Кіріспе
Көне Рим ақыны, Август дәуірінің ақыны Сулпиция б.з.д. бірінші ғасырында латын тілінде жазылған алты қысқа өлеңнің (барлығы шамамен 40 таралған жол) авторы деп есептеледі. Бұл өлеңдер Альбиус Тибуллдың поэзия жинағының бір бөлігі ретінде жарияланған (3.13, 18- өлеңдер). Ол – көне Римде өлеңдері бізге жеткен сирек әйел ақындарының бірі.
the Augustan poet
Sulpicia is believed to be the author, in the first century BCE, of six short poems (some 40 lines in all) written in Latin which were published as part of the corpus of Albius Tibullus's poetry (poems 3.13 18). She is one of the few female poets of ancient Rome whose work survives.
Өмір
Сулпиция Цицеронның досы Сервий Сулпиций Руфтың немере қызы ретінде шамамен анықталды. Оның сол аттас ұлы Марк Валерий Мессалла Корвиннің қарындасы Валерияға үйленді, ол әдебиеттің көрнекті меценаты және Овидийдің мансабын жолға қойған адам. Егер бұл рас болса, Сулпицияның отбасы жақсы жағдайдағы азаматтар болып, император Августпен байланыста болған, себебі оның әйелінің ағасы Мессалла (б.з.д. 31 жылы консул) Августтың қолбасшысы қызметін атқарған.
Поэзия
Сулпицияның сақталған туындылары алты қысқа элегиялық өлеңнен (3.13–18) тұрады, олар бастапқыда Тибуллға жатқызылған Corpus Tibullianum жинағының 3-ші кітабының бір бөлігі ретінде сақталған. Өлеңдер Серинтусқа арналған. Серинтус, көбінесе, сол заманғы дәстүр бойынша псевдоним болған (мысалы, Катуллдың Лесбиясы және Проперцийдің Цинтиясы сияқты). Кейде Серинтус Тибулл екі элегиясында айтқан Корнутқа, яғни аристократ Цецилий Корнутқа сіңірілген деп есептелген. Грек тіліндегі “keras” (“мүйіз”) мен латын тіліндегі “cornu” (“мүйіз”) сөздерінің дыбыстық ұқсастығы осы идентификацияны қолдайтын аргументтердің бірі болып табылады. Алайда, соңғы сыншылар Серинтусты тарихи тұлғамен байланыстырудан бас тартып, псевдонимнің әдеби маңызына назар аударуға бейім. Томас Хаббард, Томас Хабинек және Никлас Хольцберг сияқты кейбір зерттеушілер Сулпиция өлеңдерін әйел жазған деген пікірге қарсы шықты. Сулпиция туралы сынға шолу жасаған Элисон Кит Хаббардтың мақаласын «қиын» деп сипаттады, сондай-ақ Хольцберг пен Хабинектің әйел авторлығын жою әрекеттеріндегі мәселелерді атап өтті. Керісінше, Джудит П. Халлетт Сулпицияға жатқызылатын өлеңдердің санын арттыруды ұсынды, Corpus Tibullianum жинағынан бұрын Сулпицияның досы (Sulpiciae amicus) деп есептелген 8 және 12 өлеңдерді қосуды ұсынды. Лорел Фулкерсон 2017 жылы жарияланған Tibulliana қосымшасына түсіндірме беріп, пікірдің екі жағындағы аргументтерді келтірді және қазіргі қолда бар дәлелдерге сүйене отырып, сұраққа жауап беру мүмкін емес екенін қорытындылады. Дегенмен, «Сулпиция поэзиясын ежелгі заманнан шынайы қалпына келтірілген әйел дауысы ретінде қарастыруда көп пайда бар, ал зиян жоқ». Тағы бір зерттеуші Роберт Малтби өлеңдерді әйел жазған мүмкіндігін жоққа шығармаса да, олар Мессалланың немересіне жатқызылудан гөрі кейінгі кезеңге жатады деп санайды. Академиктер дәстүрлі түрде Сулпицияны әуесқой автор деп қараса да, бұл көзқарас 1979 жылы жарияланған Сантирокконың мақаласымен сынға алынды, содан кейін осы өлеңдер жинағының әдеби құндылығы жан-жақты зерттелді.
Өлеңдер
Сулпицияның алты өлеңі өте қысқа: 10, 8, 4, 6, 6 және 6 жолдан тұрады. Дегенмен, олар ғашықтық оқиғаның барлық кәдімгі жағдайларын қамтитын толық тарихын баяндайды: ғашық болу, уақытша айырылысу, бір серіктің сенімсіздігі, екіншісінің сырқаты және махаббаттың қайта жаңғыруы. Малтби (2021) көрсеткендей, өлеңдер сериясы әдемі циклдық құрылымға ие: "Соңғы 18-ші өлеңдегі құпия махаббатын жасырғаны үшін өкініш, алғашқы 13-ші өлеңдегі махаббатын ашуға дайындығымен байланысты". Бұл өлеңдер Corpus Tibullianum жинағында 3.13-тен 3.18-ге дейін нөмірленген өлеңдер ретінде келтірілген. Corpus Tibullianum жинағында олардан бұрын Сулпиция мен Серинт арасындағы қарым-қатынасқа арналған «Сулпиция гирляндасы» деп аталатын бес өлең орналасқан.
1- өлең
Сулпиция махаббаттың (tandem vēnit amor) соңынан келгеніне және Венераның тілегін қабылдағанына ризашылығын білдіреді. Ол кішіпейілділікпен махаббатын жасырмай, оны ашық жариялай алатынына қуанышты.
2- өлең
Сулпиция туған күніне ренжіді, себебі оның еңшесі Мессалла оны елге алып кетуді жоспарлап отыр, сондықтан ол күнді Серинтуссыз мұңмен өткізеді. Ол Мессаллаға баратынын, бірақ санасы мен жүрегін қалып қоятынын айтады.
3- өлең
Сулпиция сүйіктісіне қанағаттандырмайтын сапардың күштен тоқтатылғанын хабарлайды. Ол олардың барлығының туған күнді бірге тойлауға мүмкіндік алатынына үміттенеді, бұл күтпеген қуаныш.
4- өлең
Сулпиция сүйіктісіне оның махаббатына сонша сенімді болғаны үшін, "Сервидің қызы Сулпиция" емес, "жүн себет тасыған қызметші" немесе "сатылатын әйел" деп қысым көрсеткені үшін сарказммен алғыс айтады. Ол отбасының оны күтіп, оның қарапайым текті адамға ғашық болғанын көріп қатты ренжілгенін айтады.
5- өлең
Сулпиция қызбамен ауырғанда, Серинтусқа оның өзіне қандай да бір қамқорлық таныса ба екенін сұрайды. Егер оның жақыны оның денсаулығына мүлде немқұрайлы болса, онда қалпына келмеуді артық көретінін айтады.
6- өлең
Сулпиция оны "жарығым" (mea lux) деп атап, сүйіктісіне кешегі түні оның махаббатын тым анық білдіріп қоюдан қорқып, онымен бірге ұйықтаудан бас тартқанындай ақымақтық ештеңе істемегенін айтады.
Басылымдар
Фулкерсон, Л. (2017). Appendix Tibulliana элегияларына әдеби түсініктеме. (Оксфорд университетінің баспасы). Малтби, Р. (2021). Corpus Tibullianum-ның үшінші кітабы: Кіріспе, мәтін, аударма және түсіндірме. Кембридж ғалымдарының баспасы.