Кіріспе

Арнайы косметикалық эффекттерді жасау әдістері

Протездік макияж, оны арнайы макияж эффектілері немесе FX протезі деп те атайды, – бұл жетілдірілген косметикалық эффекттерді жасау үшін протездік мүсіндеу, қалыптау және құю техникаларын қолдану процесі. Протездік макияж театр сахналық өнерінен тікелей бастау алады және ғылыми-фантастикалық киноның пайда болуымен бірге байқалады, мысалы, 1902 жылы арнайы эффекттердің пионері Жорж Мелиес түсірген француздық «Le Voyage dans La Lune» қысқаметражды фильмі. Макияж суретшісі Джек Пирс алғашқы Голливуд протездік жұмыстарын дамытуға үлкен үлес қосты және Борис Карлоффтың «Франкенштейн» фильміндегі, сондай-ақ Лон Чейнидің «The Wolfman» фильміндегі есімді макияжы үшін ең жақсы есте қалды.

Белгілі суретшілер

Қазіргі заманғы протездік макияж Кристофер Таккердің еңбегі арқасында революцияланды, оның "Сары адам" фильміндегі жұмысы настолько жаңашыл деп есептелді ki, 53-ші «Оскар» сыйлығында ешқандай мойын көрмегеніне наразылық білдіріп, оған арнайы сыйлық беруді талап еткен хаттар жолданды. Бұл талап қабылданбады, бірақ келесі жылы «Ең үздік макияж» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығының құрылуына себеп болды. Джон Чемберстің жұмысын «Адамзат планетасы» фильмінде көруге болады. Дик Смит «Кішкентай Ұлы Адам» фильміндегі жұмысымен танымал. Рик Бейкер «Лондондағы американдық қасқыр» фильмінде жұмыс істеді, ол үшін жаңадан құрылған санатта алғашқы «Оскарды» жеңіп алды. Стэн Уинстон «Терминатор» сериясында, ал Роб Боттин «Нәрсе» фильмінде өзін көрсетті. Сол кезеңде жасалған көптеген техникалар бүгінге дейін жүйелі түрде қолданылуда. Бұған қоса, осы суретшілердің көптегені келесі буын арнайы эффект макияж суретшілерін оқытып, шабыттандырды, олар өз кезегінде эффект макияжы үшін жаңа материалдар, аниматроника және компьютерлік эффекттерді енгізу сияқты озық техникаларды дамытты.

Техника

Макияж протезін жасау процесі әдетте суретші немесе өндіріс жасаған концептуалды суреттен басталады. Актер таңдалғаннан кейін, эффекттер жасаушы актердің бетін, басын немесе денесінің бір бөлігінің қалыпын жасау процесін дайындайды. Бұл процесс "lifecasting" деп аталады. Lifecast қалыптары протездік альгинаттан немесе соңғы кезде теріге зиян келтірмейтін платиналық силиконнан жасалады. Бұл бастапқы қалып салыстырмалы түрде нашар, бірақ икемді болуы мүмкін. Қатты негізгі қалып, сондай-ақ жакет немесе матрица деп аталады, әдетте гипстен немесе шыны талшықтан жасалады және бастапқы иілгіш қалыптың сыртынан қолдау үшін жасалады. Бұл қалып актердің сол бөлігінің көшірмесін қатты смола немесе гипс сияқты материалға құю үшін қолданылады, содан кейін протезді мүсіндеу үшін негіз ретінде пайдаланылады. Бұл "оң" немесе өмірлік қалып деп саналады. Оң қалыпқа балшықтан жасалған протезді мүсіндеуден бұрын, оның жиектері бойымен "кілттер" немесе қалыптау нүктелері қосылып, дайындалуы керек, олар көбінесе балшық немесе гипс қолданып қосылады немесе өмірлік қалыпқа ойылып, қалыптың екі бөлігі дұрыс сәйкес келетініне көз жеткізу үшін. Көбінесе өмірлік қалыпқа осы кілттерді қосу үшін егжей-тегжейлі және терең ойықтары жоқ аймақ болу үшін балшықтан немесе гипстен қосымша шекара беріледі. Содан кейін барлық өмірлік қалыптар шекаралары мен кілттерімен бірге қалыптастырылады. Бұл протезді мүсіндеу үшін кілттері бар тұрақты аймақты қамтамасыз етеді. Бұл сонымен қатар суретшіге қажет болған жағдайда оңай көшірме жасауға мүмкіндік береді. Бірнеше көшірме әдетте бір актер үшін протездердің әртүрлі нұсқаларын немесе сатыларын жасау үшін қолданылады. Толық денелер мен дене бөліктерінің өмірлік қалыптары жалған дене бөліктерін, кесілген аяқ-қолдарды және қорқынышты фильмдерде немесе дене бөліктері қажет болған фильмдерде қолданылатын әртүрлі "қанды" эффекттерді жасау үшін негіз ретінде қолданылады. Қажетті протез дене мүшесінің өмірлік қалыпына мүсінделіп, жобаланған дизайнға айналады. Мысалы, егер қалаған бейне шошқа мұрынды адам болса, онда суретші шошқа мұрынын актердің нағыз мұрынының үстіне өмірлік қалыпқа немесе оң көшірмеге мүсіндейді. Балшықтың жиектері мүмкіндігінше жұқа болуы керек, өйткені балшық ақырында протездік бөлік болатын нәрсенің орнына қойылған. Мүсінделгеннен кейін, балшықтан жасалған протездік бөлігін қалыптау қажет. Оң қалып қосымша жиектермен және кілттермен дайындалғандықтан, ол протездік қалыптың бір бөлігіне айналады. Қалыпталғаннан кейін, балшық алынып тасталғанда және жаңа қалып тазартылғанда, оң қалып қалыптың бір бөлігі болып табылады, ал жаңа қалып жаңадан мүсінделген протездің теріс бейнесі бар екінші бөлігі болып табылады. Бұл қалыптың екі немесе одан да көп бөлігін – беттің немесе дененің оң бөлігін және бір (немесе күрделі қалыптар үшін) протез мүсінделген "теріс" қалып бөліктерін жасайды. Жаңа протезді жасау үшін материал қалып қуысына (бұрынғы балшықтың орнына) құйылады. Протездік материал көбік латексі, желатин, силикон немесе басқа ұқсас материалдар болуы мүмкін. Протез екі бөлікті қалыптың ішінде қатырылады. Протез мұқият алынып, бояуға және/немесе актерге қолдануға дайындалады.

CGI-мен келіспеушілік

Кино/телевизиялық индустрия өсе берген сайын, оның артындағы технологиялардың мүмкіндіктері де арта түседі. Жаңа технологиялар пайда болғаннан бері көптеген адамдар CGI (Компьютерлік графика) практикалық SFX гримін бизнестен шығарып қояды деп қорқып жүр. CGI практикалық эффектілермен жұмыс істегенде мүмкін емес эффектілерді жасау үшін қолданылуы мүмкін. Том Вудрафф-младший және Алек Гиллис, Лос-Анджелеске жақын орналасқан Amalgamated Dynamics компаниясының екі тәжірибелі SFX суретшісі, осы мәселеде орталық позицияны бөліседі. Сұхбатта олар көптеген фильмдердің (қажеттілік тудырғандықтан) практикалық эффектілер мен CGI комбинациясын қолданатынын түсіндіреді. Олар CGI-ды практикалық эффектілер сияқты жақсы немесе жаман мақсатта пайдалануға болатын құрал деп санайды. Том Савини (Өлілер таңы мен Қорқынышты шоудағы жұмысымен танымал SFX суретшісі) былай дейді: "Олар әлі де жаратылыстарды жасау үшін гримшілерді шақырады және олар осыдан бастайды. Менің ойымша, сіздер бұрыштарда "Тамақ үшін грим жасаймын" деген жарнамасы бар гримшілерді көрмейтін боларсыз."

Нақты әлемдегі пайдалану

Муляж – әр түрлі жаралар мен зақымдануларды сомдау үшін макияж қолданылатын процесс. Бұл медициналық, шұғыл және әскери қызметкерлерді дала жағдайларына дайындауға және психологиялық стресті азайтуға көмектеседі. Басқа да қолданыстар – ФБР, ЦРУ, Әділет департаменті сияқты мемлекеттік органдар үшін шынайы түрленулер жасау, олар террористік топтарға ену үшін пайдаланылады. Арнайы эффекттер жасаушылар жасырын агенттерге халықаралық терроризммен күресу үшін барлау мақсатында арнайы макияжтық протездерді қолдана алады. Түрленулер офицерлер мен агенттерге өздерінің нақты кімдігін ашпай, жасырын жұмысты аяқтау үшін басқа адам болып жүруге мүмкіндік береді. Протездердің тағы бір маңызды қолданылуы – полиция департаменттері сияқты органдардың "жалдамалы кісі өлтіру" операцияларында кісі өлтірілгендей көріну үшін жараларды сомдау. Күдікті егер кісі өлтіру үшін адамды жалдаса, полиция күдіктіні "тапсырыс орындалды" деп сендіру үшін фото- немесе бейнематериалдар жасауға болады. Мұндай жағдайлар қылмыс жасалмас бұрын күдіктіге қарсы айғақтар жинау үшін жасалады.