Кіріспе

Довер қамалы – Англияның Кент графтығындағы Довер қаласында орналасқан ортағасырлық қамал. Ол 11 ғасырда салынған және тарихи маңызына байланысты "Англияның кілті" деп аталып кеткен. Кейбір авторлар оны Англиядағы ең ірі қамал деп санайды, алайда бұл атақ Виндзор қамалына да тиесілі.

Темір дәуірі

Бұл жер темір дәуірінде немесе одан бұрын, б.з. 43 жылы римдіктер шапқанға дейін, топырақ үйінділерімен нығайтылған болуы мүмкін. Бұл тұжырым топырақ үйінділерінің ерекше пішініне сүйенеді, ол ортағасырлық қамалға толық сәйкес келмейді. Қазба жұмыстары қамал маңында темір дәуірінде адамдар қоныстанғандығын көрсетті, бірақ бұл үйіндімен байланысты екені әлі нақты емес.

Рим дәуірі

Бұл жерде Довердің екі римдік маяғының (немесе фаростағыдай маяқтардың) бірі орналасқан, бұл әлемдегі Рим дәуірінен сақталған үш маяқтың бірі және Англиядағы ең биік әрі толық сақталған римдік құрылым. Сонымен қатар, бұл Ұлыбританиядағы ең көне тұрған ғимарат деп саналады. 2-ші ғасырдың басында салынған, 5 қабаттан тұратын, 8 қыры бар мұнара туф, Кенттің қиыр тасы және қызыл кірпіштен тұрғызылған. Каналдың ар жағындағы Булонь-сюр-Мердегі «Орден мұнарасы» деп белгілі римдік маяқ көп ғасырлар бойы сақталды, және оның жарығы Доверден көрінуге тиіс болған. Ол шамамен 39 жылы император Калигуланың бұйрығымен, мүмкін Британияға жорық дайындалуы үшін салынған. Суетоний Калигуланың «Фаросқа ұқсас биік маяқ тұрғызғанын, онда кемелерге жол көрсету үшін түні бойы от жағылған» деп айтады. 1644 жылы жағалау эрозиясы салдарынан ол теңізге құлап кетті. Оның биіктігін бейнелеген суреттер Довердегі римдік маяқтың бір кезде қалай болғанын көрсетуі мүмкін.

Саксон және ерте Норман

1066 жылдың қазан айында Гастингс шайқасынан кейін Жеңімпаз Уильям әскерімен Вестминстер аббатханасына тағы отыру үшін жол тартты. Олар Ромни, Довер және Кентербери қалалары арқылы айналып келді. 1050 жылы Синк Портс негізі қаланғаннан бастап Довер әрқашан маңызды мүше болып келді – мүмкін, осы себепті Уильямның назары алғаш рет оған ауған және Кентке "Invicta" ұранын сыйлаған шығар. Поатьелік Вильгельмнің сөздерімен айтқанда:

1088 жылы Довер қамалын күзету үшін он шаруаға сегіз салт атты рыцарь тағайындалды. Олардың аттары: Уильям д’Альбринцис, Фулберл (немесе Фулберт) де Довер, Уильям д’Арсик, Джеффри Певерелл, Уильям Мамино, Роберт дю Порт, Хью Кревекоур және Адам Фицвильям.

Генрих II-ден қазіргі заманның басына дейін

Генрих II билік құрған кезде қамал нақты пішінде бастады. Ішкі және сыртқы қамалдар мен үлкен бекініс осы кезеңге жатады. Осы бекіністі салуға Мауриц инженер жауапты болды. 1179 жылдан 1188 жылға дейін король қамалға 6500 фунт стерлингтен астам қаржы жұмсады, бұл оның жылдық кірісі шамамен 10 000 фунт стерлинг болғандығын ескерсек, өте үлкен сома еді. 1216 жылы Бірінші барон соғысы кезінде бүлікші барондар тобы болашақ Франция королі Людовик VIII-ді Англия тәжін иеленуге шақырды. Ол қабырғаларды бұзуға белгілі бір жетістікке қол жеткізді, бірақ соңында қамалды басып алуға құмар емес еді. Қоршауда бұзылған осал солтүстік қақпасы жер астындағы алдыңғы қорғаныс кешеніне (Сент-Джон мұнарасы кіретін) айналдырылды, ал батыс (Фитцвильям қақпасы) және шығыс (Констебль қақпасы) жақтарында сыртқы қабырғаға жаңа қақпалар салынды. Қоршау кезінде ағылшын қорғаушылары жер астына тоннель қазып, француз әскеріне шабуыл жасады. Тюдор дәуіріне келген кезде, оқ-дәрі қорғаныстың өзінің маңыздылығын жойды. Оларды Генрих VIII жақсартты, ол жеке сапармен келіп, қамалға Қазық қалқаны қосты. Англия азамат соғысы кезінде қамал король үшін сақталды, бірақ 1642 жылы парламентшілдердің қолдаушылары бір оқ атпастан оны басып алды. Қамалдың нашар күзетілетінін білген жергілікті саудагер Ричард Доукс 10 адаммен бірге тік жарды өрлеп, қарауыл үйіне шабуыл жасап, кілттерді алып, гарнизон шақырылмас бұрын қамалға кірді. Довер қамалы Англия-Франция экспедициясының арна бойындағы байқаулары үшін маңызды бақылау орны болды, ол тригонометриялық есептеулер арқылы Корольдік Гринвич обсерваториясын Париж обсерваториясымен байланыстырды. Бұл жұмысты генерал Уильям Рой қадағалады.

19 ғасыр

18 ғасырдың соңында Наполеон соғыстары кезінде кең ауқымды қайта құру жұмыстары жүргізілді. Оңтүстік округтің Бас инженері Уильям Твисс, қаланың қорғанысын жақсарту мақсатында Довер қамалының сыртқы қорғанысын қайта жаңартуды аяқтады. Ол шығыс жағында қосымша артиллериялық позициялар құру үшін үлкен Horseshoe, Hudson's, East Arrow және East Demi бастиондарын салды, сондай-ақ батыс жағында қосымша қорғаныс үшін Констебль бастионын тұрғызды. Твисс қамалдың солтүстік жағындағы шпорды нығайтып, оған орда немесе қару платформасын қосты. Қамалдың төбесін алып тастап, орнына мықты кірпіштен күмбездер орнатқаннан кейін, ол үстіне ауыр артиллерияны орнатуға мүмкіндік алды. Твисс қала мен қамалдың қорғанысын байланыстыратын Canon қақпасын да салды. Довер гарнизондық қалаға айналғандықтан, қосымша әскерлер мен олардың жабдықтарын сақтау үшін казармалар мен қоймалар қажет болды. Твисс пен Корольдік инженерлердің шешімі – жартастың үстінен шамамен 15 метр тереңдікте казарма туннельдерінен тұратын кешен құру болды. Алғашқы әскерлер 1803 жылы орналастырылды. 1856 және 1858 жылдар аралығында Энтони Салвин қамалдың оңтүстігінде жаңа офицерлік казарма салды. Салвин ғимараттың сыртқы дизайнымен айналысты, оны Тюдор стилінде жасады, ал қамалдың құрылыс бөлімінің басшысы Г. Арнольд ішкі жабдықталуына жауапты болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, туннельдер алдымен әуе шабуылынан қорғанышқа, кейін әскери басқару орталығы мен жер асты госпиталіне айналдырылды. 1940 жылдың мамыр айында адмирал сэр Бертрам Рамзи «Динамо» операциясы деп аталған Дюнкерктен француз және британдық әскерлерді эвакуациялауды, жартастағы туннельдердегі штабынан басқарды.

Соғыстан кейінгі

Соғыстан кейін туннельдер ядролық шабуыл болған жағдайда Өкіметтің аймақтық орындары үшін паналау ретінде пайдаланылуы тиіс еді. 2007 және 2009 жылдар аралығында English Heritage қамалдың ішкі интерьерін қайта жаңартуға 2,45 миллион фунт стерлинг жұмсады. Басты туристік орындар қауымдастығының мәліметтері бойынша, 2019 жылы Довер қамалына 368 243 адам келді. Уэльс патшайымы мен ханшайымы Корольдік полкінің полк мұражайы қамал аумағында орналасқан. Довер қамалы әлі де "Қорғалатын ескерткіш" статусын сақтайды, яғни ол "ұлттық маңызы бар" тарихи ғимарат және рұқсатсыз өзгерістерден қорғалған археологиялық орын. Бұл сонымен қатар I санаттағы ғимарат және халықаралық маңызы бар құрылым ретінде танылған. Бес порттың Лорд-қамқоршысы, Довер қамалының констеблінің бірлескен лауазымында, қамалдың ресми басшысы болып табылады, ал констеблдің орынбасары Констебл қақпасында тұрады. 2021 жылдың қазан айында қамал Англия бойынша 142 нысанның бірі болып, үкіметтің Мәдениетті қайта жаңарту қорынан 35 миллион фунт стерлинг көлемінде грант алды.

Фильм түсіру орны

Қала ортағасырлық бейнесі «Доктор Ху» телесериалының «Зұлымның ақыл-ойы» эпизоды, «Волк Холл», «Голлоу Крон» және «Тамаша жарыс 31» сияқты телешоуларда түсірілімдерге пайдаланылған. Сондай-ақ, «Леди Джейн» (1986), «Гамлет» (1990), «Патшаны өлтіру» (2003), «Басқа Болейн қызы» (2007), «Орманда» (2014) және «Авангерлер: Ультрон дәуірі» (2015) сияқты фильмдерде де қолданылған.