Кіріспе

Голландиялық дәрігер, оккультист және демонолог Иоганнес Виер (Ioannes Wierus немесе Piscinarius; 1515 – 24 ақпан 1588) – сиқыршылықпен айыпталған адамдарды соттау мен қуғындауға қарсы толыққанды еңбек жариялаған алғашқы дәрігерлердің бірі. Оның ең әсерлі еңбегі – «De praestigiis daemonum» ("Жын-шайтандардың алдауы және сиқырлар мен улар туралы"; 1563).

Өмірбаян

Вейер Габсбург Нидерландтарының Брабант герцогтігіндегі шағын қала Граведе дүниеге келді. Ол Гертогенбош және Лёвен қалаларындағы латын мектептерінде білім алды. Шамамен 14 жасында Антверпенде Генрих Корнелий Агриппаның шәкірті болды. 1532 жылы Агриппа Антверпенді тастап, Вейермен бірге князь-епископ Герман фон Видтің қорғауында Бонн қаласына қоныстанды. (Агриппа 1533 жылы жын-шайтандар туралы еңбегін аяқтады және екі жылдан кейін Францияға сапар шеккенде қайтыс болды). 1534 жылдан бастап Вейер Парижде, содан кейін Орлеанда медицина оқыды, бірақ осы оқулар арқылы доктор ғылымын қорғаған жоқ. Ақырында ол туған жерінде дәрігер болып жұмыс істеді. 1545 жылы Арнем қаласының дәрігері болып тағайындалды. Осы лауазымда 1548 жылы сот ісінде болған бақсы туралы мәселеде одан кеңес сұралды. Император Карл V көмектескеніне қарамастан, Арнем қаласы енді Вейердің жалақысын төлей алмады. 1550 жылы Вейер Клевес қаласына көшіп, гуманист Конрад Херсбахтың ұсынысымен герцог Вильгельм Байдың сарай дәрігері болды. Вейер сиқыршылық туралы маңызды еңбектерін жариялады, онда ол таңғажайып оқиғалар мен сиқыршылықтың мысалдарына күмәнді медициналық көзқарас қолданды. 1578 жылы ол лауазымынан кетіп, оның орнына ұлы Гален Виер (1547-1619) келді. Зейнетке шыққаннан кейін ол сиқыршылыққа қатысы жоқ тақырыпта медициналық еңбегін аяқтады. 1588 жылдың 24 ақпанында 73 жасында Текленбургте ауырған адамды көріп тұрғанда қайтыс болды. Ол енді бар болмайтын жергілікті шіркеудің қорымына жерленді.

Құрметтеулер

Текленбург шіркеуінде Вейерді еске алу үшін тақташа орнатылған, ал 1884 жылы қала оның құрметіне Виертүрм мұнарасын тұрғызды. Голландтың денсаулық сақтау қызметкерлерінің адам құқықтары жөніндегі ұйымы оның атымен Йоханнес Виер қоры деп аталады. Ол өзінің ұстазы Генрих Корнелиус Агриппамен бірге Amnesia: The Dark Descent видео ойынында кейіпкер ретінде көрінеді. Коммуникациялық зерттеулер мен бұқаралық психология саласындағы пионер Курт Башвиц өзінің алғашқы голланд монографиясының көп бөлігін «Иблиске қарсы күрес: жаппай психология тұрғысынан қарағанда әйелдерге жасалған қызықтаулар» (1948) тақырыбына арнады. Кейін ол бұл жұмысты неміс тіліндегі шедевр еңбегі «Қызықтаулар және қызықтау соттары: жаппай мания тарихы және оған қарсы күресу» (1963) кітабына кеңейтті, онда жаппай жаңылыс әрекеттеріне қарсы күресу әдістері талқыланды.

Отбасы

Йохан Агнес Рордам мен Теодор (Дирк) Виердің ұлы, 1520 жылдары Грейв қаласының шепені болған, хмель, көмір және шатыр тасы саудагері. Дирк пен Агнес Виер Зеландиядан келді және Максимилиан ван Эгмонд пен Франсуаза де Ланноймен жақын таныс болды, олар болашақта Ымыртты Уильямның туыстары болды. Йоханның екі бауырласы болды: Арнольд Виер және мистик Матиж Виер (шамамен 1520–1560 жылдары). Арнемде ол Джудит Винтгенске үйленді, олардан кем дегенде бес бала дүниеге келді. Джудит қайтыс болғаннан кейін ол Генриетте Холстқа үйленді. Йоханның үлкен ұлы Диедерик Виер заңгер және дипломат болды, ол 1566 жылы Виллем IV ван ден Бергтің қызметінде испандық Филипп II-ге голландиялық ақсүйектерден "еретікке қарсы күрестің жойқындығына қатысты шағымдарын" жеткізуге қатысты. Бұл шағымдардың қабылданбауы сексен жылдық соғысқа әкеп соқты.

Атауы

Вейер барлық хат-хабарларына «Johannes Wier» немесе кейде «Piscinarius» деп қол қоятын. Оның ата-анасы мен балалары да «Вайер» деген есімді тасыды, ал 1884 жылы Германиядағы оның ескерткіші «Вайер» емес, «Виертурм» деп аталды. Дегенмен, 20-шы ғасырдан бастап «Жохан Вейер» есімі неміс және ағылшын тілдеріндегі ғылыми еңбектерде стандартқа айналды. «Вейер» есімін қолдану Карл Бинцтің 1896 жылғы «Доктор Иоганн Вейер, рейншгер дәрігер, алғашқы колдовствоға қарсы күрескен» монографиясынан басталуы мүмкін, ол 1885 жылы «Вейер немесе Виер?» деген лекция оқыған, онда ол, Вейердің Зеландиялық тегін білмейтін сияқты, Вейердің неміс ұлтынан екенін және «Виер» – төменгі Рейн диалектісінде «Вейер» сөзінің айтылуы ғана екенін мәлімдеген.

Басылымдар

Де praestigiis Daemonum Libri V. Базель: Опоринус, 1563 ж. Де praestigiis Daemonum Libri V. Базель: Опоринус, 1564 ж. Де praestigiis Daemonum Libri V. Базель: Опоринус, 1566 ж. Medicarum observationum rararum Liber I. Базель: Опоринус, 1567 ж. De lamiis liber. Базель: Опоринус, 1577 ж. Де praestigiis Daemonum Libri 6. Базель: Ex Officina Oporiniana, 1577 ж. De Praestigiis Daemonum, & incantationibus ac veneficiis Libri sex, postrema editione sexta aucti & recogniti. Базель: Опоринус, 1583 ж. Opera Omnia. Амстердам: Питер Ванден Берге, 1660 ж.