Кіріспе

Жұмысқа байланысты қарабас сөздердің ішінде "Макжоб" – төмен жалақылы, беделі төмен, перспективасыз, аздаған білік қажет ететін және карьералық өсуге мүмкіндік бермейтін жұмысқа берілген жаргондық атау. "Макжоб" термині McDonald's фастфуд ресторанының атынан шыққан, бірақ ол жұмыс берушіге қарамастан, аз оқытылған, жоғары штат айналымы бар және қызметкерлердің іс-әрекеті менеджерлермен қатаң бақыланатын кез келген төмен мәртебелі жұмысты сипаттау үшін қолданылады.

Тарих

"McJob" сөзі кемінде 1986 жылдан бері қолданылып келеді — ол әлеуметтанушы Амитай Этцонидің мақаласында кездеседі — ал Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі оны "[қ]ызығушылық тудырмайтын, аз төленетін, перспективасы жоқ жұмыс, әсіресе қызмет көрсету секторының кеңеюімен туындаған" деп анықтайды. Жұмыс орнының тұрақсыздығы жиі кездеседі. Бұл термин Дуглас Куплендтің 1991 жылғы "X ұрпақ: үдемелі мәдениетке арналған әңгімелер" романы арқылы танымал болды, онда "McJob" "аз жалақы, төмен бедел, төмен мәртебе, аз әлеуметтік жәрдем, болашағы жоқ қызмет көрсету секторындағы жұмыс" деп сипатталды. Көптеген жағдайларда бұл мамандықты ешқашан таңдамаған адамдар оны қанағаттандырарлық деп санайды. Макдональдстың наразылығына қарамастан, 2003 жылы "McJob" термині Merriam Webster's Collegiate Dictionary сөздігіне енгізілді. Макдональдстың бас директоры Джеймс Канталупо Merriam Webster-ге жолдаған ашық хатында бұл анықтаманы барлық мейрамхана қызметкерлеріне жасалған "әрекетсіздік" деп айыптап, "McJob" анықтамасы "жауапкершілікті үйрету" деп берілгені дұрыс екенін мәлімдеді. Merriam Webster жауабында "[өздерінің] анықтамасының дұрыстығы мен орындылығына сүйенетінін" білдірді. 2007 жылдың 20 наурызында BBC Макдональдстың Ұлыбританиядағы бөлімшесінің OED сөздігіндегі "McJob" анықтамасын өзгерту үшін халыққа үндеу жоспарлап отырғанын хабарлады. Макдональдстың өкілі Лорейн Гомер компанияның пікірінше, бұл анықтама "ешқандай уақытта жаңартылмаған және дұрыс емес". Макдональдстың Ұлыбританиядағы бас директоры Питер Бересфорд бұл терминді "Ұлыбританиядағы 67 000 Макдональдс қызметкерлерінің қажырлы еңбегі мен берілгендігін кемсітетін" деп сипаттады. Компания бұл анықтаманың "өмір бойы пайдалы дағдыларды қалыптастыратын, ынталандыратын және сыйақылайтын жұмысты" көрсететіндей етіп қайта жазылуын қалайды. Бұл пікірлер сөздіктердің тілдік қолданысты ғана тіркеуі керек екеніне және оны бағалауға құқығы жоқ екені, ал "McJob" жазуын алып тастау басқа да жағымсыз терминдердің анықтамаларын өзгертуге прецедент жасайтыны туралы қағидаға қайшы келеді. Алайда, бұл Ұлыбританиядағы McLibel ісінің нәтижесімен қайшы болды, онда судьялар Макдональдс қызметкерлерінің бүкіл әлемде "төлем мен жағдайлар тұрғысынан жағдайы нашар" екенін айтудың әділ екеніне үкім шығарды. "McJOBS" термині 1984 жылы Макдональдс компаниясымен "мейрамхана қызметкерлері ретінде мүмкіндігі шектеулі адамдарды оқыту" үшін тауар белгісі ретінде тіркелді. Бұл тауар белгісі 1992 жылдың ақпанында күшін жойды және АҚШ-тың патенттік және тауар белгісі кеңсесімен жойылды деп жарияланды. 1992 жылдың қазан айында "X ұрпақ" романының қымбат емес басылымы жарық көргеннен кейін Макдональдс тауар белгісін қайта жаңартылды.

Терминнің дұрыстығы

Жергілікті франчайзи иелеріне байланысты қызметкерлерге қалай қаралатынында үлкен айырмашылықтар жиі кездеседі. Кейбір қызметкерлер McJob-тан бастап, кейіннен менеджердің көмекшісі немесе менеджер болып, сол франшизада көп жылдар бойы жұмыс істейді; алайда, мұндай жағдай қалыпты емес, ерекшелік болып табылады. McDonald's өзінің бұрынғы бас директоры Джим Скиннердің компанияда қарапайым мейрамхана қызметкері ретінде жұмыс істей бастағанын, ал 50 жетекші қызметкердің 20-сы қарапайым ұжым мүшелері ретінде жұмыс істегенін жариялайды. McDonald's-тың бұрынғы бас директоры Джим Канталупоның сөзіне сүйенсек, фастфуд жұмысы жалықтыратын және ойсыз жұмыс деген пікір дұрыс емес, және қазір McDonald's франшизасын иеленген 1000-нан астам адам кассадан бастаған. McDonald's-та 400 000-нан астам қызметкер жұмыс істейді және жұмыс айналымы жоғары болғандықтан, Канталупоның пікіріне күмән туды, оның мәлімдемесі ережеге емес, ерекшелікке назар аударуға бағытталған. 2006 жылы McDonald's Ұлыбританияда McJob туралы қалыптасқан түсініктерге қарсы тұру мақсатында жарнамалық кампания өткізді. Barkers Advertising әзірлеген және Лондон университетінің психология профессоры Адриан Фурнхэм жүргізген зерттеулермен қолдау көрсетілген бұл кампания ұйымда жұмыс істеудің артықшылықтарын көрсетіп, "McJob үшін жаман емес" деген тұжырым жасады. Бұл жарнамалар Лондонның Пикадилли циркінде көрсетілді.