Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1916 жылдан 1961 жылға дейінгі британдық мандат
British mandate from 1916 to 1961
Британдық Камерун немесе Британдық Камерун – Британдық Батыс Африкадағы британдық мандат аумағы, Солтүстік Камерун және Оңтүстік Камеруннан тұрған. Бүгінде Солтүстік Камерун Нигерияның Борно, Адамава және Тараба штаттарының бөліктерін құрайды, ал Оңтүстік Камерун Камерунның Солтүстік-Батыс және Оңтүстік-Батыс аймақтарының бөліктерін құрайды.
British Cameroon or the British Cameroons was a British mandate territory in British West Africa, formed of the Northern Cameroons and Southern Cameroons. Today, the Northern Cameroons forms parts of the Borno, Adamawa and Taraba states of Nigeria, while the Southern Cameroons forms part of the Northwest and Southwest regions of Cameroon.
Тарих
Қазіргі Камерун жерін Германия XIX ғасырдың соңындағы "Африка үшін күресте" протекторат деп жариялады. Неміс империясы осы аумақты Камерун деп атады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз және британ әскерлері Германияның Камерун (қазіргі Камерун) колониясына шабуыл жасап, осы колонияны екіге бөлуге келісті. Бір бөлігі Францияның (Француз Камеруны) басқаруында, екінші бөлігі Британияның (Британ Камеруны) басқаруында болар еді.
The area of present day Cameroon was claimed by Germany as a protectorate during the "Scramble for Africa" at the end of the 19th century. The German Empire named the territory Kamerun. During World War I, French and British troops invaded the German colony Kamerun (Present day Cameroon) and decided to divide the German colony into two regions. One of the regions would be French administered (French Cameroon) and the other would be British administered (British Cameroon).
Сенімгерлік аумақ
1946 жылы Ұлттар Лигасы таратылғаннан кейін, мандаттық аумақтардың көпшілігі Біріккен Ұлттар Ұйымының қамқорлық территориялары ретінде қайта жіктелді және одан әрі Біріккен Ұлттар Ұйымының Қамқорлық Кеңесі арқылы басқарылды. Қамқоршылықтың мақсаты – аталған жерлерді тәуелсіздікке дайындау болды. Біріккен Ұлттар Ұйымы 1946 жылғы 6 желтоқсанда Ұлыбритания басқаруындағы Британдық Камерунға қатысты қамқоршылық келісімдерін бекітті.
When the League of Nations ceased to exist in 1946, most of the mandate territories were reclassified as United Nations trust territories, henceforth administered through the United Nations Trusteeship Council. The object of trusteeship was to prepare the lands for eventual independence. The United Nations approved the Trusteeship Agreements for British Cameroons to be governed by Britain on 6 December 1946.
Колониялық мұра
Колониялық билік кезінде Камерун тікелей емес билік негізінде басқарылды, бұл жергілікті тұрғындарға сот және атқарушы шешімдерді қабылдауға мүмкіндік берді. Британдық Камерун тікелей емес билікті қолданды, себебі бұл камерундықтардың мәжбүрлеу арқылы мойынсұнудың орнына, өз еркімен бағынуын қамтамасыз етті. Бұл маңызды болды, өйткені Британдық Камерун азаматтарына автономия берді және Батыс Камерунның жергілікті саяси институттарының дамуына көмектесті. Британдық Камерунда еуропалық иммигранттар өз елдерінің заңдарына бағынды, ал Камерунның тума халқы әдетте британдық әкімшілердің бақылауындағы дәстүрлі құқыққа бағынды. Орта білім берудің көп бөлігі миссионерлердің, мысалы, 1939 жылы Сассе, Буэа қаласында ашылған Сент-Джозеф колледжінің еңбегінің нәтижесінде жүзеге асты. Француз Камеруні 1960 жылдың 1 қаңтарында Камерун ретінде тәуелсіздік алды, ал Нигерия сол жылы тәуелсіздік алуға жоспарланғандықтан, британдық аумақпен не істеу керек деген сұрақ туды. Нигерияны отарлаушы ретінде британдықтар екі елдің бірігуін қалады. Біраз талқылардан кейін (1959 жылдан бері жалғасып келген), БҰҰ ұйымдастырған референдумға келісім берілді және ол 1961 жылдың 11 ақпанында өтті. Мұсылман халқы басым Солтүстік аймақ Нигериямен бірігуді, ал Оңтүстік аймақ Камерунмен бірігуді таңдады. Британдық Камерунға тәуелсіздік алу мүмкіндігі берілмеді. Шығыс және Оңтүстік Камерунды біріктірудің бастамашысы Ахмаду Ахиджо және Камерун Ұлттық Демократиялық Партиясы (КҰДП) болды, өйткені француз тарапы оңтүстік Камерун француз қауымдастығымен үйлеспегендіктен алаңдамады. Солтүстік Камерун 1961 жылдың 1 маусымында Солтүстік Нигерияның Сардауна провинциясына айналды, ал Оңтүстік Камерун сол жылдың 1 қазанында Камерун Федеративтік Республикасының құрамына кіретін Батыс Камерун атанды.
Under colonial rule, Cameroon was ruled on the basis of indirect rule which allowed natives to execute judicial and executive decisions. The British Cameroon used indirect rule because it meant that Cameroonians would comply willingly rather than having to coercively force compliance. This was important because it gave citizens of British Cameroon autonomy and helped to establish “a greater vitality of local political institutions in West Cameroon”. In British Cameroon, European immigrants were subject to the laws of their home country while natives of Cameroon were held to customary law which was typically overseen by British administrators. Secondary education was largely the work of missionaries such as St. Joseph College which opened in Sasse, Buea, in 1939. French Cameroun became independent, as Cameroun or Cameroon, on January 1, 1960, and Nigeria was scheduled for independence later that same year, which raised the question of what to do with the British territory. As colonizers of Nigeria, the British desired for the two to be united. After some discussion (which had been going on since 1959), a UN administered plebiscite was agreed to and held on 11 February 1961. The Muslim majority Northern Area opted for union with Nigeria, and the Southern Area voted to join Cameroon. No option was given for British Cameroonian independence. The driving force for the unification of east and south Cameroon was Ahmadou Ahidjo and the Kamerun National Democratic Party (KNDP) as the French were not concerned because southern Cameroon did not align with the French community established. Northern Cameroons became the Sardauna Province of Northern Nigeria on 1 June 1961, while Southern Cameroons became West Cameroon, a constituent state of the Federal Republic of Cameroon, later that year on 1 October 1961.
Қайта бірігу
Қайта бірігу кезеңінде ағылшын тілді білім беру жүйесі өзгеріске ұшырады, өйткені франкофондық мұғалімдер бұрынғы британдық Камерунға келді. Бірақ тілдік кедергіге байланысты мұғалімдер тек француз тілінде немесе пиджин тілінде сөйлейтін, бұл оқушылардың білім алу дамуына кедергі келтірді. Осы кезеңде француз тілінің үстемдігі артып, ағылшын тіліндегі сертификаттар француз тіліндегі сертификаттармен ауыстырылды. Камерунның ағылшын тілді халқы үкімет саясатында өзін өкілдік етілмегендей сезінді. 1993 жылы өткен Барлық ағылшын тілділер конференциясында былай делінді: «1961 жылғы Фумбан келісімі франкофондық көпшілік тарапынан толыққанды көрсетілмеді, олар ақырында Федералды Конституцияны жойып, оның орнына Біртұтас Конституцияны енгізді». Фумбан келісімі – Камерунның тәуелсіздік алғаннан кейінгі Федералды Конституциясының негізі болды.
During the reunification period, the Anglophone education system began to change as Francophone teachers came to the former British Cameroon. However, because of the language barrier, the teachers would only speak in French or pidgin which hindered the educational development of students. During this period, there began to be preference and domination of the French language as English language certificates became replaced by French certificates. Despite being united, the Anglophones in Cameroon did not feel represented in government politics. In 1993, the All Anglophone Conference argued at their meeting that “the 1961 Foumban Accord. . was hardly represented by the Francophone majority who ultimately scrapped the Federal Constitution and replaced it with a Unitary Constitution.”. The Foumban Accord “was the basis of Cameroon’s post independence Federal Constitution.”.