Кіріспе

Құстар отбасы Recurvirostridae – Charadrii қатарға жататын құстар отбасы. Оған екі ерекше топ кіреді: авоцеттер (бір туыс) және арық аяқты құстар (екі туыс).

Сипаттама

Авоцеттер мен палуандардың ұзындығы мен салмағы аралығында болады; еркектер әдетте әйелдерден сәл ірілеу. Олардың барлығында ұзын, жұқа аяқтар, мойындар және мүңктер болады. Авоцеттердің мүңктері жоғары қарай иілген және олар тұзды немесе ащы сулы батпақты жерлерде тамақтанған кезде бір жақтан екінші жаққа қарай қозғалады. Ал палуандардың мүңктері керісінше, тік болады. Алдыңғы екі аяғы желбезектелген, көбінесе палуандарда жартылай, ал авоцеттер мен жолақты палуандарда толыққандай, себебі олар көбірек жүзеді. Екі жыныс та бір-біріне ұқсас. Олардың дауыстары көбінесе бір немесе екі буынды қысқа дауыстардан тұрады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Авоцеттер мен қаңқабас құстар – Антарктидадан басқа әлемнің барлық құрлықтарында таралған, сондай-ақ бірнеше мұхит аралдарында кездесетін космополиттік құстар отбасы. Көптеген түрлері кеңінен таралған, ал кейбіреулері тек белгілі бір аймақтарда ғана кездеседі. Жаңа Зеландияның қара қаңқабасы тіршілік ортасының жойылуы, жаңадан келген жыртқыштар және ақ қаңқабаспен будандасу салдарынан жоғары деңгейде қорғауға алынған.

Тамақтандыру

Бұл түрлер ұсақ су жануарларымен – моллюскалармен, тұзды шаянмен және басқа да қабықтылылармен, жәндіктердің дернәсілдерімен, сегменттелген құрттармен, бунаққұйрықтармен және кішкентай балықтармен қоректенеді.

Өсіру

Шалпандар мен авоцеттер ашық жерде, су жанында, көбінесе шашыраңқы колонияларда көбейеді. Олар ұялаған жерлерін агрессивті мінез-құлықпен қорғайды, сондай-ақ бөгет жасаушылар мен мүмкін болатын жыртқыштарды қатты дауыспен қуып шығарады. Олар моногамды, бірақ жұптық байланыс маусымдар арасында сақталмайды. Олардың жұмыртқалары ақшыл түсті, қоңыр дақтары бар, салмағы 3-4 дана болады. Жұмыртқалар қарапайым ұяларға салынады, және екі ата-ана да 22-28 күнге созылатын шайқау міндетін бөліседі. Қайыс шалпан Австралия шөлдеріндегі жаңбырдан пайда болатын уақытша көлдерде көбейтіндіктен, бірнеше жылда бір рет ғана көбейеді. Балапандар жұмсақ түкпен жаралған және ерте жетіледі, шайқасқаннан бір күннің ішінде ұядан шығып кетеді, ал 28-35 күнде ұшып кетеді. Қайыс шалпаннан басқа барлық түрлерде балапандарды ата-аналары бірнеше ай бойы күтіп бағады, оларды жаңа жерлерге көшіріп, онда аумақтарын қорғайды. Ал қайыс шалпандар осыдан ауытқып, балапандарын бірнеше жүзден тұратын үлкен топтарға жинақтайды.

Таксономия

Ағаштардың таксономиясы аса даулы мәселе, Himantopus туысының екіден алтыға дейін түрі бар деп саналады. Recurvirostridae тұқымдасының түрлері Атауы және екі атауы Суреті Таралуы Ескертулер Жолақты аяқталғыш Cladorhynchus leucocephalus Оңтүстік Австралия Қара қанатты аяқталғыш Himantopus himantopus Еуропа, Азия және Африка Кейде ақ басты (H. leucocephalus), ақ арқалы (H. melanurus) және қара мойынды аяқталғыштарды (H. mexicanus) түршесі ретінде қосады. Ақ басты аяқталғыш Himantopus (himantopus) leucocephalus Оңтүстік-Шығыс Азиядан Австралия және Жаңа Зеландияға дейін Ақ арқалы аяқталғыш Himantopus (himantopus/mexicanus) melanurus Оңтүстік Америка Қара мойынды аяқталғыш Himantopus (himantopus) mexicanus Солтүстік Америкадан Солтүстік Оңтүстік Америкаға және Гавайиге дейін Гавайи аяқталғышын (H. m. knudseni) және кейде ақ арқалы аяқталғышты (H. melanurus) түршесі ретінде қосады. Қара аяқталғыш Himantopus novaezelandiae Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралы Америкалық авоцет Recurvirostra americana Солтүстік Америка Анд авоцеті Recurvirostra andina Оңтүстік Америкадағы Анд таулары Ақ басты авоцет Recurvirostra avosetta Еуропа, Азия және Африка Қызыл мойынды авоцет Recurvirostra novaehollandiae Австралия.