Кіріспе
Австралиялық теннисші (туған 1976)
Марк Энтони Филиппуссис (7 қараша 1976 ж. туған) – австралиялық теннис жаттықтырушысы және грек және итальян тегінен шыққан бұрынғы кәсіби теннисші. Филиппуссистің ең үлкен жетістіктері – 1999 және 2003 жылдары Австралия құрамасымен екі рет Дэвис кубогын жеңіп алуы, әрқайсысының финалында шешуші матчты ұтып алды. Ол сонымен қатар 1998 жылғы АҚШ Ашық чемпионатының және 2003 жылғы Уимблдон турнирінің жекелей сындағы финалдарына жеткен. Филиппуссис мансабындағы ең жоғары рейтингіде әлемнің 8-інші нөміріне жеткен. Филиппуссис модельдік мансапта танымал болды және американдық «Сүйіспеншілік дәуірі» реалити-шоуында басты рөлде ойнады. Оны «Скад» деп лақаптайды, бұл атауны Scud зымыранынан алған. Австралияда оны «Пу» деп те атайды.
Ерте мансап
Марк Филиппуссис (Μαρκ Φιλιππούσης, /f//ɪ//l//ɪ/'/p//uː//s//ɪ//s/ FILihPOOsis) Мельбурнда грек әкесі Николаос ("Ник") және итальяндық анасы Россанадан дүниеге келді; Марибернонг колледжінде, кейін Уэсли колледжінде білім алды. Ол католик дінін ұстанады. Әкесі Ник баптаған оң жақта ойнайтын теннисші алты жасынан бастап тенниспен айналысады. Ол Австралия спорт институтының стипендиясын жеңіп алды. 1987 жылғы Уимблдон чемпионы Пэт Кэш оны қысқа мерзімге баптады, бірақ 2000 жылы олар арасы суық аяқталды. 1994 жылы ол жасөспірімдер арасындағы жекелей сында үшінші орын алды. Филиппуссис Бен Элвудпен бірге Австралияда, Уимблдонда және Италияда жасөспірімдер арасындағы жұптық сында жеңіске жетті. 1994 жылы ол кәсіпқой теннисші болды. 1995 жылы, 19 жасында, ол жыл соңындағы топ-50-ге енген ең жас ойыншы болды. 1996 жылы ол Австралия Ашық турнирінің 4-шы турындағы кезеңге жетті, онда 3-шы турда Пит Сампрасты жеңіп, Патрик Рафтермен бірге жұптық сында өнер көрсетті. 1997 жылдың 25 мамырында Альберт Костаға қарсы өткен ойында ол 229,0 км/сағ (142,3 миль/сағ) жылдамдықтағы жеке сервіс рекордын тіркеді. Карьерасының шарықталу кезеңінде Филиппуссис теннис әлеміндегі ең жылдам сервіс атқарушылардың бірі ретінде танымал болды.
Топ-10-ға көтерілу
1998 жылы АҚШ ашық чемпионатында Филиппуссис алғашқы Гранд Слем финалына өтті, бірақ австралиялық Патрик Рафтерден жеңілді. 1999 жылдың қаңтарында Филиппуссис пен Елена Докич финалда Швецияның Аса Карлссон мен Йонас Бьоркманды жеңіп, Австралия үшін Хопман кубогын ұтты. Австралия Хопман кубогын алғаш рет осылай жеңді және 2016 жылдың қаңтарында Ник Киргиос пен Дарья Гаврилова жеңгенге дейін тағы бір рет жеңіске жетпеді. 1999 жылдың 14 наурызында Марк Филиппуссис Карлос Мояны 5–7, 6–4, 6–4, 4–6, 6–2 есебімен Индиан Уэллс Мастерс финалында жеңді. 1999 жылдың 29 наурызында Филиппуссис алғаш рет топ-10-ға еніп, он апта бойы сақтап қалды. 1999 жылы ол екінші рет қатарынан Уимблдонның ширек финалына өтті, бірақ бірінші сетті ұтып алғаннан кейін Сампрасқа қарсы екінші сетте матчтан шықты. Осы матчта Филиппуссис сол тізесінде орташа дәрежедегі хрящ жыртылысын алды және төрт күннен кейін артроскопиялық операция жасады. Сампрас кейін "онда өте қиыннан құтылдым" деді. Филиппуссис жеті аптадан кейін Индианаполис теннис чемпионатына оралды және бірінші раундта байқау алғаннан кейін екінші раундта жеңілді. Ол қазан айында Сингапурда қайта ойнады, бірақ екінші раундта ұтылды. 1999 жылды ол №19-да аяқтады. 2000 жылы Филиппуссис қатарынан төртінші жыл болды, онда ол топ-20-ға кірді, №11-де. Ол Австралия ашық чемпионатының төртінші раундына өтті, бірақ болашақ чемпион Андре Агассиден жеңілді. Франция ашық чемпионатының бірінші раундында ол №2 Сампрасты 8–6 есебімен жеңді, бірақ төртінші раундта Хуан Карлос Феррероға ұтылды. Үшінші жыл қатарынан ол Уимблдонның ширек финалына өтті, бірақ тағы да Агассиден жеңілді. Ол Сиднейдегі екінші Олимпиада ойындарында өнер көрсетті және үшінші раундта алтын медаль иегері Евгений Кафельниковке ұтылды. Филиппуссис 2002 жылды топ-100-де (сегіз жылда жетінші рет) аяқтады, бірақ бір де бір титул жеңбеді. 2002 жылдың қыркүйегінде ол Майамиден Сан-Диего аймағына көшті.
Дэвис кубогы
Филиппуссис әрқашан өз елінің Дэвис кубогында өнер көрсеткені үшін мақтанатынын айтқан, бірақ Джон Ньюкомб пен Тони Рошпен жеке келіспеушіліктер оның мансабының басындағы міндеттемесіне кедергі келтірді. Көптеген көпшілікке танымал болған дау-жанжалдарға қарамастан, Филиппуссис Австралияның 27-ші Дэвис кубогын жеңіп алуына үлкен үлес қосты – бұл АҚШ-тан кейінгі екінші көрсеткіш (31 жеңіс), және 1986 жылдан бергі алғашқы жеңіс болды. 1999 жылы ол Франциядағы Ницца қаласында Седрик Пиолинді 6–3, 5–7, 6–1, 6–2 есебімен жеңді. Жарақаттар Филиппуссистің Дэвис кубогына қатысуына кедергі келтірді және командаластары Патрик Рафтер мен Ллейтон Хьюиттің арасында ашық жанжалға себеп болды. Рафтер Филиппуссисті 2000 жылдың соңындағы Дэвис кубогы матчынан бас тартқаннан кейін команданы адастырды деп айыптады. Филиппуссис Рафтердің дұрыс хабарланбағанын және командаластарының қолдауы мен түсінігінің жетіспеуіне ренжіді деп мәлімдеді. Тізесіне жасалған операциялар Филиппуссисті 2003 жылдың ақпанына дейін Дэвис кубогынан шеттетуге мәжбүр етті. Сол кезде Пэт Рафтер зейнеткерлікке шықты, ал Джон Фицджеральд пен Уоли Масур Дэвис кубогының жаңа капитаны мен жаттықтырушысы болды. Филиппуссис Австралияның Испанияға қарсы өткен финалда жеңіске жетті. Филиппуссис испандық Хуан Карлос Феррероны 7–5, 6–3, 1–6, 2–6, 6–0 есебімен жеңді. Филиппуссис екінші сеттің соңында кеуде бұлшығын жарып алды, бұл үшінші және төртінші сеттерде жеңіліске ұшырауына себеп болды. Ол бесінші сетте қайта жиналып, Феррероны 6–0 есебімен жеңді.
2003-2005: қайта оралу
Тізесіне үш рет операция жасалғаннан кейін, Филиппуссис ұзаққа созылған қайта оралуға кірісті. Ол Дэвис кубогына тұрақты түрде қатысып, жаңа дене шынықтыру жаттықтырушысын алды және серфингті жаңа хоббиі ретінде таңдады. 2003 жылы Уимблдон турнирінің финалына шығып, Роджер Федерерге есе жіберді, есеп 6–7(5–7), 2–6, 6–7(3–7) болды. 2003 жылы Уимблдон теннис матчында Андре Агассиге қарсы өткен ойында (6–3, 2–6, 6–7(4–7), 6–3, 6–4) ол 46 эйс жасап, Австралияның жаңа теннис рекордын орнатты, ол кезде Ричард Кражичекке тиесілі болған ATP туры бойынша жалпы рекордтан үш эйс кем болды. Филиппуссис 2003 жылы Шанхай ашық турнирін жеңіп, екі жылдық жекелей титулсыз кезеңді аяқтады. 30 қараша 2003 жылы ол Испаниялық Хуан Карлос Феррероны жеңіп, Мельбурнде өткен Дэвис кубогы финалының төртінші матчында жеңіске жетіп, Австралия үшін титул жеңіп алды. 2003 жылдың соңында Филиппуссис ATP жылдың қайта оралған ойыншысы сыйлығын алды. Алайда, Австралия жұртшылығымен арадағы жақсы қарым-қатынас ұзаққа созылмады. 2004 жылы оның теннис карьерасы және қоғамдық беделі үшін қиын жыл болды. Швециямен өткен Дэвис кубогы матчында күтпегендей нашар ойын көрсеткені үшін көп кінәні мойнына алғаннан кейін, Филиппуссис 2004 жылдың маусымында Уимблдонның төртінші турында күресті. Маусым айындағы Уимблдоннан бастап қазан айының соңына дейін ол бірде-бір ATP теннис матчында жеңіске жете алмады және 1994 жылы кәсіпқой теннисші болғаннан бергі ең төменгі рейтингтердің біріне ие болды. 2004 жылдың қазан айында Дельта Гудреммен болған қарым-қатынасы көп шу көтеріп, оның беделін түсірді, газеттер оның Гудреммен бірге болғанда Пэрис Хилтонмен де кездескенін жазды. 2005 жылдың наурыз айында ол актриса және модель Алексис Барбарамен никелесті. The Age газеті 2006 жылдың шілдесінде олар ажырасқанын хабарлады, бірақ Филиппуссис бұл туралы австралиялық New Idea таблоидіне жоқ деді. Олар «Сүйіспеншілік дәуірі» фильмін түсіруге кіріспей тұрып, ажырасып кеткен.
2006: Қайту
2006 жылғы Австралия Ашық турнирінде сәтсіз өнер көрсеткеннен кейін, Филиппуссистің жолдама алуына қатысты пікір қақтығыстары болды. Одан кейін ол 2006 жылғы Уимблдон турниріне де қатысып, тағы да жаңалықтардың назарына ілікті. Ол екінші раундта жеңілді. Кемпбеллдің Даңқ залы чемпионатында жолдамамен қатысқан кезде оның көрсеткіші 6–7 болатын. Ол турнирде керемет ойын көрсетіп, финалға өтті, онда Джастин Гимельстопты үш сетке дейін жеңіп, үш жылдан бері алғаш рет жеңіске жетті. 2006 жылғы 23 тамызда Сиднейдің Daily Telegraph газетіне берген сұхбатында ол әкесімен жаттықтырушы ретінде "жолдарының айырылғанын" және карьерасын жаңару үшін Питер Макнамараны қайтадан шақырғанын мәлімдеді. Сол кезде рейтингте 114-орында болған Филиппуссис 2006 жылғы АҚШ Ашық турнирінің бірінші раундында Рафаэль Надальға жолдамамен қатысып жеңілді. Австралияның Дэвис кубогы командасы Аргентинаға күтпеген 5–0 есебімен ұтылды. 22 қыркүйекте Филиппуссис серияның бірінші матчында Дэвид Налбандианнан 4–6, 3–6, 3–6 есебімен жеңілді. Филиппуссис Дэвис кубогының жартылай финалынан кейін бірнеше Challenger турнирінде өнер көрсетті. Филиппуссис Калабасас турнирінде Әмер Деликті 6–7(4–7), 7–6(7–4), 6–3 есебімен жеңіп, жеңімпаз атанды.
2007 жыл
Филиппуссис 2007 жылғы Хопман кубогында ресейлік Дмитрий Турсуновты 6–4, 7–6 есебімен жеңді. Бірақ, Жером Хаенелге қарсы екінші матчында тізесін күшпен созып алғандықтан, матчты тоқтатуға мәжбүр болды. МРТ нәтижесінде тізедегі шеміршек жыртылғаны анықталды, соның салдарынан ол қалған маусымды өткізе алмады.
2008 жыл
Филиппуссис No. 119 қорғалған рейтингті алып, осы рейтингті сегіз турнирге қатысу үшін пайдалануға рұқсат алды. Теннис Австралия оның матч тәжірибесінің жетіспеуінен және Австралия ашық чемпионатының жолдамалық турниріне қатысуға құлшынбауынан наразы болып, оған ешқандай жеңілдік жасалмайтынын және жолдаманы өзі жеңіп алуға тиіс екенін айтты. Бұл оны қорғалған рейтингі бойынша турнирлік тізімінен біреуін пайдалануға мәжбүр етті. Австралия Ашық чемпионатының жолдамалық турниріндегі алғашқы матчында ол Австралия Ашық чемпионатының жасөсперімдер чемпионатының чемпионы Брайдан Клейнмен кездесіп, қаһарлы бәсекеге түсті. Клейннің сөзіне жауап ретінде Филиппуссис: "Маған тағы осылай айтсаң, қиын жағдайға түсесің; енді сен жасөсперімдермен ойнамайсың" деді. Ол 6–3, 7–5 есебімен үш сетте жеңіске жетіп, жақсы формамен қайта оралды. Филиппуссис екінші матчында Сэм Гротқа 4–6, 3–6 есебімен жеңіліп қалды, бірақ басқа ойыншылардың жарақаттарына байланысты жартылай финалға өтті, онда ол Рамиз Джунайдпен ойнауға тиіс болды. Алайда, тағы бір тізе жарақатының салдарынан операция жасау қажет болды, сондықтан Филиппуссис ойнай алмады.
2010 жыл
Филиппусис 2006 жылдың қарашасынан бері алғаш рет кәсіби турнирде өнер көрсетті, бірінші раундта 5-ші рет тұқымдыққа ие Майкл Яниге 4–6, 4–6 есебімен ұтылып қалды. Бұл матч Даллас челленджер турнирінде өтті. Филиппусис Чемпиондар сериясының бірнеше турнирінде де қатысып, екі турнирде жеңіске жетіп, 2010 жылғы рейтингте көшбасшы атанды.
2012 жыл
Филиппуссис осы жазда Әлемдік командалық теннис лигасының «Филадельфия бостандықтары» командасы үшін өнер көрсетті. «Бостандықтар» командасы Филиппуссисті, бұрын 2002 жылы осы командада ойнаған, жалпы бірінші нөмірлі ойыншы ретінде таңдады. Ол 25 шілдеде 2012 жылы «Бостон лобстерлерімен» өткен матчта команданың басты ойыншысы болды және «Сакраменто Капиталз» және «Ориндж Каунти Брейкерс» командаларымен өткен матчтарға командамен бірге саяхаттады.
2015: ATP World Tour-ға қайта оралу
Филиппуссис 2006 жылғы Ньюпорт турнирін жеңгеннен бері тоғыз жыл өткен соң ATP World Tour турниріндегі алғашқы матчын өткізді. Ол 38 жасында 2015 жылғы Даңқ залы теннис чемпионатына іріктеу турниріне шақыру алды. Ол Эрик Куиглиге 6–7(1–7), 6–7(4–7) есебімен жеңілді. Филиппуссис Райан Харрисонмен бірге қос сында да өнер көрсетіп, бірінші раундты жеңіп, жартылай финалға өтті, бірақ екінші нөмірлі Остин Кражичек пен Раджив Рамнан жеңілді. Осыдан кейін Филиппуссис: "Мен тек бір турнирде ойнағым келді. Қайта оралу туралы сөз қозғамаймын. Егер болашақта бірдеңе байқасам, мүмкін Калифорнияға жақын жерде, онда ойлануға болады. Бұл бір турнир ғана, басқа ештеңе жоқ" деді.
2017 жыл
Филиппуссис 2017 жылы Торонтода өткен RPIA чемпионатында жеңіске жетіп, финалда Энди Роддикты жеңді.
Жабдық
2000 жылдардың басында Филиппуссис кортта Fila өндірісіндегі киімдерді киіп, Dunlop 200G ракеткасын пайдаланды.
Теледидар
2020 жылы Филиппуссис "The Masked Singer Australia" шоуының екінші маусымында "Эхидна" кейіпінде өнер көрсетіп, бірінші болып іріктелді және жалпы есеп бойынша 12-орынды иеленді.
Махаббат дәуірі
Филиппуссис 2007 жылғы маусым айында NBC телеарнасының "Age of Love" атты дауыстық шоуында басты рөлде ойнады. Шоу 40 жасқа жуық және 20 жасқа жуық әйелдердің оның қызығушылығын жеңіп алу үшін бәсекелесуіне арналған еді. Алғашқыда Филиппуссис шоудың ерекше форматын білмей, ересек әйелдер деп аталған "кугарлардың" жасына таң қалды. Ол одан әрі таңғалысты, өйткені ол жас әйелдермен ("мысықтармен") де кездеседі екенін білді. Соңғы кездесулер оның туған қаласы Мельбурнда, Австралияда, оның ішінде Айшықты бейітте өтті. Ақырында Филиппуссис Аманда Салинасты (Нэшвилл Предеторс командасының 25 жастағы бишісін) таңдады, себебі ол Джерри Бастың 48 жастағы көмекшісі Дженмен "бірге бола алмайды" деді.
Жеке өмір
2004 жылы ол австралиялық әнші Дельта Гудреммен тоғыз айлық қарым-қатынас бастады. Оның "қайта оралу" синглы "Out of the Blue" оның қатерлі ісікпен күресі кезіндегі қолдауы туралы жазылған. Екі жақтың қарым-қатынасы газеттер Филиппуссистің адалсыздық жасағанын жариялағанда даулы аяқталды. 2009 жылдың мамыр айында Филиппуссис барлық ақшасының жоғалып кеткенін және ол тұратын үйінен айырылатынын мәлімдеді. 2009 жылғы 15 мамырда Жоғарғы сотқа ұсынылған талапнамада Филиппуссис өзінің Mergis Pty Ltd компаниясы арқылы қарыз алғаны және оған жеке кепілдік бергені айтылды. Талапнамада Mergis – Филиппуссистің жалғыз директоры, хатшысы және акционері – бір жыл ішінде төлемді тоқтатқаны жазылған. Қарыз беруші 1 313 351,96 доллар, сондай-ақ пайыз, сот шығындары және үйді иелену құқығын талап етеді немесе сотқа шақырумен қорқытады. Сот құжаттарында Perpetual Trustee Company Ltd талапкер ретінде тіркелген, бірақ компания өкілі олардың фирмасы басқа компанияға қаржы бергенін, ал сол компания ғана үйді иеленуге тырысқанын мәлімдеді. Талапнамада басқа компания туралы мәлімет жоқ, бірақ Филиппуссис бұл Pepper Home Loans компаниясы екенін айтты – ипотекалық брокерлер арқылы несие беретін компания. Филиппуссис 2008 жылдың ақпан айында ипотекалық несие алған. Ол үш айға төлемді кешіктіргенін, әр ай сайынғы төлемақының 10 000 доллардан асып кеткенін айтты. "Мен 2006 жылдан бері теннис ойнаған жоқпын, ал теннис – егер ойнамасаң, ақы алмайтын спорт түрлерінің бірі", – деді ол. 2009 жылдың қыркүйегінде оның әкесі Ник Филиппуссис – теннис жаттықтырушысы және сексуалдық қылмыс жасады деген айып тағылған адам – қаржы институттарының қарызы бойынша банкрот болу қаупіне тап болды. Кейін 2009 жылы, АҚШ-та теннис карьерасын қайта жандандыруға тырысқан кезде ол актриса Дженнифер Эспозитомен кездесіп, оған үйленуге ұсыныс жасады, бірақ бір жылдан кейін бұл қарым-қатынас аяқталды. Филиппуссистің бұрынғы өгей анасы Ян Цюй. 2013 жылдың қыркүйегінде румыниялық модель Сильвана Ловинге үйленді. Ловин 2014 жылы ұл туды, ал 2018 жылы қыз туды. 2023 жылдың шілдесінде Халықаралық теннис тұтастығы агенттігі Филиппуссиске ставка жасау спонсорлық ережелерін бұзғаны үшін 10 000 АҚШ доллары көлемінде айыппұл салды.
Командалық жарыстар: 3 (3 атақ)
Нәтиже №. КүніТурнирКөрпешеСеріктесОппоненттерЕсепЖеңіс1. 1999 қаңтарХопман кубогы, Перт, Батыс АвстралияҚатты (i) Елена Докич Аса Карлссон Йонас Бьоркман2–1Жеңіс2. 1999 желтоқсанДэвис кубогы, Ницца, ФранцияКлей (i) Ллейтон Хьюитт Тодд Вудбридж Марк Вудфорд Себастьен Грожан Фабрис Санторо Седрик Пиолин Оливье Делатр3–2Жеңіс3. 2003 қарашаДэвис кубогы, Мельбурн, АвстралияШөпЛлейтон Хьюитт Уэйн Артурс Тодд Вудбридж Хуан Карлос Ферреро Карлос Моя Алекс Корретха Фелисиано Лопес3–1