Кіріспе
Автомобильдің артқы жағына жабыстырылатын стикер. Бампер стикері – автомобильдің немесе жүк көлігінің артқы бөлігіне, көбінесе бамперге жабыстыруға арналған жабысқақ белгіше немесе стикер. Олардың өлшемі шамамен 25,4 см х 7,6 см (10 дюйм х 3 дюйм) болып келеді және әдетте ПВХ-тан жасалады. Бампер стикерлері түрлі мақсаттарға қызмет етеді, оның ішінде жеке өрнек, жарнама, әзіл немесе саяси белсенділік. Олар коммерциялық, діни, секулярлық, әскери және спорттық тақырыптарды қамтиды, адамдарға түрлі істерге, аймақтарға немесе топтарға деген қатыстылығын немесе қолдауын көрсетуге мүмкіндік береді. Олар АҚШ-та сайлау кезінде саяси қолдауды көрсету үшін кеңінен қолданылса, Ұлыбритания сияқты елдерде олардың таралуы салыстырмалы түрде төмен. Бампер стикерлері пайда болғанға дейін жарнама түрлі формаларда болды, соның ішінде жылқының қысымнан қорғайтын торы, металл немесе картоннан жасалған бампер тақтайшалары және терезеге жабылатын суреттер. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде флуоресцентті боялардың жетілуі және соғыстан кейінгі кезеңде қысымға сезімтал және жабысқақ материалдардың қолжетімділігі бампер стикерлерінің дамуы мен кеңінен қолданылуында маңызды рөл атқарды.
A bumper sticker is an adhesive label or sticker designed to be attached to the rear of a car or truck, often on the bumper. They are commonly sized at around 25.4 cm by 7.6 cm (10 in by 3 in) and are typically made of PVC. Bumper stickers serve various purposes, including personal expression, promotion, humor, or political activism. They encompass commercial, religious, secular, military, and sports related themes, allowing individuals to showcase affiliations or support for various causes, regions, or groups. While they are widely used in the United States to display political support during elections, their prevalence is comparatively lower in countries like the United Kingdom. Before the emergence of bumper stickers, advertising took various forms, including horsefly nets, metal or cardboard bumper signs, and window shield decals. The advancement of fluorescent inks during World War II and the accessibility of pressure sensitive and adhesive materials in the post war period played a significant role in the development and widespread adoption of bumper stickers.
Мақсаты
Бамперлік стикерлер коммерциялық, діни, зайырлы, әзіл-қалпы немесе спорттық команданы немесе басқа ұйымды қолдау мақсатында болуы мүмкін. Олар белгілі бір философиялық немесе саяси көзқарасты жақтауы немесе қарсы болуы мүмкін. Немесе олар басқаша жол таңдап, күлкілі мультфильмдер немесе қысқа әңгімелер көрсетуі мүмкін. Кейбір елдерде, мысалы АҚШ-та, бамперлік стикерлер үкіметтік лауазымға үміткерді қолдаудың танымал тәсілі болып табылады және сайлау жылдарында олар жиі кездеседі. Ал басқа елдерде, мысалы Ұлыбританияда, олар кез келген түрінде сирек көрінеді. Бамперлік стикерлердің бір түрі – ел таңбасы. Бұл көбінесе халықаралық шекарадан өтетін көліктер үшін қолданылады және БҰҰ-ның «Халықаралық жол қозғалысындағы көлік құралдарының ерекше белгілері» ретінде бақылауында болады, бұл БҰҰ-ның 1949 жылғы Женева және 1968 жылғы Вена конвенцияларымен бекітілген. Көбінесе ел коды тікелей номерлік белгіде көрсетіледі. Бұлар (әсіресе АҚШ-та) жүргізушінің өзімен байланысты елді көрсететін белгілерге немесе әзіл ретінде аймақ (OBX), қоянды құтқару тобын қолдау (BUN) сияқты нәрселерді көрсету үшін қолданылып келеді. Өздерінің ерекшелігін осы жапсырмалар арқылы көрсетуді қалайтындар жол ашуға бейім болуы мүмкін. Колорадо штатының университетінің әлеуметтік психологы Уильям Шлемко агрессивті жүргізушінің машинасына жабыстырылған белгілердің санына, олардың мазмұнына қарамастан, байланысты екенін анықтады.
Қолдану және алып тастау
Көліктің бамперіне жабыстыру үшін алғашқы жапсырмалардың артқы бөлігінде нұсқаулар жазылған қағазбен жабылған болатын. Көліктің қозғалысы мен ауа райының өзгеруіне байланысты жапсырма бампер бетіне берік жабысуы керек еді. "Оңай алынатын" және магниттік бампер жапсырмалары да бар. Бампер жапсырмаларын бритва, енгізілетін май немесе ыстық ауа пістолетімен алып тастауға болады. Сонымен қатар, үйде қолданылатын қарапайым заттарды, мысалы WD-40 немесе бояу еріткішін де пайдалануға болады.
Тарих
Бамперлік жабысқақ қағаздар пайда болғанға дейін жарнамашылар өз тауарларын көрсетудің басқа тәсілдерін қолданған. Ат арбалы дәуірде жарнамашылар аттың шыбық торына бизнес атын басып шығарған. 1930 және 1940 жылдары бампер таңбалары металл немесе картонға басылып, хромды бамперлерге сыммен бекітілді. Миссуридегі Мерамек үңгірлерін насихаттаушы Лестер Дилл, көлік жүргізушілерді өзіне тарту үшін бампер таңбаларын белсенді пайдаланды. Одан басқа, терезеге жабылатын стикерді қолдану да мүмкін болды. Бұл қағаз жолақтарын ылғалдап, машина терезесінің ішіне жабыстыруға болатын. Сонымен қатар, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін винилдің кеңінен қолданылуы осы материалды бамперлік жабысқақтарда пайдалануға әкелді. Көптеген сарапшылар осы стикерді ойлап тапқан ретінде АҚШ-тың Канзас-Сити қаласынан шыққан жібек баспашы Фрест П. Гиллді атайды. Гилл, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданылған жабысқақ қағазды 1940 жылдардың соңында және одан кейін де жарнамалық өнімдерді жарнамалау үшін пайдалануға болатынын түсінді. Бамперлік жабысқақтарды алғаш рет кеңінен пайдаланған орындар Флоридадағы Марин Гарденс, Колорадодағы Семіз Сарыала, Миссуридегі Мерамек үңгірлері және Теннесидегі Лоукаут Маунтин сияқты туристік орындар болды. Тағы бір танымал жарнама – «Рок-Ситиді көріңіз» деген стикер еді. 1940 және 1950 жылдары осы орынға келген келушілердің көліктеріне стикер жабыстырылып, ол АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы сарайлардың шатырларына салынған әйгілі таңбаларды қайталайтын. Туристік орындардың қызметкерлері тұраққа шығып, әр көлікке жарнамалық стикер жабыстыратын. Саяси науқандарда жабысқақ бамперлік стикерлерді алғаш рет қолданған президенттік сайлау 1952 жылы Дуайт Д. Эйзенхауэр мен Адлай Стивенсон II арасындағы сайлау болды. Бамперлік стикерлер азаматтарға белгілі бір анонимділікті сақтай отырып, кандидатқа қолдау көрсетуге мүмкіндік берді. Бамперлік стикерлер адамдар мен штаттар арасында заңдық мәселелер тудырған. 1989 жылы әдепсіз сөздері бар стикері бар ер адам сотталды. Алайда, Каннингхэмге қарсы штат (1991) ісінде оның үкімі қайта қарастырылды. Сот Бірінші түзетуге сілтеме жасап, «бамперлік стикерлердегі арсыз сөздерді реттеу ережесі конституциялық қорғалған сөздің маңызды бөлігіне тиесілі және сөз бостандығын конституциялық тұрғыдан шектейді» деді.
Әлем бойынша
Бұл бөлімде түпкілікті зерттеулер болуы мүмкін. Деректерді тексеріп, сілтемелер қосып, оны жақсарту қажет. Тек түпкілікті зерттеулерден тұратын мәлімдемелер алынып тасталуы керек. (2008 жылғы наурыз) (Бұл үлгі хабарламаны қалай және қашан жою керектігін біліңіз)
Стикерлердің мағынасы мен мақсаты әлемнің әртүрлі елдерінде әртүрлі. Мысалы, көптеген ардагерлер мен әскери отбасы мүшелері өздерінің көліктерінде әскери және соғысқа қатысты стикерлерді пайдаланады. Олар заңдық шектеулер болмаса, көбінесе артқы терезелерге де жабыстырылады. Мысалы, Швецияда стикерлерді осылай жабыстыру қалыпты жағдай, ал бампер стикерлері швед тілінде "bakrutedekal" деп аталады, яғни "артқы терезеге жабыстырылатын стикер". Соңғы кезде бампер стикерлері жарнама құралы ретінде де қолданыла бастады, кейбір компаниялар автомобиль иелерін жарнама төлегісі келетін жарнама берушілермен байланыстыруды ұсынады. Хадаг Накаштің "Шират Хастикер" ("Стикер әні") атты әні – Израиль әні, ол толығымен бампер стикерлерінің слогандарынан құралған. Соңғы жылдары бампер стикерлерінің түрлері көбейді, оның ішінде автомобильдің артқы терезесіне жабыстырылатын винил стикерлер және автомобильдің корпусына, әдетте артқы жағына бекітілетін металл белгілер ("Иса балығы" және оның "Дарвин балығына" қарсы белгісі танымал мысалдар). Номерлік тақтаның жиектері мен арнайы номерлік тақталар да бампер стикерлері сияқты мақсатта қолданылуы мүмкін, бірақ заң олардың көрсетіліміне шектеулер қоюы мүмкін.
Considerable variation exists around the world as to the context and purpose of stickers. For example many Veterans and military family members use military and war related stickers on their cars. They have also been extensively applied to rear windows as well, where legislative measures have not banned such use. For instance, in Sweden, this is the normal place to put them; bumper stickers are referred to as "bakrutedekal" in Swedish, meaning "rear window decal". More recently, bumper stickers have become a route for advertising and a few companies offer to match car owners to advertisers willing to pay for the ad. "Shirat Hasticker" ("The Sticker Song") by Hadag Nachash is an Israeli song composed entirely of bumper sticker slogans. Variants of the bumper sticker have developed in recent years, including vinyl decals meant to be applied to a car's rear windshield, and chrome emblems to be affixed to the body of the car itself, generally on the rear (the "Jesus fish" and its "Darwin fish" counterpart are popular examples). License plate frames and vanity plates can serve a similar purpose to bumper stickers, although the law may place restrictions on messages they display.