Кіріспе

Девон қаласындағы ауылдық үй, Англия

Дрого сарайы – Англияның Девон қаласындағы Дрюстейнтонға жақын орналасқан ауылдық үй және жаңғырту стиліндегі сарай. 1911-1930 жылдар аралығында салынған бұл қамал Англияда соңғы рет салынған қамал болып табылады. Тұрғызушы – Home and Colonial дүкендерінің сәтті негізін қалаушы Джулиус Дрю. Дрю бұл жерді өзінің болжамды ортағасырлық атасы Дрого де Тейнеге тиесілі жердің бір бөлігі деп есептеп таңдады. Арманын іске асыру үшін ол сол кезде өркендеген сәулетші Эдвин Лютенсті шақырды. Лютенс Дрюдің қамал салуға деген қатыгездігіне көңілі толмаса да, өзінің ең үздік құрылыстарын жасады. Архитектуралық сыншы Кристофер Хасси осы құрылысты былай сипаттады: "Дрогоның басты артықшылығы – ол қамал болып көрінбейді. Бұл – граниттен, тау үстінде, 20 ғасырда салынған нағыз қамал". 1974 жылы қамал Ұлттық сенім қорына тапсырылды, ол қорымен сатып алынған 20 ғасырдағы алғашқы ғимарат болды. Қамал I санаттағы ескерткіш болып тіркелген. Бақтар Ұлттық тарихи парктер мен бақтар тізілімінде II* санаттағы мұражай ретінде сақталған.

Тарих

1910 жылы Джулиус Дрю Дрюстейгтон ауылының оңтүстігі мен батысындағы жерді сатып алды, өйткені ол бұл жерде бір кезде тұрған Дрю отбасынан таратынын сенді. Джордж Смит Дрю мен оның әйелі Мэридің (құдасы Пек) ұлы Дрю, екеуі де ірі азық-түлік саудасымен айналысқан отбасылардан шыққан, өмірінің кейінгі кезеңінде тегіне "e" әрпін қосты. 18 жасында Дрюді оның еңбектес ағасы Фрэнсис Пек (шамамен 1836–99 жж.) Ливерпульдегі шай саудагерлері Пек пен Винч компаниясына шай сатып алушы ретінде жіберді. Джулиустың атасы Ричард Пек (1782–1867), Пек пен Винчті құрған үш бауырдың бірі, 1840 және 1843 жылдары Лондонда өткен құлдыққа қарсы конвенцияларды ұйымдастыру комитетіне кірген аболиционист және қайырымдылық шараларын қолдаушы болды. Кейін Пек пен Винч компаниясы кофе, какао, резеңке және дәмдеуіштермен айналысып, Голландияның Шығыс Индиясындағы плантацияларға ие болды. 1878 жылы Дрю Ливерпульге оралып, "Willow Pattern Tea Store" шай дүкенін ашты. 1883 жылы Дрю мен Джон Маскер (1846–1926) «Үй және отарлық сауда қауымдастығын» (кейін «Үй және отарлық дүкендері») құрды, ол Дрюдің Үндістанда таңдаған шайларын және басқа азық-түлік тауарын сатты. 1903 жылға қарай компанияның 500 дүкені болды. Өмірінің соңында, 1931 жылы қайтыс болған кезде ол 1500 акр жерді сатып алған еді. Шамамен 1910 жылы ол Эдвин Лютенстен өзіне сарай салуды сұрады. Оның ұлы Базильдің айтуынша, ол бұл шешімді «Country Life» журналының иесі Эдвард Хадсонның кеңесімен қабылдаған, ол Лютенстің жақтаушысы және қолдаушысы болған. Дрюдің жасы 54-ке келгенімен, оның жаңа отбасылық орын құруға жеткілікті уақыты, күші мен қаржысы болды. Сарайға 50 000 фунт, ал баққа 10 000 фунт бюджет бөлінді. Лютенс Дрюдің жоспарларына қатысты алаңдаушылығын жеке хаттарында білдірді: «Оның қамал емес, жақсы, кең бөлмелері бар, сүйкімді үйді қалағанын тілеймін». 1911 жылдың 4 сәуірінде, Дрюдің 55 жылдығында, сарайдың бірінші іргетасы салынды.

Құрылыс

Қамалдың құрылысы көп жылдарға созылды, Бірінші дүниежүзілік соғыс және экономикалық төмендеу көптеген кешігулерге себеп болды. Бара-бара ілгерілемеудің бір себебі – қолданылған шеберлердің өте шектеулі саны еді. Жазушы Кристофер Хасси: «Бірінші жылдан кейін әрбір тасты екі адам ғана – Девоннан келген тас қалаушылар Клив пен Дьюдни салған» деп жазды. Дрюдің ынтасының азайғаны да маңызды болды; оның ұлы және мұрагері Адриан 1917 жылдың 12 шілдесінде Пашендейл шайқасы алдындағы алғашқы шайқастарда қаза тапты. Кейін Дрюдің қызы еске алды: «Ағамның өлімінен кейін әкем мен анам үшін өмірдің қуанышы мүлдем жойылды, әкем содан кейін денсаулығына байланысты қиындықтарға тап болды». Құрылыс жұмыстарына жалпы жауапкершілікті Дрюдің өкілі Джон Коутс Уокер атқарды, ол қамал туралы соңғы нұсқаулықта «барлық кәсіптің белгісіз батыры» деп сипатталған. Дрого қамалы 1930 жылы аяқталды, бұл Лютенстің 1911 жылғы жобаларының шамамен үштен бірін құрайды, ал Юлиус қайтыс болғанға бір жыл қалғанда аяқталды. Дегенмен, ол шамамен 1925 жылдан бері үйде тұрып келді. 1981 жылы Хейвард галереясында Лютенстің туындыларына арналған көрмеге дайындалған каталогта Дрого «оның ең ұлы құрылыстарының бірі» деп сипатталған. Ол Лютенстің Нью-Делидегі жұмыстарымен бір уақытта салынған, нәтижесінде дизайнде көптеген ортақ белгілер бар.

Кейінгі пайдалану

Юлий қайтыс болғаннан кейін, оның әйелі Франсис және оның ұлы Василий қамалда тұруын жалғастырды. 1939–1945 жылдары Франсис пен оның қызы Мэри Лондон бомбалау салдарынан үйсіз қалған сәбилерге баспана ретінде үйді басқарды. Франсис Дрю 1954 жылы қайтыс болды, ал кейіннен Базильге оның ұлы Энтони және оның әйелі Дрогода қосылды. 1974 жылы Энтони мен оның ұлы, доктор Кристофер Дрю, Дрого қамалын, Уиддон шаруашылығын, Дрюстейнгтондағы бірнеше коттедждерді, қаржылық қолдауды және айналасындағы жерді Ұлттық сенімге (National Trust) тапсырды. Бұл қайырымдылық қорымының ХХ ғасырда алғаш рет сатып алған мүлігі болды. Жазушы және Ұлттық сенімнің әкімшісі Джеймс Лис Милн 1976 жылғы 9 қыркүйектегі күнделік жазбасында үйдің және оның иелері туралы ойларын жазды: «Дрого қамалына сағат онда жеттім. Таза кесілген граниттен салынған өте жақсы үй. Жаңа отбасы, жергілікті ақсүйектерге ұмтылып, енді менің өмірімде жоғарыдағы шағын пәтерде тұратын өкілдері». Қамал бес жылдық кең ауқымды қалпына келтіру жұмыстарынан өтті. 2009 жылдың жазында дүкен мен кафесі бар жаңа келушілер орталығы ашылды, себебі English Heritage бұрынғы кафеде қолданылған өнеркәсіптік ас үй жабдықтарын І санаттағы ғимараттардан алып тастауды талап еткен. 2011 жылдың ақпан айында Ұлттық сенім қажетті қалпына келтіру жұмыстарын қаржыландыру үшін халықтан ақша жинау науқанын бастады.

Сәулет және сипаттама

Дрого қамалы Англияда салынған соңғы қамал болды. Салынған күйінде қамал Лютиенс бастапқыда жоспарлаған ғимараттың шамамен үштен бір бөлігін құрайды. Алғашқы жоспар бойынша ғимарат таудың бүкіл ұзындығын алып, үлкен ауланың үш жағын құрайтын еді. Қазіргі құрылыс жоспарланған шығыс қанатын көрсетеді. Батысқа қарай сәйкес келетін қанат қосылып, солтүстік бөлігі жоспарланған үлкен залды қоршауы тиіс еді. Дрю шығындарды тым жоғары деп санады, бірақ қабырғалардың қалыңдығын екі есе арттыру туралы оның шешімі, шынайылықты сақтау ниетімен қабылданған, шығындардың өсуіне елеулі үлес қосты. Соғысқа дейін батыс қанат жоспарынан бас тартылды, ал соғыс аяқталғаннан кейін, Дрюдің үлкен ұлының қазасына байланысты, үлкен зал жоспары да тоқтатылды. Салынған жер асты бөлмесі крипталық шіркеуге айналды. Қамал ортағасырлық және Тюдор дәуірлеріндегі қамал салу стильдерін, сондай-ақ заманауи минималистік тәсілдерді үйлестіреді. Ерекшелігі – қызметтік баспалдақтардың айналасында орналасқан негізгі баспалдақ. Оның қорғаныс ерекшеліктері тек сәндік мақсатта қолданылған. Бұған қоса, қамал бастапқыда электр қуатымен және лифттермен жабдықталған, ал энергия төмендегі өзенде орналасқан екі турбина арқылы берілген. Қамал I санаттағы ескерткіш болып табылады.

Сыртқы

Қала негізінен үш қабатты бас ғимараттан және оның жанында төрт қабатты отбасылық және шаруашылық қанаттан тұрады.

Интерьер

Негізгі блок төрт қабылдау бөлмесін, дәліз, кітапхана, асхана және қонақ бөлмесін құрайды.

Бау-бақшалар

Қаланың Лютиенс жобалаған, Джордж Диллистонның гүлзарларымен толықтырылған, салтанатты бағы бар, ол Дартмурдың шетіндегі орналасуына керейсінше қарама-қайшы келеді. 1915 жылы Лютенс жоспарлауға көмектесу үшін Гертруда Джекилды шақырды. Джекиллдің қатысуы, көріп тұрғандай, қалаға дейінгі жол бойындағы гүлзарларды жобалаумен шектелген. Бұл бақ өз рододендрондарымен, магнолияларымен, гүлді жиектерімен, раушан бағымен, бұталы өсімдіктер бағымен және қазір крокет ойнауға пайдаланылатын дөңгелек шалғылы теннис кортымен әйгілі. Бақтар ІІ* санатқа жатады.