдайда істен шықты, бірақ сәтті қайта іске қосылды. Янг орбиталық аппаратты ұшып кетуге қалдырып, қонуды кейінге шегерді. Кейін ол: «Егер біз резервтік ұшу бағдарламасын іске қоссақ, аппарат пен экипаж жоғалып кетер еді», – деп мәлімдеді. Ұшудан кейін жүргізілген талдау GPC (жалпы мақсаттағы компьютерлер) RCS қозғалтқыштарының қозғалысынан дәнекерлеудің бір бөлігі үзіліп, CPU тақтасын қысқа тұйықтаған кезде істен шыққанын көрсетті. BFS-пен жұмыс істейтін GPC-де қалған GPC-лердегідей дәнекерлеу ақаулары болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Аппаратты BFS-ке ауыстыру және қалыпты ұшуды басқару бірден жүзеге асырылады, ал BFS-ті басқаратын GPC-ге де дәнекерлеу ақаулығының салдарынан дәл сол ақау әсер етуі мүмкін. Егер мұндай ақау пайда болса, бірнеше GPC-де BFS-ті іске асыратын бір GPC-ден қалыпты ұшуды басқару бағдарламалық жасақтамасына ауысуға көп уақыт кетеді, бұл өзгеріс кезінде аппаратты ешқандай бақылаусыз қалдырады. «Колумбия» 1983 жылдың 8 желтоқсанында сағат 03:47:24 PST уақытында Эдвардс әуе базасындағы 17-ші жолаққа қонды. Жерге түсу алдында орбиталық аппараттың үш қосалқы қуат блогының екеуі гидразин ағып кетуінен өртенді, бірақ орбиталық аппарат сәтті жерге қонды. 1983 жылдың 15 желтоқсанында «Колумбия» ККК-ге қайтарылды. Кейіннен газдың өзінен-өзі өртеніп, бөлімге үлкен зақым келтіргенінен кейін, газ ағып жатқаны анықталды. Содан кейін шаттл жаңа «Челленджер» орбиталық аппаратымен, сондай-ақ алдағы «Дискавери» және «Атлантис» аппаратымен салыстыру үшін күрделі жөндеу және жаңарту бағдарламасына жіберілді. Нәтижесінде, «Колумбия» 1984-1985 жылдары мүлдем ұшпады.