Кіріспе

Септооптикалық дисплазия (СОД), сондай-ақ де Морсье синдромы деп те аталады, – сирек кездесетін туа біткен даму ақаулары синдромы, көру нервінің жетілмегендігі, гипофиз безінің жұмысында бұзылыстар және септум пеллюцидумның (мидың орталық бөлігі) жоқтығының жиынтығымен сипатталады. Клиникалық диагноз қою үшін осы белгілердің екі немесе одан да көп болуы керек – пациенттердің тек 30% ғана барлық үш белгіні бірдей көрсетеді. Француздық-швейцариялық дәрігер Жорж де Морсье 1956 жылы көру нервтері мен хиазманың гипоплазиясымен бастапқы немесе жоқ септум пеллюцидумның байланысын алғаш рет анықтаған.

Белгілері мен симптомдары

СОД симптомдарын көру жүйкесінің жетілмеуімен, гипофиз гормондарының бұзылуларымен және мидың орталық сызығының аномалияларымен байланысты деп бөлуге болады. Симптомдардың ауырлығы әртүрлі дәрежеде болуы мүмкін.

Көру жүйкесінің жетілмегендігі

SOD ауруымен ауыратын адамдардың шамамен төрттен бірінде бір немесе екі көзінің көру қабілеті нашарлайды, көру жүйкесінің жетілмеуі салдарынан. Екі жақты көру жүйкесі гипоплазиясы бар балаларда, бір жақты көру жүйкесі гипоплазиясы бар балаларға қарағанда дамудағы кешігулер жиірек кездеседі. Көздің еріксіз қозғалыстары, яғни нистагмус (көбінесе оңнан солға немесе солдан оңға қарай) болуы мүмкін.

Мидың ортаңғы сызығының ауытқулары

СОД-де мидың орталық желісіндегі шашақ денесі (corpus callosum) және септум пеллюцидум сияқты құрылымдар қалыпты дамымауы мүмкін, бұл ұстамалар немесе дамудың қалыпты жүрмейтіні сияқты неврологиялық мәселелерге алып келуі мүмкін. 5 гомозиготалық және 8 гетерозиготалық патогенді HESX1 мутациялары табылды. Гомозиготалық мутациясы бар пациенттерде СОД-нің классикалық фенотипі байқалады, ал гетерозиготалық мутациясы бар пациенттерде әсері жеңілдеу болады.

Тарих

1941 жылы Лос-Анджелес балалар ауруханасының докторы Дэвид Ривз көз жүйкесінің жетілмегендігі мен septum pellucidum-ның жоқтығы арасындағы байланысты сипаттады. Он бес жыл өткен соң француз дәрігері Жорж де Морсье осы екі аномалияның байланысты екенін айтқан теориясын ұсынды және септооптикалық дисплазия терминін қолданды. 1970 жылы американдық дәрігер Уильям Хойт SOD синдромының үш белгісін байланыстырып, синдромды де Морсье атымен атады.

Танымал мәдениетте

Британдық модель және тележүргізуші Кэти Прайстың ұлы Харви осы ауруға шалдыққан.