Кіріспе

1974 жылы басталған аниме сериалы Space Battleship Yamato (宇宙戦艦ヤマト) – жапондық ғылыми-фантастикалық аниме сериалы, авторы – Йосинобу Нишизаки, режиссері – манга суретшісі Лейджи Мацумото, продюсері – Academy Productions. Сериал 1974 жылдың 6 қазанынан 1975 жылдың 30 наурызына дейін «Йомиури» телеарнасында 26 сериядан тұратын болып көрсетілді. Оның оқиғасы Сусуму Кодай (ағылшын нұсқасында Дерек Уайлдстар) және ғарыш соғысы кезінде Искандар планетасынан келген көмек туралы хабарға жауап ретінде екінші дүниежүзілік соғыстың Ямато атты соғыс кемесінен жасалған ғарыш кемесімен ғарышқа ұшу міндеті тапсырылған жер шарынан келген халықаралық экипаж төңірегінде өрбиді. Бұл кеме Жерді Гамиластар (Гамилон) бомбалағаннан кейін қалған радиацияны тоқтатуға қабілетті құрылғыны алу үшін жіберілген. Space Battleship Yamato – Жапониядағы ең әсерлі аниме сериалының бірі. Оның маңызды тақырыптарға және күрделі сюжеттерге бет бұруы Gundam, Evangelion және Macross сияқты келешек туындыларға, сондай-ақ Space Invaders сияқты бейне ойындар стиліне әсер етті.

Даму

"Space Battleship Yamato" деп аталатын жобаның алғашқы идеялары 1973 жылы продюсер Ёсинобу Нисизаки бастады, бірақ жоба соңғы дизайнына қол жеткізуге дейін көптеген түзетулер мен қайта жаңартуларға ұшырады. "Space Battleship Yamato" құрамына Ёсинобу Нисизаки, Кейсуке Фудзикава, Эйичи Ямамото және Арицуне Тойота кірді. Бастапқыда токусацу түрінде жасау жоспарланған, ал Нисизаки "Метосалахтың балалары" кітабын оқығаннан кейін ғарышта өтетін туынды жасауға шабыттанды. Арицуне Тойота Нисизакиге 1970 жылғы "Жердің арамдалуы" романын қосымша шабыт көзі ретінде ұсынды. 1973 жылы "Посейдон оқиғасы" және "Жапонияның суға батуы" сияқты туындылар үлкен сәттілікке ие болды. Эйичи Ямамото бұл туындылардың адамдардың қиын жағдайларда тірі қалуын көрсету арқасында танымал болғанына сенді, бұл "Яматоның" жасалуына әсер етті. Сонымен қатар, ол индустрияландыру жалпы алғанда адамдардың бақытсыздығына себеп болды деп ойлады, ал "Ямато" адамзат пен махаббаттың жеңісін көрсету үшін жасалды. Бастапқыда "Құмырсқалар иегері" романының ғарышқа қатысты нұсқасы ретінде жоспарланған бұл жоба "Астероид Кемесі Икар" деп аталды, онда бүкіл әлемнен келген экипаж Аскандар планетасын іздеу үшін кеңістіктегі астероидтің ішінде саяхат жасады. Экипаж арасында көптеген келіспеушіліктер туды, олардың көпшілігі тек жеке мүдделері мен пайдасы үшін әрекет етті. Бастапқыда жау ғарышкерлері Ражендора деп аталды. Ражендориялықтар – формасы белгісіз роботтар, оқиғаның соңында олардың өз планеталарындағы барлық тіршілікпен бірге жүз жылдан астам бұрын қайтыс болғаны анықталды. "Яматоның" алғашқы нұсқасы 1973 жылдың жазының соңында пайда болды, онда Нисизаки атымен аталған "Ямато" әдеттегі ғарыш кемесі болды, үлкен тас қабық ретінде қолданылды, ал оқиға айтарлықтай қараңғырақ болды. Кейіпкерлердің кемшіліктеріне көбірек назар аударылды, олар көбінесе адамгершілікке бойы алдырды, соның салдарынан серияның соңына дейін тек біреуі ғана тірі қалды. "Яматоның" тұжырымдамалық кезеңін 1974 жылға дейін Эйичи Ямамото бақылады, бірақ ол деректі фильмде жұмыс істеу үшін кетуге мәжбүр болды. Оның орнына "Тора! Тора! Тора!" фильмінде жұмыс істеген Тошио Масуда қарастырылды, бірақ ол өзінің басқа жобаларына назар аудару қажет болғандықтан бас тартты, алайда ол 1977 жылғы фильмнің өндірісіне қатысты. Бұл рөл Лейжи Мацумотоға берілді, ол бұрын толық шығармашылық бақылауға ие болу ниетімен ұсыныстан бас тартқан еді. Мацумото оқиғаны қайта жаңартып, атаулы кемені IJN "Ямато" кемесінен, экипажын және 1968 жылы Мацумото жазған эротикалық комедия мангасы "Sexaroid"-тен алынған Wave Motion Gun-нан шабыттандырып жобалады. Өндірістің алғашқы кезеңдерінде "Space Battleship Yamato" 52 эпизодтан тұру жоспарланған, бірақ кейін 39-ға, содан кейін 26-ға дейін қысқартылды. Кесілген мазмұнның көп бөлігі Гамиласқа қатысты, оның кейіпкерлері көп, мотивациясы мен мақсаттары күрделі болды. Сонымен қатар, осы ерте кезеңде "Яматоның" шайқастары Екінші дүниежүзілік соғыстағы оқиғалармен тығыз байланысты болды, мысалы, бірінші эпизодтағы Нептун маңындағы шайқас Германияның Мажино сызығын айналып өтуін бейнеледі. "Space Battleship Yamato" жобасының алғашқы нұсқасы 1974 жылдың 21 мамырында аяқталды. Тамыз айында он минуттық пилоттық эпизод жасалды, кем дегенде тоғыз данасы тиісті ұйымдарға жіберілді, ал пилоттық эпизодтың сәттілігінен кейін аниме-нің алдын ала өндірісі басталды, ал бірінші эпизод сол жылдың қазан айында көрсетілді. Бастапқы серияда 26 эпизод болды, онда "Ямато" Галактикадан шығып, қайта оралды. Бұл оқиғаның жалғасы болып табылады, онда "Ямато" капитаны Окитаның (Star Blazers дубляжындағы Аватар) денсаулығының нашарлауы, жас жетім Сусуму Кодайдың (Дерэк Уайлдстар) есейген офицерге айналуы, сондай-ақ оның әйел экипаж мүшесі Юки Моримен (Нова Форестер) арасындағы романтикалық қарым-қатынас көрсетілді. Шетелдік редакциялар көбінесе жеке кейіпкерлерге назар аударады, ал жапондық түпнұсқа көбінесе кеменің өзіне көбірек назар аударады.

Сюжет

2199 жылы Гамила (ағылшынша Star Blazers) деген ғарыштан келген жаратылыстар Жерге радиоактивті метеориттерді жіберіп, планетаның бетін тұруға жарамсыз етеді. Адамзат терең жер асты қалаларына тығылып кетті, бірақ радиоактивтілік оларға да әсер ете бастайды, адамзаттың бір жыл ішінде жойылуы күтілуде. Жерде ғарыш флоты бар, бірақ олардың жұлдызаралық қабілеті жоқ, және Гамилалар олардан әлдеқайда күшті. Барлығы үмітсіздей көрінеді, бірақ Марста құлаған ғарыш кемесінен алынған хабарлама капсуласы табылады. Капсула жарықтан жылдам жүретін қозғалтқыштың жобаларын және Үлкен Магеллан бұлтындағы Искандар планетасының королевасы Старшаның көмек ұсынысын ашады. Оның сөзіне сенсек, оның планетасында Жерді радиациялық зақымнан тазарта алатын "Космо-ДНҚ" (Cosmo Cleaner D) құрылғысы бар. Жер тұрғындары Ямато деп аталатын алып жапондық соғыс кемесінің қираған қалдықтарының ішінде үлкен ғарыш кемесін құрастырады. Ямато Екінші дүниежүзілік соғыста батып кеткен жерде, мұхит түбінде жатыр. Осылайша бұл кеме "Ғарыш шайқас кемесі Ямато" деп аталады, оқиғаның негізгі тақырыбы осы кемеге арналған. Ағылшын тіліндегі Star Blazers дубляжында кеме тарихи Ямато ретінде таныстырылады, бірақ кейін Арго деп аталады (Ясон мен аргонавттардың кемесінің атымен). Старшаның жобаларын пайдаланып, олар жаңа кемеге "толқын қозғалтқышы" деп аталатын ғарыш жылдамдығын қамтамасыз ететін құрылғыны орнатады, сондай-ақ технологияны қару ретінде пайдаланып, кеменің алдыңғы бөлігінде орналасқан өте күшті "Толқын қозғалтқышы" қаруын жасайды. Толқын қозғалтқышы (波動エンジン) жарықтан жылдам жүретін тахион бөлшектерін түрлендіре алады және Яматоға тахион толқынымен "бірге жүруге", жарықтан жылдам саяхаттауға мүмкіндік береді. Толқын қозғалысы пулеметі ([[w:ja:波動砲]], сондай-ақ өлшемі толқын қозғалысы жарылғыш сығымдалу эмиттері деп те аталады) – Яматоның "шешімді қаруы", ол толқын қозғалтқышын кеменің алдыңғы бөлігіндегі үлкен ату қақпасына қосып жұмыс істейді, қозғалтқыштың тахион энергиясын тікелей алға қарай бағыттайды. Өте қуатты, ол бір рет атумен жау кемелерінің флотын немесе тіпті кішкентай құрлықты (бірінші маусымның бесінші эпизодында көрсетілгендей) жоқ қыла алады; бірақ ату алдында зарядтау үшін қысқа, бірақ маңызды уақыт керек. 114 адамнан тұратын экипаж Яматомен Искандарға радиацияны жою құрылғысын алу және бір жыл ішінде Жерге оралу үшін аттанады. Сапар барысында олар көк терілі қарсыластарының ниеттерін біледі: Гамила планетасы, Искандардың туыс планетасы, өліп бара жатыр; және оның басшысы Лорд Десслер (Star Blazers дубляжындағы Деслок) өз халқының сол жерге көшуі үшін Жерді радиацияға толы етуге тырысады, ол адамзатты "варварлар" деп есептейді.

Фильм нұсқасы

Сериал бірінші маусымның бірнеше маңызды эпизодтарының элементтерін біріктіру арқылы 130 минуттық фильмге қысқартылды. Фильм үшін қосымша анимация жасалды (мысалы, Искандардағы сахналар) немесе серияның сынақ түсірілімдерінен қайта пайдаланылды (мысалы, ашылу тізбегі). 1977 жылдың 6 тамызында Жапонияда көрсетілген фильм 1978 жылы ағылшын тіліне дубляждалды және қайта өңделді; Space Cruiser Yamato немесе жай ғана Space Cruiser деп аталды. Ол тек Еуропа мен Латын Америкасында шектеулі көрсетілімде болды, онда оны Patrulha Estelar (бразилиялық португал тілінде, «Жұлдыздық патруль») немесе Astronave Intrepido (испан тілінде, «Батыл ғарыш кемесі») деп атады, бірақ кейін көптеген елдерде бейнекассеттерде шығарылды.

"Көңілді соғыс кемесінен қоштасу" Ямато (1978)

Жапониядағы "Ямато" фильмінің табысы оқиғаны аяқтау үшін екінші фильмнің түсірілуіне әкелді. "Arrivederci Yamato", "Ғарыш кемесі Яматоға сау бол!" деген атпен де белгілі, 2201 жылы өтеді және "Ямато" экипажының Андромеда галактикасынан келген "Ақ комета империясы" деп аталатын жылжымалы қала-бекініс Гатлантиске қарсы күресін көрсетеді. Ғарыштағы алып шайқастың нәтижесінде экипаж адамзатты құтқару үшін қатерлі миссияға шығады. Бұл фильм канондық емес, балама уақыт желісі ретінде қарастырылады.

"Ямато II" ғарыш кемесінің ұшы (1978)

Көршілер "Arrivederci Yamato" соңына наразы болғандықтан, фильм қайта өңделіп, Зодхаға (Star Blazers нұсқасында Принц Зордар) және оның Комета Империясына қарсы сәл өзгеше сюжет ұсынылған екінші "Yamato" телесериалы түсірілді. Бұл телесериал "Яматоны" немесе оның басты кейіпкерлерін өлтірмей аяқталды. "Arrivederci" сияқты, оқиға 2201 жылы өтеді және фильмнің сюжеті 26 серияға дейін кеңейтілді. Екінші маусымда Тереза (Трелайна) мен "Ямато" экипажының мүшесі Дайсуке Шима (Марк Венчур) арасындағы махаббат оқиғасы, сондай-ақ Кодай мен Саитоның (Кнокс) – ғарыш маршалдары тобының басшысының арасындағы қарсыластық сияқты қосымша сюжеттер де болды. "Arrivederci Yamato" фильмінен алынған кадрлар екінші маусымда, әсіресе титрлерде қайта пайдаланылды. "Яматоның" судан ұшу сахнасы да келесі екі фильмде қолданылды.

Ямато: Жаңа саяхат (1979)

Телевизиялық фильм "Ямато: Жаңа саяхат" (немесе "Бон Воядж Ямато") келесі болып шықты, онда жаңа жау – Қара тұмандық империясы көрсетілген. Оқиға 2201 жылдың соңында басталады. Кейіннен кинотеатрлық фильмге өңделген фильмде Десслер өзінің туған планетасы Гамиланы сұр терілі шетелдіктердің қиратып, оның егіз планетасы Искандарды келесі шабуылға дайындап жатқанын көреді. Ол Яматода болашақ одақтас табады, ол осы кезде капитан Кодайдың орынбасары басқаруымен оқу миссиясында болады.

Мәңгілік Ямато бол (1980)

2202 жылы өтетін "Ямато мәңгіге" атты көркем фильмінде Қара тұмандық империясы Жерге адамзатты толыққанды шабуылға қарсы тұрса құртатын, гиперон бомбасын жібереді. Жаңа капитан Яманами басқаратын "Ямато" шетелдіктердің галактикасына сапар шегеді, бірақ ол жерде жеңілген және жаудың билігіндегі болашақ Жер планетасы бар екенін көреді. Бұл фильмде Искандар патшайымы Старшаның қызы және Мамору Кодайдың (Сусумудың үлкен ағасы) қызы Саша пайда болады.

"Ямато III" ғарыш кемесінің ұшы (1980)

Осы фильмдерден кейін телесериалдың үшінші маусымы 1980 жылы жапон теледидарынан көрсетілді. Оның көрсетілу күні айтылмаған, бірақ жобалау құжаттары мен аниме индустриясының жарияланымдарында оқиға 2205 жылы өтеді деп көрсетілген. Оқиға бойынша, Галман империясы мен Болар Федерациясының әскерлері арасындағы шайқастан адасқан протондық зымыран Күнге тиеді. Бұл зымыран Күндегі ядролық синтезді күшті күшейтіп, адамзат жаңа мекенге көшуге немесе супернованың пайда болуын тоқтатуға мәжбүр болады. Оқиға барысында Галман империясының халқының Деслер мен Гамила нәсілінің арғы тегі екені белгілі болады. Деслер мен оның ғарыш флотының қалдықтары Галманды Болар Федерациясынан тауып, азат етеді. Бастапқыда 52 бөлімдік сюжет ретінде жоспарланған, бірақ қаржыландырудың қысқартылуына байланысты маусым 25 бөлімге дейін қысқартылды, бұл оқиғаның толық дамуына кедергі келтірді. Бұл үшінші маусым алғашқы Star Blazers көрсетілімінен бірнеше жыл кейін ағылшын тіліне аударылды және жанкүйерлердің көңілін қанағаттандырмай, бұрынғы маусымдардағыдан басқа дауыс актерлері қолданылды.

Соңғы Ямато (1983)

1983 жылы 19 наурызда жапон кинотеатрларында көрсетілімге шыққан "Соңғы Ямато" командасын тағы бір рет біріктіріп, галактикалық соқтығысудан өздерінің туған планетасын жоғалтқан Денгилу әскери ғарыш цивилизациясының қаупіне қарсы күреседі. Денгилу Жерді су басу және оны қайта қоныстандыру үшін Аквариус су планетасын пайдалануды жоспарлап отыр. Бірінші маусымнан бері криогендік ұйқыда болған капитан Окита Яматоға оралып, Денгилудың жоспарын тоқтату үшін өзін құрбан етеді. Кодай мен Юки тағы да үйленеді. Оқиға 2203 жылы өтеді, бұл оның алдыңғы туындысы "Ямато III" 2205 жылы болған деген бұрынғы пікірлерге қайшы келеді.

Ямато: Қайта тірілу (2009)

Жаңа ғарыш шайқас кемесі "Ямато" тасталғанымен, Нишизаки дереу түпнұсқа сериядан кейін өтетін "Ямато: Қайта тірілу" (宇宙戦艦ヤマト復活篇) атты жаңа фильмге жұмыс істей бастады, ал Мацумото жаңа "Ямато" сериясын жоспарлады. Дегенмен, қосымша құқықтық даулар екі жобаны да 2008 жылдың тамызына дейін тоқтатты, содан кейін Нишизаки 2009 жылдың 12 желтоқсанында фильмін шығару жоспарларын жариялады. "Соңғы Ямато" оқиғаларынан 17 жыл өткен "Қайта тірілу" фильмінде "Ямато" экипажының бірнеше мүшесі бірігеді. Олар үш ай ішінде Күн жүйесін жоятын қара тесік табылып, Жер тұрғындарын алыс жұлдыздық жүйеге қоныстандыруға жетекшілік етеді.

Ямато 2520 (1995)

1990 жылдардың ортасында Нишизаки түпнұсқадан жүздеген жылдар өткен соң өтетін "Ямато" туындысының жалғасын жасауға тырысты. "Ямато 2520" осы атты он сегізінші ғарыш кемесінің оқиғаларын және Сейрен Федерациясына қарсы күресін көрсететін болған. Бастапқы серияда қалыптасқан байланыстың көп бөлігі (соның ішінде Жердің айының жойылғаны) осы жалғаста ескерілмейді. Лейджи Мацумотоның орнына "∀ Gundam" және "Blade Runner" сияқты туындыларымен танымал американдық суретші Сид Мид түсінік дизайнын жасады. Нишизакидің "West Cape Corp" компаниясының (бұрынғы "Academy Productions") банкротқа ұшырауы және Мацумотомен "Ямато" авторлық құқықтарына байланысты заңдық даулардың салдарынан, серия аяқталмай қалды және тек үш эпизод (оннан) түсіріліп, үй бейнежазбасында жарық көрді.

Ұлы Ямато No. Zero (2004)

Ұлы Ямато Жоқ. Zero (大ヤマト零号) – «Space Battleship Yamato» негізінде түсірілген екінші түпнұсқа анимациялық фильм. Ол 2004 жылдан 2007 жылға дейін бес эпизодтан тұрады. Оның бірінші эпизоды 2007 жылы қысқа мерзімге онлайн көруге қолжетімді болды. 2002 жылдың наурыз айында авторлық құқықтардың өзгеруіне байланысты «Ұлы Ямато» жобасын іске асыру мүмкін болмаған Лейджи Мацумото кемені түбегейлі өзгертіп, «Ұлы Ямато» кейіпкерлерінің өңделген нұсқаларынан бастап жаңа экипаж жинады. Оқиға 3199 жылы басталады, осы жылы күшті жау көрші галактикадан Құс жолына шабуыл жасап, Құс жолы Альянсын жеңіп, оны тек алты флотқа дейін кемітеді. Альянс штабы қирағаннан кейін және Орталық Құс жолы Альянсының құлауы аяқталғанда, «Ұлы Ямато» «Zero» Құс жолы Альянсына соңғы, шешуші шайқаста көмектесу үшін миссияға шығады.

Жаңа ғарыш шайқас кемесі Ямато (2004, тоқтатылды)

2002 жылдың наурыз айында Токиодағы сот Яматоның авторлық құқығына Йосинобу Нисизаки заңды түрде ие болды деп шешті. Нишизаки мен Мацумото ақырындап келісімге келді, ал Нишизаки жаңа Ямато телесериалын дамытуды бастады. 2004 жылдың басында 26 бөлімді телесериалға жобалық ұсыныстар жасалды, бірақ Тохоку Шинша жобаны қолдамағандықтан, одан әрі жұмыс жүргізілмеді. Американдық сериалдар сарапшысы Тим Элдред 2014 жылдың сәуірінде жапондық Mandarake дүкенінде өткен аукционда суреттердің, механикалық дизайнның және сюжеттік сызбаның толық жиынтығын сатып алды. "Соңғы Яматодан" 20 жыл өткен соң, сериал Сусуму Кодайдың "Яматоның" қалдықтарын іздеу операциясын басқаратынын көрсетуі тиіс еді. Кеме қайта құрылар еді, себебі Жер қорғаныс күштері Балбард империясымен күресу үшін екінші Ғарыш шайқас кемесі "Яматоны" құрастырады. Бұл ғарышкерлер нәсілі, адамзаттың ғарышқа қадам басуын тоқтату үшін Жер үстінде Ru Sak Gar деп аталатын алып бал ұясы тәрізді құрылыс орнатқан. Сериал аяқталғаннан кейін шығатын көркем фильмде алғашқы ғарыш шайқас кемесі Балбардтардың Жерге қара тесік жіберу әрекетімен күресер еді. Кодай, Юки және Санада – сериалға оралған жалғыз түпнұсқа кейіпкерлер.

Тірі экшн фильм (2010)

2010 жылдың 1 желтоқсанында шыққан «Space Battleship Yamato» франшизаның алғашқы толық метражды фильмі. Такаси Ямазаки режиссерлік еткен фильмде Сусуму Кодай рөлін Такуя Кимура, ал Юки рөлін Меиса Куроки сомдады. Алғашқыда сюжет 1974 жылғы телесерияның негізінде жасалатыны хабарланған. Дегенмен, 2010 жылдың маусым айында жапон телеарналарында көрсетілген ресми трейлерде 1978 жылғы сериалдың екінші маусымынан да элементтер орын алған. Фильмнің бюджеті 2 миллиард иеннен асып, шыққан кездегі ең табысты жапон фильмдерінің тізімінде 31-орынды иеленді.

Ямато 2199 (2012)

Жапон кинотеатрларында 2012 жылдың 7 сәуірінде көрсетілімге шыққан «2199» – 1974 жылғы түпнұсқа серияның жаңадан түсірілген нұсқасы. Бас режиссерлік міндетін Ютака Изубучи атқарады, кейіпкерлердің дизайнын Нобутеру Юки жасаса, механикалық және концептуалдық дизайнға Жунчиро Тамамори мен Макото Кобаяши жауапты. Бұл жоба Xebec және AIC компанияларының бірлескен өнімі. Хидэаки Анно жаңа серияның кіріспе бөлімін (opening sequence) жасады.

Ямато 2202 (2017)

2202 – бірінші ремейк гепталогиясының жалғасы. 2017 жылдың 25 ақпанында жапон кинотеатрларында тұңғыш рет көрсетілді. Бұл екінші серияның ремейкі, режиссері Нобуёси Хабара, сценарийшісі Харутоси Фукуи. Бірінші ремейк командасының көп бөлігі мен бастапқы актерлердің көпшілігі жобаға қайта шақырылды. Анимациясын Xebec студиясы жасады.

Ямато 2205 (2021)

Екінші ремейк гепталогиясының жалғасы 2021 жылдың 8 қазанында жапон кинотеатрларында көрсетілді. 2205 – "Ғарыш кемесі Ямато: Жаңа саяхат" фильмінің қайта түсірілімі. Кендзи Ясуда фильмді режиссерлік етті, ал Харутоси Фукуи сценарий авторы ретінде қайта жұмыс істеді. Бұл Satelight студиясымен анимацияланған алғашқы "Ямато" туындысы.

Мәңгілік Ямато: Көтерілісші 3199 (2024)

Ремейк сериясының алдағы жалғасы – 3199 2022 жылдың қаңтарында жарияланды, және бұл «Мәңгілік Ямато» фильмінің ремейкі болжануда, оның тақырыбы да осы фильмдікімен сәйкес келеді. Алғашқы көрсетілімі 2024 жылдың 19 шілдесінде жеті фильмнен басталады.

Уақыт сызығы

Arrivederci Yamato-ның ашық аяқталмаған Yamato II телесериалы ретінде қайта баяндалуымен (2201 жылдың соңында аяқталды), Arrivederci қабылдамауға болатын, балама уақыт желісі ретінде қайта белгіленді. Одан кейінгі фильм, Ямато: Жаңа саяхат, 2201 жылдың соңында болды; ал оның жалғасы, Мәңгілік Ямато, 2202 жылдың басында. Ямато III 2205 жылы орын алған деп жиі айтылды (бірнеше басылған материалдар осы күнді пайдаланды, бірақ бұл шоу эфирінде ешқашан айтылмады). Бірақ одан кейінгі фильм, "Соңғы Ямато", 2203 жылы өтті. "Соңғы Яматоның" кіріспе сөзінде Болар/Галман қақтығысы айтылды, бұл Ямато III-тің уақыты 2202 және 2203 жылдар аралығында деп есептеуге негіз болды (бұл шынайы емес және уақыт желісін қысқартты). Бұл өзгеріс "Ямато III"-ке деген әсердің нашар болуына, өндіріс тобының қысқартылған серияға наразы болуына (сонымен қатар Нишизаки мен Мацумото оған аз қатысты) немесе жай ғана қателікке байланысты болды ма, белгісіз. 2220 жылы кеме "Соңғы Ямато" оқиғасынан кейін қайта жаңартылды. Кеменің жаңа капитаны – Сусуму Кодай, ол бұрынғы фильмдердің басты кейіпкері болған. "Ғарыштық шайқас кемесі Ямато: Қайта тірілу" фильмінде оқиғалар "Соңғы Яматодан" кейін 17 жыл өткен соң орын алады.

Қызметкерлер

Серия / Фильм
Студия производства
Режиссура
Продюсер
Сюжет
Сценарий
«Космический линкор Ямато» (сериал, 1974)
Лейдзи Мацумото
Ёсинобу Нисидзаки
Эйити Ямамото, Кейсукэ Фудзикава & Мару Тамура
Academy Productions
«Космический линкор Ямато» (фильм, 1977)
Тосио Масуда
Эйити Ямамото
«Прощай, Ямато»
Ёсинобу Нисидзаки & Тору Ёсида
Лейдзи Мацумото
Кейсукэ Фудзикава
«Космический линкор Ямато II»
Нобору Исигуро
Ёсинобу Нисидзаки & Осаму Хироока
Кейсукэ Фудзикава, Хидэаки Ямамото & Эйити Ямамото
«Ямато: Новое путешествие»
Ёсинобу Нисидзаки
Лейдзи Мацумото & Тосио Масуда
Эйити Ямамото
«Ямато: Навсегда»
Тосио Масуда
Ёсинобу Нисидзаки & Тору Ёсида
«Космический линкор Ямато III»
Эйити Ямамото
Осаму Хироока
Эйити Ямамото
Кейсукэ Фудзикава & Хидэаки Ямамото
«Финальный Ямато»
Томохару Кацумата
Тосио Масуда
Кадзуо Касахара
«Ямато 2520»
Такеси Сирато
Ёсинобу Нисидзаки
Эйити Ямамото & Ясуси Хирано
Studio Take Off
«Великий Ямато №0»
Томохару Кацумата
Масамицу Хага & Такахиро Канамори
Лейдзи Мацумото
Ясуси Араи
JCF Studios
«Воскрешение Ямато»
Ёсинобу Нисидзаки
Тосио Масуда & Такеси Сирато
Ёсинобу Нисидзаки
Бул Исихара & Ацухиро Томиока
Enagio
«Ямато 2199»
Акихиро Эномото
Ацуси Арийоши, Хидэаки Мацумото, Фуми Тэраниси & Микио Гундзи
Ютака Изубути
Ютака Изубути, Хироси Оноги, Садаюки Мураи & Сигеру Морита
Xebec & AIC
«Одиссея Небесного Ковчега»
Макото Бессо
Фуми Тэраниси & Микио Гундзи
Ютака Изубути & Хироси Оноги
Xebec
«Ямато 2202»
Нобуёси Хабара
Хиротака Фурукава
Харутоси Фукуи
Харутоси Фукуи & Хидэки Ока
«Ямато 2205: Взлёт»
Кэндзи Ясуда
Кумико Накагава & Мидзуки Амекава
Satelight
«Ямато 2205: Сташа»

Ұлы Ямато (2000)

"Аққу" - Лейджи Мацумотоның "Space Battleship Yamato" (1998-2002) мангасының авторлық құқығына ие болған кезеңінде жасаған манга. Ол 2000 жылдың ақпан айынан 2001 жылдың қазанына дейін Shogakukan баспасының "Gotta Comics" ай сайынғы журналында жарияланды және ішінара екі томдық жинаққа біріктірілді. Оқиға 3199 жылы өрбітеді және "Ямато" кемесінің алыс ұрпақтарын бастапқы кемеден әлдеқайда үлкен нұсқада ғарышқа аттандыруды көздейді. 2001 жылы Мацумото, Columbia Records және композитор Хироси Миягава "Симфониялық сюита: Ұлы Ямато" атты музыкалық альбомды жарыққа шығарды. 2002 жылдың басында Мацумото "Ұлы Галактика сериясы: Ұлы Яматоның 7vs7 хикаясы" атты аниме жасау ниетін жариялады. Алайда, 2002 жылдың наурыз айында Жапониядағы сот шешімі Мацумотоның авторлық құқықты одан әрі пайдалануына тыйым салғандықтан "Ұлы Ямато" жобасы тоқтатылды.

Аркадалық ойын

Space Battleship Yamato — 1985 жылы Taito компаниясы жасаған, сол аттас телесериал негізіндегі, Жапонияда ғана шыққан лазерлік дискідегі видео ойын. Game Machine журналы 1 тамыз 1985 жылғы санында Space Battleship Yamato ойынын айдың ең табысты екінші тік/кабиналық аркадалық құрылғысы деп тізімдеген.

Game Boy ойыны

1992 жылы Game Boy платформасы үшін шыққан Space Battleship Yamato – кезекпен жүретін стратегиялық ойын, онда ойыншы Десслерге қарсы күреседі. Ойыншы бір ретте бірнеше қадамға жылжуға мүмкіндік алады, ал жауға тап болған жағдайда, алға жылжу үшін барлық Космо жолбарыстарын жоғалтпай аяқтау қажет болатын атыс ойыны басталады. Ойын ойыншыдан Ямато кемесі мен оның экипажын басқаруды, кемені ұшыруды, жауларға шабуыл жасауды және жау территориясына ену үшін жеке экипаж мүшелерін пайдалануды талап етеді.

"Адамдар, ғарыштан ұшып кетіп жатырмыз!"

2000 жылы мамыр айында PlayStation платформасы үшін шығарылған бұл ойын «Farewell to Space Battleship Yamato» және «Space Battleship Yamato II» оқиғаларына негізделген. Оның негізгі геймплейі «The Faraway Planet Iscandar» ойынымен ұқсас, бірақ бұл ойында оқиғаның бағыты өзгеруі мүмкін, яғни оқиғалар «Farewell to Space Battleship Yamato» немесе «Space Battleship Yamato II» сюжеттерінен дамиды.

Қара тұмандықтың қарсы шабуылы

2005 жылдың наурызында шыққан ойын, және үшінші тұлғадан оқ ату жанрындағы алғашқы «Ямато» ойыны, бірақ басқа ойындардағы сияқты тармақталған сюжетке ие.

Тақырып жазу ойындары

Үш бөлек «Ямато» теру ойыны шығарылды: «Typing Wave Motion Gun» (2000), «Typing Warp» (2001) және «Typing Dispersion Wave Motion Gun» (2001).

"Ямато" ғарыш кемесінің болашақ саяхатшылары

Space Battleship Yamato: Voyagers of Tomorrow — G123 платформасындағы, ремейк сериясы негізінде жасалған және 2023 жылы жарық көрген браузерлік ойын.

Тауарлар

Қаржылық сәттілігінің арқасында, "Space Battleship Yamato" шыққаннан бері көптеген тауарлар сатылып келді. 1974 жылдан бастап, Ямато тақырыбында киім, ыдыс-аяқ, кеңсе тауарлары және кейіпкерлердің модельдері сияқты көптеген өнімдер сатылды, олардың ішінде Космо Тигрлер мен Яматоға ерекше назар аударылды. Бұған қоса, Десслер флотының модельдері де қол жетімді болды, сол кезде жаудың кемелері мен механикалық құрылғыларының сатылуы сирек болатын. Бандай компаниясы тауарлардың көп бөлігін жасады, және олардың "Space Battleship Yamato" жобасының басында-ақ демеушілік еткені компанияның қаржылық жетістігіне үлкен әсер етті деп есептеледі. Бандай Яматоның түрлі өлшемдегі көптеген модельдерін шығарды, ең ірісі және ең күрделісі 2007 жылы шығарылған 70 см (27,5 дюйм) модель болды. Кеме Wave Motion Gun-ның тұтқасына ұқсайтын қашықтан басқару пультімен жабдықталған, оның көмегімен Яматоның жапқыштары, негізгі және қосымша қарулары, импульстік лазерлер және Wave Motion Gun-ды басқаруға болады. Бұл кеме 47 250 иенге (450 АҚШ долларына) сатылды.

Мұрасы мен әсері

Бастапқыда, Space Battleship Yamato назарсыздау қабылданды – 1974 жылғы түпнұсқа аниме төмен рейтингтер мен көрермендер санына байланысты эпизодтар санын жартысына дейін қысқартуға мәжбүр болды. Бірақ, 1977 жылғы фильмнің шығуымен оның танымалдылығы күрт өсті және ол ақырында культті мәртебеге ие болды. Алғашқы көрсетілім кезінде, жалпы қызығушылықтың болмауына қарамастан, Лейджи Мацумото шоуды көрген әйелдерден "күрт таң қалдыратын" көптеген хаттар алды, бұл оның көбінесе ерлер көретінін күткендігіне байланысты оны таң қалдырды. 1974 жылы "Ямато" фильмі шығар алдында аниме "тереби манга" (Телевизиялық манга) деп аталды. "Яматоның" табысы, сол кездегі аниме үшін амбициялық болған оның мазмұны мен тақырыптары, сондай-ақ бұл түпнұсқа туынды болғандықтан, "аниме" терминіне көшуге ықпал етті.

Мәдени әсері

Space Battleship Yamato - Жапониядағы ең әсерлі аниме сериалдарының бірі. Оның мазмұнының күрделенуі және сюжеттік желілерінің дамуы ғылыми фантастика және меха жанрындағы болашақ туындыларға, соның ішінде "Гундам", "Эвангелион" және "Макрос" туындыларына әсер етті. "Ямато" кейіннен көптеген анимелерге, оның ішінде "Mobile Suit Gundam" және "Neon Genesis Evangelion" анимелеріне де ықпал етті. Оның танымалдылығы нәтижесінде түрлі пароди́ялар мен сілтемелер пайда болды, мысалы, "Сержант Қақа", "Харухи Сузумия" және "Ғарыш ұрыс кемесі Тирамису" туындыларында. Хидеаки Анно "Яматоны" өзінің сүйікті анимесі деп атап, оның анимеге деген қызығушылығын оятқанын айтты. "Ямато" сондай-ақ "Сейун" сыйлығын жеңіп алған алғашқы аниме сериалы немесе фильмі болды, мұндай жетістік "Жел аңғарының Наусикасы" (1984) фильміне дейін қайталанбады. 1977 жылғы "Жұлдыздар соғысы" фильмі 1974 жылғы түпнұсқа "Ямато" сериалымен бірқатар ұқсастықтарға ие. Мысалы, екеуі де әскери империялар, жұлдыздық кемелер және ғарыш шайқастары бар ғарыш операсы; R2D2 роботы дизайны мен мазмұны тұрғысынан "Яматодағы" Analyzer роботына ұқсас; сондай-ақ екеуі де әйел персонаждар арқылы жеткізілетін кеме дизайнының жобаларын қамтиды. Бірнеше сыншылар "Яматоның" "Жұлдыздар соғысы" фильміне әсер еткенін болжады, бірақ Джордж Лукас оны жапондық туындылардың қатарында атаған жоқ (мысалы, Акира Куросаваның самурай фильмдері). "Ямато" видео ойындарға да әсер етті. Ол "Space Invaders" атты ықпалды ойынның шабыт көзі болды. Ойын дизайнера Такаси Нишияма "Wave Motion Gun" қаруын "Street Fighter" сериясындағы "Хадукен" қозғалысының бастауы деп санайды.

Кейіпкерлер мен тақырыптар

"Ғарыш шайқас кемесі Ямато" сериясы көбінесе батылдықпен жасалған құрбандық, құрметті жаулар және қызмет барысында қаза болған батырларға деген құрмет тақырыбын қамтиды. Мұны алғашқы маусымның екінші эпизодында-ақ көруге болады, онда түпкілікті "Ямато" жауынгерлік кемесінің жеңілісі суреттеледі, ал екі тараптан келген теңізшілер мен ұшқыштар кеме батып бара жатқанда оған амандасады (бұл сахна ағылшын тіліндегі дубляждан алынып тасталған, бірақ кейін "Star Blazers" DVD нұсқасына қосылған). Фильмдерде экипаждың бұрынғы миссияларға арналған ескерткіштерді аралап, қаза тапқан әріптестерінің батырлығын еске түсіруіне көп уақыт бөлінеді. Бірінші маусымда жеңілген, үйі мен халқынан айырылған Десслер өзінің жауының өзі үшін күрескен нәрселер үшін күресіп жатқанын түсінеді және соңында Жер үшін маңызды және адал одақтасқа айналады.

Ағылшын тіліндегі атауы

Көптеген жылдар бойы аниме ағылшын тіліндегі шығарылымдары Space Cruiser Yamato деген атпен танылды. Бұл транскрипция жапон басылымдарында да кездеседі, себебі желкенді қайықтарды ұнататын және крейсерлік яхтаның иесі болған Нишизаки, өзінің қайығына деген құрметтің нышаны ретінде осы аударманы қолдануды бұйырған. Дегенмен, теңіз терминологиясына сәйкес, бұл техникалық тұрғыдан дұрыс емес, себебі (戦艦) сөзі "линкор" (крейсер емес) дегенді білдіреді, ал "крейсер" жапон тілінде (巡洋艦) деп аталады. Лейджи Мацумотоның манга адаптациясы көбінесе Cosmoship Yamato деп аталды. Star Blazers (1979) – Вестчестер фильм корпорациясы АҚШ нарығы үшін жасаған, ауыр өңдеуден өткен дубляждалған нұсқасы. Кейін Voyager Entertainment аниме DVD-лерін және комикстерге жасалған адаптацияларды шығарды. Қазіргі Yamato шығарылымдары, соның ішінде Voyager Entertainment DVD-сі және Seven Seas Entertainment мангасы Star Blazers немесе Space Battleship Yamato деген аттармен сатылады.